I CZ 47/71

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia H. Dąbrowski. Sędziowie: S. Gross (sprawozdawca), E. Mielcarek.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym sprawy z powództwa Stanisława R. przeciwko Rejonowemu Przedsiębiorstwu Melioracyjnemu w O. o zapłatę, na skutek zażalenia powoda na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w Opolu z dnia 14 stycznia 1971 r.,uchylił zaskarżone postanowienie.Uzasadnienie faktyczneW pozwie wniesionym 31 stycznia 1970 r. Stanisław R. żądał zasądzenia od Rejonowego Przedsiębiorstwa Melioracyjnego w O. sumy 129.500 zł jako wynagrodzenia szkody poniesionej z powodu niedostarczenia Przedsiębiorstwu Nasiennemu "Centrala Nasienna" Oddział w B. zakontraktowanych nasion koniczyny czerwonej z powierzchni 1,5 ha oraz wyczyńca łąkowego z obszaru 2,5 ha. Według twierdzeń pozwu szkoda ta była następstwem zwłoki w wykonaniu przez pozwane Przedsiębiorstwo zawartej z Powiatowym Inspektorem Wodnych Melioracji w B. umowy o meliorację gruntów na terenie wsi P. i S., w obrębie których znajdują się plantacje powoda. Zgodnie z tą umową prace melioracyjne miały być zakończone do 20 grudnia 1968r., w rzeczywistości zaś ukończono je dopiero w maju 1969 r., kiedy już nie było możności przeprowadzenia normalnej pielęgnacji upraw, możliwej jeszcze w marcu tego roku. Wskutek tego powód nie wywiązał się z umowy kontraktacyjnej i nie dostarczył w 1969 r. nasion do "Centrali Nasiennej" w B.Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B., na podstawie wyników prac komisji powołanej w celu oszacowania szkód na terenie prowadzonych robót melioracyjnych, określiło należne powodowi odszkodowanie z tytułu zniszczenia plantacji wyczyńca łąkowego na 14.200 zł z tytułu zniszczenia koniczyny czerwonej na 40.950 zł. Powód domaga się jednak zasądzenia wyższych kwot, a mianowicie: 56.000 zł za stratę poniesioną z powodu niedostarczenia 800 kg wyczyńca, licząc po 7.000 zł za 1 q, i 73.500 zł za niedostarczone 525 kg nasion czystych koniczyny czerwonej gat. elita, licząc po 24.000 zł za 1 q, tj. łącznie kwoty 129.500 zł dochodzonej pozwem.Pozwane Rejonowe Przedsiębiorstwo Melioracyjne wnosiło o oddalenie powództwa powołując się m.in. na to, że opóźnienie zakończenia prac melioracyjnych było wynikiem niekorzystnych warunków meteorologicznych i zbyt późnego przekazania mu gruntów, że w związku z tym powód mógł zebrać plony w 1968 r., czego nie mógłby uczynić w razie terminowego oddania pól pod drenowanie, oraz że 13 maja 1969 r., kiedy prace melioracyjne zostały zakończone, powód mógł jeszcze przystąpić do upraw.Sąd Wojewódzki w Opolu postanowieniem z dnia 14 stycznia 1971 r. pozew Stanisława R. odrzucił. Sąd zajął stanowisko, że zgodnie z § 6 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 maja 1967 r. w sprawie wykonania ustawy o popieraniu melioracji wodnych dla potrzeb rolnictwa (Dz. U. Nr 17, poz. 79) decyzję ustalającą wartość szkód powstałych w wyniku prac melioracyjnych wykonywanych przez Państwo wydaje organ administracji rolnej prezydium powiatowej rady narodowej na podstawie komisyjnie dokonywanych oględzin i że w związku z tym roszczenie powoda powinno być rozpoznawane w postępowaniu administracyjnym.Postanowienie Sądu Wojewódzkiego zaskarżył pełnomocnik powoda zażaleniem, w którym powołuje się na to, że jego mocodawca - mimo wyczerpania drogi postępowania administracyjnego - spotkał się z odmową zapłaty odszkodowania przez pozwane Przedsiębiorstwo, oraz twierdzi, że w tych warunkach przysługuje mu droga sądowa do dochodzenia tej należności.Uzasadnienie prawneRozpoznając zażalenie, Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Nie można uznać za słuszną argumentacji skarżącego, który zarzuty swe przeciwko zasadności zaskarżonego postanowienia o odrzuceniu pozwu opiera na twierdzeniu, że powód wyczerpał przysługującą mu rzekomo drogę postępowania administracyjnego. Gdyby nawet twierdzenie to było usprawiedliwione, to nie mogłoby ono uzasadniać dopuszczalności drogi sądowej, lecz wręcz przeciwnie, przemawiałoby za trafnością postanowienia Sądu Wojewódzkiego. Jest bowiem oczywiste, że w razie przekazania sprawy do właściwości organów administracji państwowej (art. 2 § 3 k.p.c.) wyczerpanie drogi postępowania administracyjnego nie uchyla wyłączenia drogi sądowej i nie stwarza możliwości poddania sprawy pod rozpoznanie sądu.Niemniej jednak zażalenie zasługuje na uwzględnienie.Jak to już wyjaśnił Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 5 stycznia 1970 r. I Cz 35/69 (OSNCP z 1970 r., nr 10, poz. 186), którego stanowisko podziela skład orzekający w obecnej sprawie, w sprawach o odszkodowanie na podstawie ustawy z dnia 22 maja 1958 r. o popieraniu melioracji wodnych dla potrzeb rolnictwa (Dz. U. z 1963 r. Nr 42, poz. 237) droga sądowa jest wyłączona jedynie co do naprawienia szkód określonych w art. 8 tej ustawy. Ten zaś przepis w swym paragrafie drugim ogranicza pojęcie szkód związanych z wykonywaniem melioracji półpodstawowych i szczegółowych do takich ujemnych następstw robót melioracyjnych, które wiążą się bezpośrednio z samym wykonywaniem tych robót i powodują zniszczenie plonów w szerszym zakresie, niż to jest nieuniknione przy ich prowadzeniu.Tylko też co do tego rodzaju szkód art. 6 ust. 2 powołanego przez Sąd Wojewódzki rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 maja 1967 r. przewiduje ustalenie ich wartości w drodze decyzji organu administracji rolnej prezydium powiatowej rady narodowej, wydawanych na podstawie komisyjnie dokonanych oględzin na miejscu.Nie zostały natomiast przekazane do właściwości organów administracji państwowej, a tym samym nie ulegają wyłączeniu spod rozpoznania sądów, roszczenia o inne szkody związane z wykonywaniem melioracji wodnych na potrzeby rolnictwa. Na tej podstawie Sąd Najwyższy w cytowanym wyżej orzeczeniu stwierdził, że wyłączenie drogi sądowej nie dotyczy naprawienia szkód powstałych po wykonaniu robót melioracyjnych na skutek wadliwego wykonania tych robót. Podobnie brak podstaw do uznania niedopuszczalności drogi sądowej w odniesieniu do takich spraw, w których - jak w danym wypadku - powód dochodzi odszkodowania z tego tytułu, że - według swych twierdzeń - z powodu opóźnionego zakończenia robót melioracyjnych doznał uszczerbku majątkowego w postaci strat na uprawach i utraconych korzyści z zawartych umów kontraktacyjnych.Z tych zasad Sąd Najwyższy na mocy art. 390 § 1 w związku z art. 397 § 2 k.p.c. orzekł jak w sentencji.