I CSK 1952/23

I CSK 1952/23 POSTANOWIENIE 29 maja 2024 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Roman Trzaskowski na posiedzeniu niejawnym 29 maja 2024 r. w Warszawie w sprawie z wniosku W. M. z udziałem S. M., H. D., W. M., B. M., J. S., S. S., P. S. i J. S. o zniesienie współwłasności, na skutek skargi kasacyjnej H. D. od postanowienia Sądu Okręgowego w Opolu z 25 listopada 2022 r., II Ca 884/20, 1. odrzuca skargę kasacyjną; 2. oddala wniosek wnioskodawcy W. M. i uczestnika B. M. o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Postanowieniem z 20 lipca 2020 r. Sąd Rejonowy w Brzegu: 1. dokonał zniesienia współwłasności bliżej oznaczonej w sentencji nieruchomości obejmującej działkę […] o wartości 99.000 zł w ten sposób, że nieruchomość w całości przyznał na wyłączną własność uczestniczki postępowania S. M. - punkt I; 2. dokonał zniesienia współwłasności bliżej oznaczonej w sentencji nieruchomości obejmującej działki 59,134/1, 259 am9 w ten sposób, że 1. działkę nr 59 o wartości 30.500 zł przyznał na wyłączną współwłasność uczestnikom postępowania J. S., P. S., S. S. i J. S. w I CSK 1952/23 2 stosunku przypadających im udziałów w spadku po W.S. to jest każdemu z nich po ¼ części – punkt I ppkt 1; 2. działkę […] o wartości 337.000 zł oraz działkę nr […] o wartości 272.000 zł przyznał na wyłączną własność uczestniczce postępowania S. M. – punkt I ppkt 2; 3. dokonał zniesienia współwłasności bliżej oznaczonej w sentencji nieruchomości obejmującej działkę […]1 o wartości 151.000 zł w ten sposób, że nieruchomość w całości przyznał na wyłączną własność wnioskodawcy W. M. – punkt III; 4. dokonał zniesienia współwłasności bliżej oznaczonej w sentencji nieruchomości obejmująca działki […],[…], […] i […], w ten sposób, że: 1. działkę nr […]2 o wartości 21.000 zł przyznać na wyłączną współwłasność uczestnikom postępowania J. S., P. S., S. S. i J. S.1 w stosunku przypadających im udziałów w spadku po W. S. to jest każdemu z nich po 1/4 części – punkt IV ppkt 1; 2. działkę nr 43 o wartości 16.500 zł przyznał na wyłączną własność uczestnikowi postępowania W. M. – punkt IV ppkt 2; 3. działkę nr […]3 o wartości 45.000 zł przyznał na wyłączną własność uczestnikowi postępowania B. M. – punkt IV ppkt 3; 4. działkę nr […]4 am 5 o wartości 115.000 zł przyznał na wyłączną własność wnioskodawcy W. M. – punkt IV ppkt 4; 5. dokonał zniesienia współwłasności bliżej oznaczonej w sentencji nieruchomości obejmującej działkę […] o wartości 504.000 zł w ten sposób, że nieruchomość w całości przyznał na wyłączną własność uczestnikowi postępowania B. M. – punkt V; 6. dokonał zniesienia współwłasności bliżej oznaczonej w sentencji nieruchomości obejmującej działkę […] o wartości 21.000 zł w ten sposób, że nieruchomość w całości przyznał na wyłączną współwłasność uczestnikom postępowania J. S.. P. S., S. S. i J. S. w stosunku przypadających im udziałów w spadku po W. S. to jest każdemu z nich po ¼ części – punkt VI; 7. tytułem wzajemnych spłat w udziałach zasądził od wnioskodawcy W. M. na rzecz uczestników postępowania: W. M., H. D. po 48.334 zł oraz na rzecz J. I CSK 1952/23 3 S., P. S., S. S. i J. S. po 12.083,50 zł w terminie 4 miesięcy od dnia uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia – punkt VII; 8. tytułem wzajemnych spłat w udziałach zasądził od uczestnika postępowania B. M. na rzecz uczestników postępowania: W. M. kwotę 56.066 zł, na rzecz H. D. po 72.567 zł oraz na rzecz J. S., P. S., S. S. i J. S.1 po 16,75 zł w terminie 4 miesięcy od dnia uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia – punkt VIII; W punktach IX, X i XI orzekł o kosztach procesu i nieuiszczonych kosztach sądowych. Na skutek apelacji uczestników H. D. i W. M. postanowieniem z 25 listopada 2022 r. Sąd Okręgowy w Opolu dokonał aktualizacji wyceny nieruchomości w postępowaniu apelacyjnym i podwyższył kwoty zasądzone tytułem dopłat pomiędzy uczestnikami, tj. w punkcie 1. zmienił zaskarżone postanowienie w ten sposób, że: 1. w punkcie I kwotę 99.000 zł zastąpił kwotą 121.000 zł - punkt 1 ppkt a; 2. w puncie II.1 kwotę 30.500 zł zastąpił kwotą 35.000 zł - punkt 1 ppkt b; 3. w puncie II.2. kwotę 337.000 zł zastąpił kwotą 617.000 zł, a kwotę 272.000 zł zastąpić kwotą 647.000 zł - punkt 1 ppkt c; 4. w punkcie III kwotę 151.000 zł zastąpił kwotą 174.000 zł - punkt 1 ppkt d; 5. w punkcie IV.1. kwotę 21.000 zł zastąpił kwotą 24.000 zł - punkt 1 ppkt e; 6. w punkcie IV.2. kwotę 16.500 zł zastąpić kwotą 19.000 zł - punkt 1 ppkt f; 7. w punkcie IV.3. kwotę 45.000 zł zastąpił kwota 52.000 zł - punkt 1 ppkt g; 8. w punkcie IV.4. kwotę 115.000 zł zastąpił kwotą 131.000 zł – punkt 1 ppkt h; 9. w punkcie V kwotę 504.000 zł zastąpił kwotą 695.000 zł – punkt 1 ppkt i; 10. w punkcie VI kwotę 21.000 zł zastąpił kwotą 24.000 zł – punkt 1 ppkt j; 11. w punkcie VII kwotę 48.334 zł zastąpił kwotą 37.516,66 zł, a kwotę 12.083,50 zł zastąpił kwotą 9.379,16 zł – punkt 1 ppkt k; 12. w punkcie VIII kwotę 56.066 zł zastąpił kwotą 128.333,34 zł, kwotę 72.567 zł zastąpił kwotą 146.933,34 zł, a kwotę 16,75 zł zastąpił kwotą 15.988,34 zł – punkt 1 ppkt l; W punkcie 2. oddalił obie apelacje w pozostałym zakresie, zaś w punkcie 3. i 4. orzekł o kosztach procesu i nieuiszczonych kosztach sądowych. Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wywiodła uczestniczka H. D.. Wskazała, że zaskarża je w części, „tj. w zakresie punktu III, IV ppkt 4, VII, I CSK 1952/23 4 VIIII”. Wniosła o „uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi II Instancji pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania”. We wniosku ewentualnym wniosła o dokonanie podziału opisanych bliżej dwóch działek, w ten sposób, aby każdą z nich podzielić na dwie równe części i prawo własności nowopowstałych działek przyznać na rzecz skarżącej i uczestnika W. M.. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3984 § 1 k.p.c., skarga kasacyjna powinna zawierać oznaczenie orzeczenia, od którego jest wniesiona, ze wskazaniem, czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie oraz wniosek o uchylenie lub uchylenie i zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany. Skarżący ma obowiązek wyraźnego i precyzyjnego określenia, czy orzeczenie Sądu drugiej instancji zaskarża w części czy w całości oraz odpowiednio do wskazanego zakresu zaskarżenia powinien sformułować wniosek bądź wnioski skargi, gdyż jest to niezbędne do określenia dopuszczalnego zakresu, w jakim Sąd Najwyższy władny jest skargę rozpoznać i rozstrzygnąć, a zatem granic jego kognicji (art. 39813 § 1 k.p.c.). Niedopuszczalne jest pozostawienie w tym zakresie jakichkolwiek wątpliwości, które Sąd Najwyższy musiałby usuwać w drodze zabiegów interpretacyjnych. Niezamieszczenie w skardze kasacyjnej wniosku o uchylenie lub o uchylenie i zmianę zaskarżonego wyroku w całości lub części stanowi istotną wadę, której nie można usunąć w trybie przewidzianym dla usuwania braków formalnych, skutkującą odrzucenie skargi a limine. Również zamieszczenie w skardze kasacyjnej wniosku o uchylenie lub uchylenie i zmianę orzeczenia z pominięciem oznaczenia zakresu żądanego uchylenia lub zmiany stanowi istotną wadę skutkującą odrzuceniem skargi a limine. Odrzuceniu podlega także skarga kasacyjna, w której zakres żądanego uchylenia lub uchylenia i zmiany nie odpowiada wskazanemu zakresowi zaskarżenia ani podanej wartości przedmiotu zaskarżenia. Jeżeli skarżący objął zaskarżeniem jedynie część orzeczenia sądu drugiej instancji obowiązany jest dokładnie i jasno wskazać, jaką część wyroku zaskarżył oraz, stosownie do wskazanego zakresu zaskarżenia, sformułować wniosek o uchylenie lub uchylenie i zmianę określonej (zaskarżonej) części I CSK 1952/23 5 orzeczenia Sądu drugiej instancji (zob. np. wyrok Sądu Najwyższego z 28 marca 2023 r., II CSKP 452/22, niepubl. oraz postanowienia Sądu Najwyższego z 20 lutego 2023 r., II CSKP 347/22, niepubl., z 25 maja 2018 r., I CZ 47/18, niepubl., z 23 sierpnia 2012 r., III CSK 161/12, niepubl., z 10 kwietnia 2013 r., III CSK 64/13, niepubl. i z 2 kwietnia 2014 r., IV CZ 14/14, niepubl.). Skarga kasacyjna nie czyni zadość wymaganiom określonym w art. 3984 § 1 pkt 1 i 3 k.p.c. Uczestniczka określiła w niej zakres zaskarżenia orzeczenia Sądu drugiej instancji, wskazując, że zaskarża je w części, przy czym nie określiła zaskarżonej części w prawidłowy sposób, poprzez odwołanie się do jednostek konstrukcyjnych sentencji rozstrzygnięcia drugoinstancyjnego lub choćby treści tego orzeczenia, odwołała się natomiast do jednostek konstrukcyjnych zastosowanych w orzeczeniu pierwszoinstancyjnym. Zakres zaskarżenia nie wskazuje zatem, która część postanowienia orzeczenia zaskarżonego skargą kasacyjną została objęta zakresem zaskarżenia, a tym samym skarga kasacyjna nie spełnia wymagania konstrukcyjnego określonego w art. 3984 § 1 pkt 1 k.p.c. Oznaczony przez skarżącą zakres zaskarżenia (w części) nie koreluje ponadto z wnioskiem kasacyjnym o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości. Z kolei wniosek ewentualny „o dokonanie podziału” oznaczonych przez skarżącą nieruchomości nie został powiązany z wnioskiem o uprzednie uchylenie zaskarżonego wyroku. Ostatnie z uchybień nie musi prowadzić do odrzucenia skargi kasacyjnej, jeżeli wnioskowany przez skarżącego zakres zmiany nie budzi wątpliwości (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 22 marca 2017 r., III SZ 1/17, niepubl.; postanowienie Sądu Najwyższego z 18 marca 2015 r., I CZ 29/15, niepubl.). Zważywszy, że zaskarżonym skargą kasacyjną postanowieniem zarówno dokonano zmiany zaskarżonego apelacjami orzeczenia Sądu pierwszej instancji (punkt 1) jak również oddalono w części apelacje skarżącej i W. M. (punkt 2), a ponadto wydano inne rozstrzygnięcia o kosztach procesu i nieuiszczonych kosztach sądowych, taki wniosek nie jest w sprawie uprawniony. Postulowany bowiem przez skarżącą wniosek o wydanie przez Sąd Najwyższy orzeczenia reformatoryjnego (art. 39816 k.p.c.) nie uwzględnia modelu orzekania przez Sąd drugiej instancji, który orzekając o zniesieniu współwłasności, czyniłby to w drodze zmiany zaskarżonego apelacją postanowienia Sądu pierwszej instancji. Wniesiona I CSK 1952/23 6 skarga kasacyjna nie odpowiada więc wymaganiu, o którym mowa w art. 3984 § 1 pkt 3 k.p.c. Zważywszy, że uczestniczka zaskarżyła postanowienie Sądu Okręgowego w części, której nie można zidentyfikować, a nadto złożyła wniosek o uchylenie zaskarżonego postanowienia nie korelujący z tym zakresem zaskarżenia i wniosek o wydanie orzeczenia przez Sąd Najwyższy orzeczenia reformatoryjnego, nie precyzując zakresu zmiany zaskarżonego skargą kasacyjną postanowienia Sądu Okręgowego, skarga kasacyjna podlegała odrzuceniu przez Sąd Najwyższy na podstawie art. 3986 § 3 w zw. z art. 3984 § 1 pkt 1 i 3 k.p.c. Wniosek o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego zgłoszony przez wnioskodawcę podlegał oddaleniu, gdyż w odpowiedzi na skargę kasacyjną powiązał wniosek o przyznanie tych kosztów wyłącznie z rozstrzygnięciem przez siebie postulowanym i nie dostrzegł przesłanek niedopuszczalności skargi kasacyjnej (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 28 stycznia 2016 r., II CSK 429/15, niepubl.). [SOP] [ms]