I CSK 3029/23

I CSK 3029/23 POSTANOWIENIE 26 października 2023 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Dariusz Dończyk na posiedzeniu niejawnym 26 października 2023 r. w Warszawie w sprawie z wniosku Wojewódzkiego Szpitala Psychiatrycznego w G. z udziałem K. W. o stwierdzenie zasadności przyjęcia do szpitala psychiatrycznego bez wymaganej zgody, na skutek skargi kasacyjnej K. W. od postanowienia Sądu Okręgowego w Gdańsku z 2 lutego 2023 r., II 1 Ca 365/22, odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. [PG] UZASADNIENIE I CSK 3029/23 2 Określone w art. 3984 § 2 k.p.c. – mającego poprzez art. 13 § 2 k.p.c. odpowiednie zastosowanie do skargi kasacyjnej wniesionej w postępowaniu nieprocesowym - wymaganie uzasadnienia w skardze kasacyjnej wniosku o przyjęcie jej do rozpoznania zostaje spełnione, jeśli skarżący wykaże, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Cel wymagania przewidzianego w art. 3984 § 2 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. może być zatem osiągnięty jedynie przez powołanie i uzasadnienie istnienia przesłanek o charakterze publicznoprawnym, które – zgodnie z art. 3989 § 1 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. - będą mogły stanowić podstawę oceny skargi kasacyjnej pod kątem przyjęcia jej do rozpoznania. Na tych jedynie przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie w kwestii przyjęcia bądź odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. W skardze kasacyjnej wniesionej od postanowienia Sądu Okręgowego w Gdańsku z 2 lutego 2023 r. (sygn. akt II 1 Ca 365/22) pełnomocnik uczestniczki postępowania K.W. sformułował wniosek o przyjęcie tej skargi do rozpoznania przez Sąd Najwyższy nie precyzując jednak, która z czterech przesłanek przedsądu kasacyjnego przemawiałaby za ewentualnym przyjęciem skargi przez ten Sąd. Wprawdzie sformułował wyodrębnione redakcyjnie „Uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania”, ale uszło uwagi pełnomocnika uczestniczki, że wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania powinien odpowiadać jednej z przyczyn określonych w art. 3989 § 1 k.p.c. i konkretyzować ją. Zgodnie, bowiem, z tym przepisem Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Cel wymagania przewidzianego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być zatem osiągnięty jedynie przez powołanie i uzasadnienie istnienia kwalifikowanych przesłanek umożliwiających realizację publicznoprawnych funkcji skargi kasacyjnej, które będą stanowiły podstawę wstępnej, merytorycznej oceny skargi. Tylko na tych przesłankach Sąd I CSK 3029/23 3 Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Tymczasem pełnomocnik skarżącej zaniechał wskazania wprost na jakąkolwiek przesłankę przedsądu, precyzując jedynie w „Uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania”, że rekomenduje Sądowi Najwyższemu potrzebę odpowiedzi na trzy pytania dotyczące wykładni pojęć wskazanych w art. 23 ust. 1 ustawy z 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 2123), a ponadto przedstawił rozważania dotyczące przebiegu zdarzeń składających się na stan faktyczny sprawy. Sąd Najwyższy mając na względzie powyższe wywody jedynie ubocznie zauważa, że treść art. 23 ustawy z 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego oraz jego relacja do art. 22 tej ustawy, nie wywołuje nadmiernych trudności interpretacyjnych. Omawiany przepis wielokrotnie był wykładany w judykaturze i nauce prawa. Zasadniczą kwestią przy jego stosowaniu, jest ścisła jego interpretacja. Należy też podkreślić, że skarga kasacyjna, zawierająca w swojej podstawie z art. 3983 § 1 pkt 1 k.p.c. zarzut naruszenia prawa materialnego, w ramach drugiej z podstaw kasacyjnych (art. 3983 § 1 pkt 2 k.p.c.) opiera się w przeważającej części na podniesieniu niedopuszczalnego w postępowaniu kasacyjnym zarzutu naruszenia art. 233 § 1 k.p.c., którego naruszenie polegało na niewłaściwej ocenie dowodów przez Sąd drugiej instancji, a w konsekwencji ustaleniu niewłaściwej podstawy faktycznej rozstrzygnięcia. Tymczasem podstawą oceny zarzutów naruszenia prawa materialnego jest stan faktyczny będący podstawą rozstrzygnięcia zaskarżonego skargą kasacyjną. Zgodnie z art. 39813 § 2 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c., w postępowaniu kasacyjnym Sąd Najwyższy jest związany podstawą faktyczną rozstrzygnięcia zaskarżonego skargą kasacyjną. Ponadto, zgodnie z art. 3983 § 3 k.p.c., podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów. W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się jednolicie, że choć art. 3983 § 3 k.p.c. wprawdzie nie wskazuje expressis verbis konkretnych przepisów, których naruszenie, w związku z ustalaniem faktów i przeprowadzaniem oceny dowodów, nie może być przedmiotem zarzutów wypełniających drugą podstawę kasacyjną, to nie ulega jednak wątpliwości, że obejmuje on art. 233 k.p.c., bowiem właśnie ten przepis I CSK 3029/23 4 określa kryteria oceny wiarygodności i mocy dowodów (zob. np. wyroki Sądu Najwyższego z 26 kwietnia 2006 r., V CSK 11/06, niepubl., z 4 stycznia 2007 r., V CSK 364/06, niepubl., z 5 września 2008 r., II UK 370/07, niepubl., z 23 września 2005 r., III CSK 13/05, OSNC 2006, nr 4, poz. 76 oraz postanowienia Sądu Najwyższego z 12 sierpnia 2020 r., I UK 350/19, niepubl. i z 13 października 2021 r., III USK 198/21, niepubl.). Należy ponadto wskazać, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzi nieważność postępowania, którą Sąd Najwyższy bierze pod rozwagę – w granicach zaskarżenia - z urzędu (art. 39813 § 1 k.p.c.). Z przytoczonych względów należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.). (M.M.) [ał]