I CZ 123/61

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Ignatowicz (sprawozdawca). Sędziowie: R. Czarnecki, M. Wilewski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Marii N. przeciwko Skarbowi Państwa (Komendzie MO w W.) o odszkodowanie, po rozpoznaniu zażalenia powódki na zarządzenie przewodniczącego Wydziału II Cywilnego Sądu Wojewódzkiego dla m. st. Warszawy z dnia 22 września 1961 r., zaskarżone zarządzenie uchylił i zasądził od strony pozwanej na rzecz powódki kwotę stu zł tytułem kosztów postępowania zażaleniowego.Uzasadnienie faktyczneZarządzeniem z dnia 22 września 1961 r. przewodniczący Wydziału Sądu Wojewódzkiego nakazał z mocy art. 137 § 2 k.p.c. zwrot pozwu, gdyż powódka nie uiściła wpisu w terminie tygodniowym od daty wezwania. Postanowienie to zaskarżyła powódka.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Powódka dochodzi od Skarbu Państwa (Komendy MO w W.) odszkodowania twierdząc, że w dniu 24 lutego 1960 r. przed godziną 16 minut 10, a więc bezpośrednio po wyjściu z zakładu pracy, w którym pracowała do godziny 16, została najechana przez wóz milicyjny, w wyniku czego doznała poważnych uszkodzeń ciała. Okoliczność, że wypadek nastąpił bezpośrednio po opuszczeniu przez powódkę biura, a więc w drodze z pracy, została potwierdzona dołączonym do pozwu zaświadczeniem pogotowia ratunkowego.Z powyższego wynika, że wypadek, jakiemu uległa powódka, należy zakwalifikować jako wypadek w zatrudnieniu w rozumieniu art. 36 dekretu z dnia 24 czerwca 1954 r. o powszechnym zaopatrzeniu pracowników i ich rodzin (jednolity tekst: Dz. U. z 1958 r. Nr 23, poz. 27), co zgodnie z utartą terminologią jest równoznaczne - jak to trafnie podnosi skarżąca - z pojęciem wypadku przy pracy, którym to pojęciem posługują się inne ustawy.Takim terminem posługuje się m. in. ustawa z dnia 30 grudnia 1950 r. - Przepisy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (tekst jednolity: Dz. U. z 1961 r. Nr 10, poz. 57), która w art. 3 ust. 1 stanowi, że m. in. nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych "strona, dochodząca wynagrodzenia szkód wynikłych z wypadku przy pracy albo choroby zawodowej". Ze sformułowania tego wynika, że jedyną przesłanką ustawowego zwolnienia w omawianym wypadku strony od kosztów sądowych jest to, żeby doznała ona szkody na skutek wypadku przy pracy, które to pojęcie określa (jak już wyżej zaznaczono) art. 36 dekretu z 25 czerwca 1954 r. Ustawa nie uzależnia natomiast zwolnienia od kosztów sądowych, o jakich mowa, od tego, czy poszkodowany pracownik dochodzi odszkodowania od zakładu pracy z mocy art. 24 tego dekretu czy też od osoby trzeciej na zasadach ogólnych, jeśli osoba ta spowodowała wypadek przy pracy. Taki wniosek wspiera również zestawienie zdania pierwszego ze zdaniem drugim art. 3 ust. 1 pkt 3, skoro w tym drugim zdaniu wyraźnie zaznaczono, że ze zwolnienia, o którym mowa, korzysta tylko strona dochodząca należności od zakładu pracy.Wreszcie należy podkreślić, że wykładnia taka jest ze wszech miar społecznie uzasadniona. Przepis art. 3 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych stanowi wyraz szczególnej ochrony, jaką ustawodawca zapewnia pracownikowi dochodzącemu należności za pracę lub odszkodowanie za szkodę spowodowaną wypadkiem w zatrudnieniu, nie ma zaś żadnych słusznych racji, które by uzasadniały tę troskę tylko w stosunku do wypadków, gdy pracownik dochodzi tego odszkodowania od zakładu pracy. Istotna natomiast z punktu widzenia ochrony pracownika jest tylko ta okoliczność, że uległ on wypadkowi przy pracy (w zatrudnieniu) w rozumieniu obowiązującego ustawodawstwa.Powyższe argumenty prowadzą zatem do wniosku, że ze zwolnienia od kosztów sądowych przewidzianego w art. 3 ust. 1 pkt 3 zdanie pierwsze korzysta pracownik, który uległ wypadkowi przy pracy, bez względu na to, czy roszczenie o odszkodowanie kieruje do zakładu pracy czy też do osoby trzeciej, którą prawo czyni także (lub nawet wyłącznie) odpowiedzialną za skutki wypadku w zatrudnieniu. Ponieważ przewodniczący Wydziału Sądu Wojewódzkiego wyszedł z odmiennych założeń, zaskarżone zarządzenie należało uchylić.