I CSK 89/17

Sygn. akt I CSK 89/17 POSTANOWIENIE Dnia 28 lipca 2017 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Władysław Pawlak w sprawie z powództwa M.Ż. przeciwko M. S.A. w likwidacji w W. przy udziale Prokuratora Prokuratury Regionalnej w W. o ustalenie nieistnienia, ewentualnie o stwierdzenie nieważnosci, ewentualnie o uchylenie uchwał, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 28 lipca 2017 r., na skutek skargi kasacyjnej powoda od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 28 września 2016 r., sygn. akt VI ACa (…), odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. UZASADNIENIE W związku ze skargą kasacyjną powoda M.Ż. od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 28 września 2016 r., sygn. akt VI ACa […] Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub 2 wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Tylko na tych przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne. Zatem nie w każdej sprawie, skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania. Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie rozpoznaje sprawy, a jedynie skargę, będącą szczególnym środkiem zaskarżenia. W judykaturze Sądu Najwyższego, odwołującej się do orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu, jeszcze w okresie obowiązywania kasacji zostało utrwalone stanowisko, że ograniczenie dostępności i dopuszczalności kasacji nie jest sprzeczne z Konstytucją RP, ani z wiążącymi Polskę postanowieniami konwencji międzynarodowych (por. uzasadnienie uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 17 stycznia 2001, III CZP 49/00, OSNC 2001, nr 4, poz. 53). Podstawowym celem postępowania kasacyjnego jest ochrona interesu publicznego przez zapewnienie jednolitości wykładni oraz wkład Sądu Najwyższego w rozwój prawa i jurysprudencji (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4 lutego 2000 r., II CZ 178/99, OSNC 2000, nr 7 - 8, poz. 147). Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący oparł na przesłankach uregulowanych w art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c. Przesłanki te nie zostały jednak spełnione. Według ugruntowanego orzecznictwa Sądu Najwyższego, przedstawienie okoliczności uzasadniających rozpoznanie skargi kasacyjnej ze względu na przesłankę istotnego zagadnienia prawnego polega na sformułowaniu tego zagadnienia i wskazaniu argumentów, które prowadzą do rozbieżnych ocen. Musi przy tym chodzić o zagadnienie nowe, dotychczas nierozpatrywane w judykaturze, które zarazem ma znaczenie dla rozpoznania wniesionej skargi kasacyjnej oraz innych podobnych spraw (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2001, II CZ 35/01, OSNC 2002, nr 1, poz. 11, z dnia 11 stycznia 2002, III CKN 570/01, OSNC 2002, nr 12, poz. 151, z dnia 21 czerwca 2016 r., V CSK 21/16, nie publ., z dnia 15 czerwca 2016 r., V CSK 4/16, nie publ.). 3 Występowanie istotnego zagadnienia prawnego skarżący łączył z potrzebą wyjaśnienia, czy żądanie zaprotokołowania sprzeciwu może być zgłoszone wyłącznie po powzięciu danej uchwały, czy też może być zgłoszone przed, ewentualnie, czy można rozpocząć zgłaszanie sprzeciwu przed powzięciem uchwały, a następnie kontynuować jego zgłaszanie już po podjęciu uchwały w sposób dorozumiany, tj. stosując reguły interpretacyjne, o których mowa w art. w art. 60 i 65 k.c. Oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na tym, że istnieje potrzeba wykładni przepisów budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów wymaga wykazania, że określony przepis prawa, mimo, iż budzi poważne wątpliwości, nie doczekał się wykładni albo niejednolita wykładnia wywołuje wyraźnie wskazane przez skarżącego rozbieżności w orzecznictwie w odniesieniu do identycznych lub podobnych stanów faktycznych, które należy przytoczyć (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08, nie publ., z dnia 26 czerwca 2015 r., III CSK 77/15, nie publ., z dnia 20 maja 2016 r., V CSK 692/15, nie publ.). Według powoda istnieje potrzeba wykładni przepisu art. 422 § 2 pkt 2 k.p.c., w szczególności, czy wypełnienie wymogu „żądania zaprotokołowania sprzeciwu” jest spełnione, gdy sprzeciw zostanie odnotowany w protokole, czy wystarczające jest wykazanie, że sprzeciw był zgłaszany, choć brak o tym wzmianki. Nadto budzi wątpliwości moment, w którym powinno się zgłosić sprzeciw, a mianowicie, czy powinno to nastąpić niezwłocznie po powzięciu uchwały, czy też przed przejściem do następnego punktu porządku obrad, czy też wystarczające jest zgłoszenie zaprotokołowania sprzeciwu przed zamknięciem zgromadzenia. W ocenie powoda dotychczas przy wykładni tego przepisu w orzecznictwie nie odwoływano się do analizy celowościowej. Zgodnie z art. 422 § 2 pkt 2 k.s.h. prawo do wytoczenia powództwa o uchylenie uchwały walnego zgromadzenia przysługuje akcjonariuszowi, który głosował przeciwko uchwale, a po jej powzięciu zażądał zaprotokołowania sprzeciwu. Przepis ten ma zastosowanie także do powództwa o stwierdzenie nieważności uchwały walnego zgromadzenia jako sprzecznej z ustawą (art. 425 § 1 k.s.h.). Kwestia dotycząca tego, czy żądanie zaprotokołowania sprzeciwu jako wymogu skutecznego zaskarżenia uchwały, powinno nastąpić przed, czy po jej 4 powzięciu była już przedmiotem rozważań Sądu Najwyższego, który wyjaśnił, że żądanie zaprotokołowania sprzeciwu powinno być zgłoszone w sposób jednoznaczny i stanowczy po powzięciu uchwały, czyli po ogłoszeniu, że uchwała zapadła (por. wyrok wydany na gruncie art. 250 pkt 2 k.s.h. z dnia 27 kwietnia 2006 r., I CSK 12/06, Glosa 2008, nr 2, poz. 14). W wyroku z dnia 23 lutego 2011 r., V CSK 257/10, nie publ., Sąd Najwyższy wskazał, że dla zachowania tego wymogu wystarczające jest zgłoszenie zaprotokołowania sprzeciwu przed zamknięciem zgromadzenia. Sporządzony przez notariusza protokół z nadzwyczajnego walnego zgromadzenia akcjonariuszy, na którym były podejmowane uchwały i notariusz je zaprotokołował stanowi zgodnie z art. 2 § 2 i 104 § 1 i 4 ustawa z dnia 14 lutego 1991 r. - Prawo o notariacie (Dz. U. z 2016 r., poz. 1796 ze zm.) dokument urzędowy, korzystający z domniemania prawdziwości (art. 244 k.p.c.), które to domniemanie jest wzruszalne, co wynika z art. 252 k.p.c. (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 kwietnia 2002 r., V CKN 997/00, OSNC 2003, nr 4, poz. 54). Zatem, jeśli akcjonariusz głosował przeciwko uchwale, a po jej powzięciu zażądał zaprotokołowania sprzeciwu, czego jednak nie odzwierciedla protokół sporządzony przez notariusza, wówczas w procesie o uchylenie, bądź stwierdzenie nieważności uchwały może on dowodzić te okoliczności faktyczne (art. 6 k.c.). W stanie faktycznym tej sprawy nie zachodzi potrzeba wykładni przepisu art. 422 § 2 pkt 2 k.s.h., ani też wyjaśniania przedstawionego przez skarżącego zagadnienia prawnego. Powód swój sprzeciw wobec podjętych uchwał i zażądania jego zaprotokołowania wywodzi z przedłożonego na piśmie, po przedstawieniu porządku obrad, stanowiącego załącznik do protokołu z walnego zgromadzenia, oświadczenia, w którym sprzeciwiał się podjęciu uchwał dotyczących wyłączenia prawa poboru i podwyższenia kapitału zakładowego. Tego rodzaju oświadczenie może być traktowane jedynie jako stanowisko akcjonariusza w odniesieniu do projektów uchwał wyrażone przed ich podjęciem. Tym samym sprzeciw wyrażony przed podjęciem uchwały jako nie spełniający wymogów tego przepisu jest bezskuteczny. Artykuł 422 § 2 pkt 2 k.s.h. wymaga jednak, aby żądanie zaprotokołowania sprzeciwu zostało zgłoszone po podjęciu uchwały. Takiego żądania w sposób jasny 5 i wyraźny, co wynika z ustaleń faktycznych, powód nie zgłosił. Ze złożonego przez powoda oświadczenia po przedstawieniu porządku obrad, lecz przed podjęciem uchwał objętych tym porządkiem, nie można wywodzić, że skarżący zażądał zaprotokołowania sprzeciwu w sposób dorozumiany. Nie zawsze bowiem akcjonariusz, który wyraził krytyczne stanowisko w odniesieniu do objętych porządkiem obrad uchwał, będzie głosował przeciwko nim, względnie tak uczyni, ale nie będzie żądał zaprotokołowania swojego sprzeciwu, w celu otwarcia sobie drogi do wszczęcia procesu o uchylenie bądź stwierdzenie ich nieważności. Skoro powód nie zgłosił skutecznie żądania zaprotokołowania sprzeciwu, to bezprzedmiotowe staje się rozstrzyganie, w jakim momencie po powzięciu uchwały, akcjonariusz głosujący przeciwko uchwale powinien żądać zaprotokołowania sprzeciwu. Niezależnie od powyższych uwag, należy zauważyć, co pomija skarżący, iż przepis art. 422 § 2 pkt 2 k.s.h. stanowi o żądaniu zaprotokołowania sprzeciwu, a nie o zgłoszeniu sprzeciwu. Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. aj