I CR 860/62

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia S. Gross. Sędziowie: J. Ignatowicz (sprawozdawca), Z. Masłowski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Jana R. przeciwko Józefowi W. o umorzenie egzekucji, na skutek rewizji pozwanego od wyroku Sądu Powiatowego we Włodawie z dnia 5 kwietnia 1961 r., zaskarżony wyrok zmienił i powództwo oddalił.Uzasadnienie faktycznePowód żądał umorzenia egzekucja zmierzającej do ściągnięcia od niego 1.300 zł zasądzonych ma rzecz pozwanego wyrokiem w sprawie C 462/59, wyjaśniając zarazem, że kwotę tę już uiścił pozwanemu w obecności świadków S. S. i J. R., których pisemne oświadczenie załączył do pozwu.Sąd Powiatowy we Włodawie wyrokiem z dnia 5.IV.1961 r. uwzględnił powództwo, przytaczając w uzasadnieniu wyroku, że według zeznań wymienionych świadków oraz przesłuchanego w trybie art. 311 k.p.c. powoda - powód uiścił pozwanemu zasądzoną powyższym wyrokiem sumę. Rewizja pozwanego od tego wyroku zarzuca, że Sąd Powiatowy uwzględnił powództwo mimo braku przewidzianego w art. 573 § 1 pkt 2 k.p.c. dowodu na piśmie.Rozpoznając rewizję, Sąd Wojewódzki przedstawił Sądowi Najwyższemu w trybie art. 388 k.p.c. następujące pytanie prawne:"Czy dołączone do pozwu w sprawie o umorzenie egzekucji pisemne oświadczenie osoby trzeciej, stwierdzające wykonanie przez powoda (dłużnika) egzekwowanego zobowiązania, podpada pod pojęcie dowodu, o którym mowa w art. 573 § 1 pkt 2 (in fine) k.p.c."Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy przyjął sprawę do rozpoznania i zważył, co następuje:Proces socjalistyczny zmierza do wyjaśnienia prawdy obiektywnej, dlatego też zasadą postępowania dowodowego jest to, że strona może dowodzić okoliczności istotnych dla sprawy wszelkimi dowodami przewidzianymi przez prawo procesowe, które z kolei podlegają swobodnej ocenie sądu. W tych warunkach ograniczenia dowodowe, jako godzące w podstawowe założenie procesu socjalistycznego, mogą być uzasadnione tylko w wyjątkowych wypadkach.Z powyższych przyczyn orzecznictwo powojenne w bardzo poważnym stopniu zliberalizowało wymaganie art. 573 § 1 pkt 2 k.p.c., żeby zdarzenie powodujące wygaśnięcie zobowiązania stwierdzonego tytułem egzekucyjnym zostało w procesie o umorzenie egzekucji wykazane dowodem z dokumentu. Jednakże ta zasadniczo słuszna tendencja nie może iść tak daleko, aby doprowadziła do przekreślenia obowiązującego przepisu. Praktycznie zaś do tego by prowadziło uznanie, że dowodem, o którym mowa w wymienionym przepisie, może być oświadczenie osoby trzeciej złożone na piśmie.Przede wszystkim jednak przeciwko wykładni przyjętej przez Sąd Powiatowy przemawia analiza przepisów o dowodzie z dokumentu. Zgodnie z art. 255 k.p.c. dokument prywatny stanowi jedynie dowód tego, że zawarte w nim oświadczenie pochodzi od osoby, która go podpisała, a jeżeli chodzi o przepis art. 573 § 1 pkt 2 k.p.c., to wymaga on - rzecz oczywista - dokumentu, który by stanowił dowód tego, że po powstaniu tytułu egzekucyjnego nastąpiło zdarzenie, wskutek którego zobowiązanie wygasło lub nie może być egzekwowane. Takim zaś dowodem nie jest pozasądowe oświadczenie osoby trzeciej.Dodać wypada, że wymaganie art. 573 § 1 pkt 2 k.p.c. nie jest przejawem zwykłego formalizmu, albowiem z jednej strony zachodzi uzasadniona obawa, że nieuczciwi dłużnicy mogą nadużywać powództwa o umorzenie egzekucji, a z drugiej strony - w świetle doświadczenia życiowego - można przyjąć, że praktycznie jest mało prawdopodobne, żeby dłużnik, uiszczając należność po zapadnięciu przeciwko niemu wyroku, a więc już po zaostrzeniu się stosunków między stronami na skutek procesu, nie żądał pokwitowania.Z tych przyczyn na przedstawione przez Sąd Wojewódzki pytanie należy odpowiedzieć przecząco, co prowadzi do uwzględnienia rewizji i oddalenia powództwa.