I PZ 80/63

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Tyszka (sprawozdawca). Sędziowie: F. Szczepański, J. Knap.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Jana W. przeciwko Zakładom Przemysłu Spirytusowego w W. o odszkodowanie, na skutek zażalenia spadkobierców zmarłego powoda na postanowienie Sądu Wojewódzkiego dla m. st. Warszawy z dnia 23 września 1963 r.,zaskarżone postanowienie uchylił.Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki zaskarżonym postanowieniem odmówił spadkobiercom zmarłego powoda zwolnienia od kosztów sądowych z powodu niezłożenia przez nich w zakreślonym terminie dwutygodniowym zaświadczenia przewidzianego w art. 111 k.p.c., przy czym zarządził jednocześnie "wezwać powodów (spadkobierców) po uprawomocnieniu się tego postanowienia do uiszczenia wpisu (od powództwa) w kwocie 3.163 zł, licząc po 1/4 na każdego z powodów".Zażalenie powodów (spadkobierców) na powyższe postanowienie jest uzasadnione, lecz z innych przyczyn niż wymienione w zażaleniu.Przyznane powodowi Janowi W. zwolnienie od kosztów sądowych wygasło wprawdzie z jego śmiercią, tj. z dniem 4 grudnia 1958 r. (art. 117 k.p.c.), i spadkobiercy powoda - przystępując do sprawy w miejsce zmarłego - nie byli automatycznie zwolnieni od kosztów tylko dlatego, że zmarły ich poprzednik takie zwolnienie ze względu na swoją sytuację majątkową uzyskał, jednakże zarówno Sąd Wojewódzki, jak i skarżący przeoczyli, że po śmierci powoda nastąpiła w zakresie kosztów sądowych zmiana stanu prawnego, która ze względu na charakter dochodzonego w niniejszej sprawie roszczenia sprawia, że skarżący nie mają obowiązku uiszczenia kosztów sądowych.W myśl art. 3 ust. 1 pkt 3 p. o k.s. w brzmieniu ustalonym przez ustawę z dnia 16 listopada 1960 r. o zmianie przepisów o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 51, poz. 298) nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona, która dochodzi wynagrodzenia szkód wynikłych z wypadku przy pracy albo choroby zawodowej. W sprawie niniejszej chodzi właśnie o takie roszczenie, powód bowiem dochodził odszkodowania za skutki wypadku przy pracy, któremu uległ w dniu 1 sierpnia 1953 r., i gdyby żył, nie miałby - zgodnie z wymienionym przepisem - obowiązku uiszczenia kosztów sądowych bez względu na jego sytuację majątkową. Przywilej ten z chwilą wejścia w życie wymienionej ustawy przysługuje także spadkobiercom powoda, którzy przystąpili do sprawy w jego miejsce.Przepis art. 3 ust. 1 pkt 3 p. o k.s. zwalnia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych stronę dochodzącą roszczeń wymienionych w tym przepisie, a więc niekoniecznie tylko pracownika dochodzącego takich roszczeń. Przepis ten dotyczy także spadkobierców zmarłego powoda-pracownika, którzy przystąpiwszy do sprawy w miejsce zmarłego, stali się niewątpliwie uczestnikami postępowania, a więc stroną w rozumieniu przepisów o kosztach sądowych (art. 2 ust. 2 p. o k.s.).W tych warunkach nie zachodziła w ogóle potrzeba podjęcia starań przez skarżących o zwolnienie ich od kosztów sądowych (o co zresztą skarżący nie wnosili) ani też nie było podstawy prawnej do żądania od nich opłat sądowych. W świetle tego bowiem, co wyżej powiedziano, skarżącym przysługuje zwolnienie od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych nie ze względu na swą sytuację majątkową, lecz ze względu na to, że nie mają oni tego obowiązku z mocy ustawy ze względu na charakter dochodzonego roszczenia.Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji (art. 384 i 394 § 3 k.p.c.).