III CZP 60/78

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN W. Bryl (sprawozdawca). Sędziowie SN: K. Piasecki, S. Rudnicki.SentencjaSąd Najwyższy, w sprawie z powództwa Witolda B. przeciwko Wojewódzkiemu Zarządowi Inwestycji Rolniczych w B. o odszkodowanie, po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki w Białymstoku postanowieniem z dnia 30 maja 1978 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 391 k.p.c."Czy dopuszczalna jest droga sądowa oraz czy do rozpoznania sprawy wytoczonej przeciwko jednostce organizacyjnej Skarbu Państwa o odszkodowanie za szkodę spowodowaną wskutek przeprowadzenia melioracji (zniszczenie lasu) na podstawie pozwolenia wodno-prawnego wydanego przez właściwy organ administracji państwowej, właściwy jest sąd rejonowy czy też sąd wojewódzki (art. 17 pkt 3 k.p.c.)?"udzielił następującej odpowiedzi:Sprawy o naprawienie szkody wyrządzonej w drzewostanie przy wykonywaniu melioracji przez Skarb Państwa na podstawie zezwolenia wodno-prawnego wydanego przez właściwy organ administracji państwowej należą do drogi sądowej. Właściwymi do ich rozpoznania są sądy wojewódzkie.Uzasadnienie faktycznePytanie Sądu Wojewódzkiego powinno być zacieśnione do zagadnienia, czy sprawy o odszkodowanie za szkodę wyrządzoną przez jednostkę organizacyjną Skarbu Państwa w drzewostanie przy wykonywaniu melioracji państwowej na podstawie zezwolenia wodno-prawnego wydanego przez właściwy organ administracji państwowej należą do drogi sądowej i jakie sądy są właściwe do ich rozpoznania z uwagi na to, że pytanie Sądu Wojewódzkiego powstało właśnie na tle sporu o odszkodowanie za szkodę wyrządzoną przez jednostkę organizacyjną Skarbu Państwa w drzewostanie, a nie o odszkodowanie za inne szkody.Uzasadnienie prawneTak rozumiejąc pytanie prawne Sądu Wojewódzkiego Sąd Najwyższy, udzielając wyżej wskazanej odpowiedzi, zważył, co następuje:Trafny jest pogląd Sądu Wojewódzkiego, że sprawy odszkodowań za szkody wyrządzone w drzewostanach leśnych przy wykonywaniu melioracji w świetle art. 8 ustawy z dnia 22 maja 1958 r. o popieraniu melioracji wodnych dla potrzeb rolnictwa (tekst jedn.: Dz. U. z 1963 r. Nr 42, poz. 237 z późn. zm.) i § 6 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego Rady Ministrów do tej ustawy (Dz. U. z 1967 r. Nr 17, poz. 79) zostały przekazane do właściwości władzy administracyjnej. Wymieniona ustawa utraciła jednak moc z dniem 1.I.1975 r., tj. z chwilą wejścia w życie prawa wodnego (Dz. U. z 1974 r. Nr 38, poz. 438).Stosownie do treści art. 139 prawa wodnego sprawy wszczęte przed dniem wejścia w życie tej ustawy podlegają rozpoznaniu do ich ukończenia w danej instancji według przepisów dotychczasowych. Jeżeli więc sprawa została wszczęta przed wejściem w życie prawa wodnego, ale rozpoznanie jej przez wyższą instancję nastąpiło po tej dacie, należało ją ocenić wedle przepisów prawa wodnego, a w szczególności jego art. 97 ust. 3 oraz § 13 rozporządzenia wykonawczego Rady Ministrów z dnia 3 września 1976 r. w sprawie melioracji wodnych (Dz. U. Nr 31, poz. 182).Czy więc w świetle tych przepisów wyżej wymienione sprawy pozostały nadal w gestii władzy administracyjnej. Sam art. 97 prawa wodnego interesującej nas materii nie reguluje, lecz odsyła do rozporządzenia Rady Ministrów, które miało m.in. określić zasady i tryb ustalenia odszkodowań za szkody związane z wykonaniem urządzeń melioracji wodnych. Rada Ministrów w wykonaniu delegacji ustawowej wydała wspomniane wyżej rozporządzenie. Według § 13 tegoż rozporządzenia decyzje w sprawach uregulowanych rozporządzeniem wydaje terenowy organ administracji państwowej stopnia podstawowego. Paragraf 7 cyt. rozporządzenia ustala w ust. 1 wysokość odszkodowań za szkody wyrządzone w związku z wykonaniem urządzeń melioracji wodnych od dnia 1 czerwca do dnia 30 września za 1 m2 gruntu ornego objętego szkodą 0,50 zł - dla zbóż oraz wieloletnich roślin pastewnych (0,80 zł - dla roślin okopowych i przemysłowych, 1,00 zł - dla upraw ogrodniczych). Według ust. 2 odszkodowanie za szkody wyrządzone od dnia 1 października do dnia 31 maja wynosi połowę kwot wymienionych w ust. 1. Natomiast odszkodowanie za szkody wyrządzone w roślinach wieloletnich ustala się według zasady określonej w ust. 1 niezależnie od czasu ich powstania. Odszkodowanie za 1 m2 łąki lub pastwiska objętego szkodą wynosi 0,25 zł.Rozporządzenie nie reguluje natomiast spraw odszkodowań za szkody wyrządzone w drzewostanie, a skoro tak, to władza administracyjna nie jest powołana do rozstrzygania tego rodzaju spraw. Zgodnie bowiem z § 13 rozporządzenia decyzje w sprawach uregulowanych w rozporządzeniu wydaje organ administracji państwowej. W świetle powyższych przepisów należy dojść do wniosku, że sprawy o odszkodowanie za szkody wyrządzone przy wykonaniu melioracji wodnych w drzewostanie należą do drogi sądowej. Jeżeli meliorację wodną przeprowadza Wojewódzki Zarząd Melioracji, który działa jako organ administracji państwowej, przyjąć należy, że właściwymi do rozpoznania tych spraw są sądy wojewódzkie (art. 17 ust. 3 k.p.c.).Z przytoczonych względów należało udzielić odpowiedzi na przedstawione pytanie jak w sentencji uchwały.