I CZ 181/58

SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa Marii Franciszki S. przeciwko Karolowi Bronisławowi S. o rozwód, po rozpoznaniu zażalenia pozwanego na postanowienie Sądu Wojewódzkiego dla województwa warszawskiego w Warszawie z dnia 17 września 1958 r. zażalenie oddalił.Uzasadnienie faktycznePostanowieniem z dnia 17 września 1958 r. Sąd Wojewódzki dla woj. warszawskiego zobowiązał Karola S. do płacenia Marii S. przez czas trwania procesu o rozwód sumy 1200 zł miesięcznie na koszty jej własnego utrzymania oraz utrzymania pełnoletniej (ur. w, 1935 r.) córki studentki Krystyny Gabrieli S.W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik Karola S., zarzucając niedopuszczalność objęcia rozstrzygnięciem pełnoletniej córki stron oraz niedostateczne wyjaśnienie okoliczności niezbędnych do rozstrzygnięcia, wniósł o uchylenie postanowienia Sądu Wojewódzkiego lub obniżenie zasądzonej od Karola S. kwoty do połowy przeznaczonej jedynie dla Marii S.Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.Sąd Najwyższy w obecnym składzie nie podziela poglądu wyrażonego w powołanym przez skarżącego orzeczeniu Sądu Najwyższego z dnia 16 października 1951 r. C. 1338/51, według którego małżonek w sprawie o rozwód nie może żądać na podstawie art. 431 k.p.c. przyznania od drugiego małżonka kosztów utrzymania dziecka pełnoletniego.Za tego rodzaju stanowiskiem nie przemawia art. 57 k.r., gdyż roszczenia dochodzone w trybie art. 431 k.p.c. są roszczeniami własnymi małżonków i w związku z tym kwestia przedstawicielstwa ustawowego dzieci w ogóle nie wchodzi w danym wypadku w rachubę. Kwestionowanego poglądu prawnego nie może też uzasadnić różnica, jaka w związku z treścią art. 73 k.r. za chodzi między roszczeniami alimentacyjnym małoletnich i pełnoletnich dzieci wobec rodziców. Różnica ta musi i może być uwzględniona niezależnie od trybu, w jakim roszczenia takie są realizowane, a więc także wówczas, gdy - jak w wypadku stosowania art. 431 k.p.c. - stanowią one przesłankę żądań małżonka o wyrównanie udziału w kosztach utrzymania rodziny.Nie może mieć wreszcie decydującego znaczenia okoliczność, że zarówno art. 32 k.r., jak i stanowiący jego odpowiednik art. 437 k.p.c. dotyczy tylko dzieci małoletnich. Przepisy bowiem ostatnio wymienione mają na względzie sytuację życiową kształtującą się po prawomocnym orzeczeniu rozwodu, która w wielu wypadkach może wymagać odmiennego unormowania niż to ma miejsce w czasie, gdy w toku trwającego procesu rozwodowego losy małżeństwa jeszcze się ważą. Przepis natomiast art. 431 k.p.c. zmierza do prowizorycznego uregulowania modus vivendi między małżonkami na czas trwania rozwodu, a więc na okres poprzedzający rozstrzygnięcie, o którym poprzednio była mowa. Taki charakter szczególnego trybu przewidzianego art. 431 k.p.c. skłonić powinien do tego rodzaju wykładni (ujętego w tym przypisie unormowania), która w najszerszym zakresie umożliwia legalizowanie stanów faktycznych istniejących w rodzinie przed wszczęciem sprawy o rozwód, rzecz prosta, o ile te stany są prawidłowe, zwłaszcza z punktu widzenia interesów dzieci. Wyłączenie zaś spośród spraw, które mogą być unormowane w tym trybie, potrzeb pełnoletnich - a pozostających na utrzymaniu rodziców - dzieci wyraźnie takiej tendencji przeciwstawiałoby się. Byłoby ono też społecznie niepożądane, gdyż konieczność odrębnego poszukiwania przez pełnoletnie dzieci ich roszczeń alimentacyjnych musiałaby z reguły przyczynić się do pogłębienia wstrząsu, jaki z natury rzeczy wywołuje w rodzinie sprawa o rozwód.Z tych zasad należało uznać zarzuty zażalenia dotyczące córki stron za nieusprawiedliwione, zwłaszcza, że skarżący nie kwestionuje zasady swego obowiązku alimentacyjnego wobec córki, skoro w zażaleniu wyraża gotowość pokrywania jej kosztów utrzymania do czasu ukończenia studiów.Pozostałe zaś zarzuty zarówno kwestionujące potrzeby uprawnionych, jak i zdolność skarżącego do ich zaspokojenia nie mogły odnieść skutku ze względu na dostateczne udowodnienie złego stanu zdrowia Marii S., gołosłowność twierdzeń o jej rzekomo wysokich dochodach z nieruchomości oraz sytuację majątkową skarżącego, która wyłącza supozycję, by stosunkowo skromna kwota, jaką obciąża go zaskarżone postanowienie, pozostawała w dysproporcji do kosztów, jakie ze względu na stopę życiową rodziny stron ponosił skarżący przed wszczęciem postępowania rozwodowego.Z przytoczonych wyżej przyczyn Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.