I CSK 5/16

Sygn. akt I CSK 5/16 POSTANOWIENIE Dnia 27 kwietnia 2016 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Wojciech Katner w sprawie z urzędu - na podstawie zawiadomienia Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w J. przy uczestnictwie I. M. o umieszczenie uczestniczki postępowania w szpitalu psychiatrycznym bez jej zgody, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 27 kwietnia 2016 r., na skutek skargi kasacyjnej uczestniczki postępowania od postanowienia Sądu Okręgowego w W. z dnia 8 maja 2015 r., sygn. akt IV Ca […], 1) odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, 2) przyznaje adwokatowi R. Z. od Skarbu Państwa Sądu Okręgowego w W. kwotę 120,- (sto dwadzieścia) złotych powiększone o podatek VAT z tytułu udzielenia uczestniczce nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu. UZASADNIENIE 2 Postanowieniem z dnia 8 maja 2015 r. Sąd Okręgowy w W. oddalił apelację uczestniczki postępowania I. M. od postanowienia Sądu Rejonowego w W. z dnia 23 października 2014 r., którym uznano spełnienie przesłanek określonych w art. 29 ust. 1 ustawy o ochronie zdrowia psychicznego i skierowano uczestniczkę na leczenie psychiatryczne bez jej zgody. W wyniku rozpoznania apelacji uczestniczki Sąd drugiej instancji nie dopatrzył się zarzucanej nieważności postępowania oraz braku legitymacji czynnej wnioskodawcy Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w J. do wystąpienia z wnioskiem. W skardze kasacyjnej ustanowiony z urzędu pełnomocnik uczestniczki zarzucił Sądowi Okręgowemu naruszenie zaskarżonym postanowieniem przepisów postępowania, tj. art. 379 pkt 5 k.p.c. przez jego niezastosowanie oraz prawa materialnego, tj. art. 29 ust. 1 wymienionej ustawy o ochronie zdrowia psychicznego przez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na uznaniu, że zachowanie uczestniczki wypełnia wszystkie przesłanki zawarte w tym przepisie. Wniósł o przyjęcie skargi do rozpoznania i uchylenie zaskarżonego orzeczenia oraz orzeczenia Sądu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania wraz zasądzeniem kosztów postępowania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga nie mogła zostać przyjęta do rozpoznania ze względu na nie spełnienie przesłanek określonych w art. 3989 § 1 k.p.c. W uzupełniającym skargę wniosku o przyjęcie jej do rozpoznania pełnomocnik skarżącej powołał się na nieważność postępowania, gdyż wyrok (chodzi o postanowienie) zapadł z oczywistym rażącym naruszeniem prawa. Naruszenie to oznacza wymienioną w art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c. nieważność postępowania spowodowaną pozbawieniem uczestniczki możliwości ochrony swoich praw przez nie ustanowienie przez Sąd pierwszej instancji adwokata z urzędu, mimo wystąpienia takiej potrzeby. Z powołaniem się na wskazane orzeczenia Sądu Najwyższego pełnomocnik uczestniczki próbuje wykazać, że Sąd miał obowiązek ustanowić dla niej pełnomocnika z urzędu. 3 Jednakże w starannych uzasadnieniach postanowień Sądów w toku instancji została rozważona kwestia podnoszona we wniosku i argumentom Sądu Rejonowego oraz Sądu Okręgowego nie można zarzucić ani dowolności, o której mowa w uzasadnieniu wniosku, ani rzeczywistego pozbawienia uczestniczki obrony swoich praw. Problem ten zarówno ogólnie, jak również w odniesieniu do tego samego rodzaju spraw, jak rozpoznawana obecnie sprawa był już rozważany przez Sąd Najwyższy z aprobowanym w dalszym orzecznictwie stanowiskiem, co do znaczenia przesłanki pozbawienia możności obrony praw w rozumieniu art. 379 pkt 5 k.p.c. i kiedy pełnomocnik powinien być ustanowiony (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 19 lutego 2010 r., IV CSK 318/09 oraz z dnia 28 maja 2014 r., I CSK 618/13, nie publ.). Argumenty przedstawione w uzasadnieniu wniosku nie okazały się przekonujące. Z tych względów na podstawie art. 3989 par. 2 k.p.c. należało orzec jak w postanowieniu, rozstrzygając o kosztach postępowania na podstawie § 19 i 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (jedn. tekst Dz. U. z 2013 r., poz. 461 ze zm.). jw