I CR 76/77

SentencjaSąd Najwyższy - Izba Cywilna, po rozpoznaniu w dniu 28 marca 1977 r. sprawy z powództwa L. D. przeciwko L. H. i Instytutowi Wydawniczemu CRZZ o ochronę praw autorskich na skutek rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego w W. z dnia 2 czerwca 1976 r., sygn. [...] oddala rewizję.Uzasadnienie faktyczneW powództwie wytoczonym przeciwko L. H. oraz CRZZ - Instytut Wydawniczy powód L. D. twierdził, że praca pozwanego L. H. - "[...]", wydana przez Wydawnictwo Związkowe CRZZ, jest zależna od pracy powoda "[...]", od pracy powoda "[...]", złożonej w CKZZ w 1946 r., oraz od artykułu powoda "[...]" - statystyka Pracy 1932 r. W związku z tym - po sprecyzowaniu żądań pozwu (...) - domagał się:1) zasądzenia od pozwanego Instytutu kwoty 1 200 000 zł, a od pozwanego H. sumy 250 000 zł;2) nakazania pozwanemu Instytutowi, aby wydał nieopublikowaną pracę powoda w 2000 egzemplarzy;3) nakazania pozwanemu Instytutowi wycofania z obiegu i ze wszystkich księgozbiorów w kraju i za granicą wszystkich egzemplarzy pracy pozwanego H.; dokonania w czasopismach, w radio i telewizji odpowiednich ogłoszeń.Po ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Wojewódzki w W. nakazał pozwanym na ich koszt:1) umieszczenie w czasopiśmie "Związkowiec" oraz dziennikach "Życie Warszawy", "Trybuna Ludu" i "Express Wieczorny" informacji w brzmieniu następującym:"L. H. i Instytut Wydawniczy CRZZ zawiadamiają czytelników, że w książce L. H. wydanej przez Instytut Wydawniczy CRZZ w 1963 r. pod tytułem "[...]" pominięte zostało nazwisko autora podstawowej pracy źródłowej pt. "[...]" - L. D., za co autora przepraszają",2) rozesłanie do odbiorców wymienionych w rozdzielniku Instytutu Wydawniczego CRZZ informacji, że autorem wspomnianej pracy źródłowej jest L. D.W pozostałej części Sąd Wojewódzki powództwo oddalił.Sąd Wojewódzki uznał, że pozwani: L. H. oraz Instytut Wydawniczy CRZZ naruszyli osobiste prawa autorskie powoda L. D. przez to, że w opracowaniu "[...]" autora L.H. wydanym przez CRZZ w roku 1963, zostało pominięte nazwisko powoda jako autora podstawowego źródłowego opracowania pt. "[...]" wydanego przez b. Ministerstwo Pracy i Opieki Społecznej. Zgodnie z wytycznymi Sądu Najwyższego zawartymi w uzasadnieniu wyroku z dnia 10 lutego 1975 r., rozważając sprawę w świetle art. 5 kc, Sąd Wojewódzki nie dopatrzył się sprzeczności żądań w tym zakresie powoda z zasadami współżycia społecznego. Powód dokonał dużego wkładu pracy w zebranie i opracowanie danych statystycznych dotyczących ruchu zawodowego w Polsce międzywojennej i praca ta, stanowiąca najważniejsze źródło aktualnych opracowań na ten temat, zasługuje na szczególną ochronę prawną i jej autor powinien być wskazany, zwłaszcza, że jego wkład stanowi inspirację do poszukiwań i komentarzy dla obecnych autorów, a między innymi dla pozwanych. Do ochrony praw autorskich w przedmiotowym zakresie powołana jest zwłaszcza CRZZ, gdyż kwestia dotyczy historii ruchu zawodowego w Polsce. Żądanie przez powoda zamieszczenia informacji w czasopiśmie "Związkowiec" i dzienniku "Życie Warszawy" o jego autorstwie podstawowej pracy źródłowej dla opracowania pozwanego H. nie stanowi nadużycia prawa, a przeciwnie zasługuje na uwzględnienie.Natomiast w części dotyczącej żądania wycofania całego nakładu książki L.H. Sąd Wojewódzki doszedł do przekonania, że wykracza to poza ramy niezbędnej ochrony dóbr autorskich powoda ze względu na to, że praca ta zawiera również oryginalne wywody pozwanego. W miejsce tego żądania Sąd Wojewódzki zobowiązał pozwanych do rozesłania do wszystkich odbiorców wymienionych w rozdzielniku Instytutu CRZZ suplementa z informacją, że autorem wspomnianej pracy źródłowej jest L.D. Zdaniem Sądu Wojewódzkiego stanowi to dostateczną ochronę osobistych praw autorskich powoda.Jeśli chodzi o roszczenie majątkowe powoda, należy stwierdzić, iż nie została udowodniona szkoda majątkowa wynikła z naruszenia osobistych praw autorskich przez pozwanych, i w związku z tym powództwo w tym zakresie ulega oddaleniu. Wymieniony wyżej wyrok zaskarżył powód i jego pełnomocnik.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:W poprzednim swym wyroku Sąd Najwyższy w sposób wiążący wskazał, że zasadnicze twierdzenie powoda, iż pozwany H. w sposób nie dozwolony korzystał z dorobku powoda, jest nieuzasadnione, a zaskarżony wyrok uchylił jedynie w tym celu, aby wyjaśnić, czy prawo autorskie powoda nie zostało naruszone przez pominięcie jego nazwiska wśród źródeł, na których pozwany H. oparł - w sposób zresztą całkowicie dozwolony - swoje opracowanie. W tym więc tylko zakresie sprawa podlega obecnie rozpoznaniu.Powód w swej rewizji popiera swe żądania w całej rozciągłości, ale nie polemizuje w sposób przekonywający z przesłankami, na których oparł Sąd Wojewódzki swoje rozstrzygnięcie.Sąd Wojewódzki stwierdziwszy, że rzeczywiście nazwisko powoda zostało w opracowaniu pozwanego H., jako nazwisko autora podstawowej pracy, pominięte, nakazał dokonanie odpowiednich ogłoszeń i zawiadomień, natomiast żądanie wycofania pracy H. uznał za nieuzasadnione. Stanowisko to nie budzi najmniejszych zastrzeżeń. Po pierwsze dlatego, że pominięcie wśród źródeł nazwiska jednego z autorów, z których pozwany korzystał, takiego żądania nie usprawiedliwia. Po drugie z tej przyczyny, że takie żądanie godzi w sposób oczywisty w zasady współżycia społecznego.Następne żądanie powoda, tj. żądanie, aby CRZZ wydał nieopublikowaną pracę powoda, nie znajduje podstawy prawnej. Sam fakt bowiem napisania przez autora pracy nie uzasadnia roszczenia o jej wydanie, a powód nie udowodnił, aby w tej materii została między nim a CRZZ zawarta umowa zobowiązująca tę instytucję do wydania jego pracy.Wreszcie, gdy chodzi o roszczenia majątkowe powoda, to pomijając fakt, że są one rażąco wygórowane, stwierdzić należy, że także nie znajdują one podstawy prawnej. Sąd Wojewódzki trafnie wskazał, że powód na skutek pominięcia jego nazwiska w materiale źródłowym pracy pozwanego H. nie poniósł szkody majątkowej, jego więc żądanie zasądzenia odszkodowania należy zakwalifikować jako nieuzasadnione. Gdyby natomiast żądanie powoda rozumieć jako żądanie przyznania mu zadośćuczynienia za krzywdę moralną, spowodowaną naruszeniem (zresztą w bardzo ograniczonym zakresie) jego dobra osobistego, to takie żądanie nie znajdowałoby usprawiedliwienia w obowiązujących przepisach, takiej bowiem formy zadośćuczynienia za naruszenie autorskich dóbr osobistych prawo autorskie nie przewiduje (por. art. 53 Pr. autorskiego).Z zasad powyższych, skoro zarzuty rewizji okazały się nieuzasadnione, rewizję tę należało z mocy art. 388 kpc oddalić.