I CSK 6672/22

I CSK 6672/22 POSTANOWIENIE 24 czerwca 2024 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Mariusz Załucki na posiedzeniu niejawnym 24 czerwca 2024 r. w Warszawie w sprawie z powództwa P. W., A. W. i Z. W. przeciwko Bank spółce akcyjnej w W. o ustalenie i zapłatę, na skutek skargi kasacyjnej Bank spółki akcyjnej w W. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 24 czerwca 2022 r., V ACa 215/22, 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; 2. zasądza od pozwanego na rzecz powodów kwotę 5 400 (pięć tysięcy czterysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia niniejszego postanowienia pozwanemu do dnia zapłaty. UZASADNIENIE Pozwany Bank wywiódł skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 24 czerwca 2022 r., wydanego w sprawie z powództwa P., A. i Z. W. o ustalenie i zapłatę. Potrzebę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący uzasadnił następującymi argumentami: I CSK 6672/22 2 1. oczywistą zasadnością skargi kasacyjnej, wynikającą z nierozpoznania przez Sąd Apelacyjny części zarzutów podniesionych w apelacji przez pozwanego oraz sporządzenia uzasadnienia wyroku z pominięciem jego koniecznych elementów. 2. Potrzebą wykładni art. 58 § 1 k.c. oraz art. 3851 § 1 i 2 k.c. przez rozstrzygnięcie zagadnienia wzajemnej relacji tych przepisów i zdefiniowanie kolizji między nimi, a także art. 3851 § 1 i 2 k.c. oraz 3852 k.c. przez rozstrzygnięcie, czy w przypadku umowy kredytu, w ramach której kredytobiorcy mają zagwarantowane prawo do spłaty kredytu w walucie kredytu z rachunku walutowego, okoliczność ta ma wpływ na ocenę abuzywności postanowień tejże umowy dotyczących sposobu przeliczenia kwoty rat. 3. Występowaniem w sprawie istotnego zagadnienia prawnego: Czy w przypadku nieważności umowy kredytu, w ramach której spłata przez kredytobiorców rat kapitałowo-odsetkowych następowała w drodze umownego potrącenia (art. 498 § 1 i 2 k.c.) wierzytelności banku z tytułu rot kapitałowo-odsetkowych z wierzytelnościami kredytobiorców wynikającymi z umowy rachunku bankowego, należy uznać, że doszło do spełnienia świadczeń nienależnych, których zwrotu mogą się domagać kredytobiorcy (art. 410 w zw. z art. 405 k.c.), czy też roszczenie kredytobiorców ogranicza się do żądania przywrócenia stanu środków na rachunku bankowym do prawidłowej wysokości w związku z nieskutecznością dokonanych potrąceń (art. 725 k.c.)? Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Istotne zagadnienie prawne, jako podstawa przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania musi mieć charakter doniosły z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy i nie może być rozwiązane w świetle dotychczasowego orzecznictwa. Jego wyjaśnienie powinno się bowiem przyczynić do rozwoju prawa (zob. np. postanowienia SN: z 26.10.2023 r., I CSK 76/23; z 20.10.2023 r., I CSK 1374/23; z 3.10.2023 r., I CSK 2591/23; z 15.09.2023 r., I CSK 4360/22; z 18.08.2023 r., I CSK 4091/22; z 2.08.2023 r., I CSK 6585/22; z 13.07.2023 r., I CSK 2570/22; z 30.05.2023 r., I CSK 5362/22; z 24.04.2023 r., I CSK 5428/22). I CSK 6672/22 3 Analogiczne wymaganie stawia się również potrzebie dokonania wykładni określonego przepisu prawa. W ramach tej przyczyny przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania należy przedstawić i uargumentować nierozwiązany jeszcze problem lub nieujednoliconą jeszcze rozbieżność orzeczniczą. Jeżeli zaś wykładnia tego przepisu została już dokonana lub ujednolicona, niezbędne jest podanie dodatkowej argumentacji, dlaczego ustalona linia orzecznicza wymaga zmiany (zob. np. postanowienia SN: z 25.10.2023 r., I CSK 2989/23; z 27.09.2023 r., I CSK 4679/22, z 17.08.2023 r., I CSK 5668/22; z 2.08.2023 r., I CSK 6585/22; z 14.06.2023 r., I CSK 1231/23; z 16.03.2023 r., I CSK 4879/22). Z kolei o ile dla uwzględnienia skargi kasacyjnej wystarczy, że jej podstawa jest usprawiedliwiona, to dla jej przyjęcia do rozpoznania konieczne jest wykazanie kwalifikowanej postaci naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego polegającej na jego oczywistości, widocznej prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej (zob. np. postanowienia SN z 11.01.2022 r., II USK 384/21; z 22.12.2021 r., II CSK 390/21; z 31.05.2021 r., III CSK 152/20; z 13.05.2021, III USK 103/21; z 9.03.2021 r., IV CSK 412/20; z 26.10.2023 r., I CSK 55/23; z 29.11.2023, I CSK 5788/22). W ostatnich latach do Sądu Najwyższego trafiło wiele spraw odnoszących się do problemów prawnych opisanych przez skarżącego. W konsekwencji ukształtowała się linia orzecznicza, uwzględniająca bogaty dorobek judykatury TSUE. Rozwój orzecznictwa na temat tzw. „kredytów frankowych” zakończył się 25 kwietnia 2024 r. powzięciem przez SN w składzie całej izby uchwały III CZP 25/22, mającej moc zasady prawnej ex lege (art. 87 ustawy o SN). W uchwale SN podsumował dotychczasową linię orzeczniczą, przyjmując że: 1. W razie uznania, że postanowienie umowy kredytu indeksowanego lub denominowanego odnoszące się do sposobu określania kursu waluty obcej stanowi niedozwolone postanowienie umowne i nie jest wiążące, w obowiązującym stanie prawnym nie można przyjąć, że miejsce tego postanowienia zajmuje inny sposób określenia kursu waluty obcej wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów. I CSK 6672/22 4 2. W razie niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej w umowie kredytu indeksowanego lub denominowanego umowa nie wiąże także w pozostałym zakresie. 3. Jeżeli w wykonaniu umowy kredytu, która nie wiąże z powodu niedozwolonego charakteru jej postanowień, bank wypłacił kredytobiorcy całość lub część kwoty kredytu, a kredytobiorca dokonywał spłat kredytu, powstają samodzielne roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia na rzecz każdej ze stron. 4. Jeżeli umowa kredytu nie wiąże z powodu niedozwolonego charakteru jej postanowień, bieg przedawnienia roszczenia banku o zwrot kwot wypłaconych z tytułu kredytu rozpoczyna się co do zasady od dnia następującego po dniu, w którym kredytobiorca zakwestionował względem banku związanie postanowieniami umowy. 5. Jeżeli umowa kredytu nie wiąże z powodu niedozwolonego charakteru jej postanowień, nie ma podstawy prawnej do żądania przez którąkolwiek ze stron odsetek lub innego wynagrodzenia z tytułu korzystania z jej środków pieniężnych w okresie od spełnienia nienależnego świadczenia do chwili popadnięcia w opóźnienie co do zwrotu tego świadczenia. Odstąpienie od zasady prawnej przyjętej przez skład całej izby jest zaś możliwe tylko poprzez wydanie kolejnej uchwały w analogicznym składzie (art. 88 ustawy o SN). Skarżący nie przedstawił zatem nowych problemów prawnych, które nie zostałyby do tej pory rozwiązane przez Sąd Najwyższy. Z tej przyczyny Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 1 i 2 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania, o kosztach postępowania kasacyjnego rozstrzygnął zaś na podstawie art. 98 k.p.c. w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 i § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie. [SOP] (r.g.) I CSK 6672/22 5