I K 1160/60

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia Z. Chełmicki.Sędziowie: K. Czajkowski (sprawozdawca), R. Kryże.Prokurator: M. Matywiecka.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Leszka G. oskarżonego z art. 286 § 1 k.k. i Tadeusza K. oskarżonego z art. 287 § 1 k.k., po rozpoznaniu założonej przez oskarżonych rewizji od wyroku Sądu Wojewódzkiego dla m.st. Warszawy z dnia 15 czerwca 1960 r., na podstawie art. 375 k.p.k.utrzymał w mocy zaskarżony wyrok co do oskarżonych Leszka G. i Tadeusza K. (...)Wyrokiem Sądu Wojewódzkiego dla m.st. Warszawy z dnia 15 czerwca 1960 r. zostali skazani:1. Leszek G. - na podstawie art. 286 § 1 k.k. na karę trzech lat więzienia za to, że w okresie od stycznia do grudnia 1959 r. w W. jako starszy inspektor do spraw oftalmicznych w przedsiębiorstwie Foto-Optyka nie dopełnił obowiązku dokładnego sprawdzenia ilości i wartości wydanych towarów, pobrania za nie pokwitowań odbioru oraz sprawdzenia ilości i wartości przyjętego towaru ze sklepu Nr 23 Foto-Optyk w W., przez co doprowadził do powstania niedoboru towarowego w wysokości 105.960 zł, a następnie w celu ukrycia tegoż niedoboru wprowadził do dokumentacji nieprawdziwe dane o rozprowadzeniu towarów na sklepy, działając w ten sposób na szkodę interesu publicznego;2. Tadeusz K. - na podstawie art. 287 § 1 k.k. na karę 1 roku i 6 miesięcy więzienia za to, że dnia 6 października 1959 r. w W. jako kierownik sklepu Nr 35 Foto-Optyka wystawił dowód przyjęcia towaru nr 82/25, stwierdzając przyjęcie z dniem 30 września 1959 r. na stan tegoż sklepu 25 tysięcy szkieł przeciwsłonecznych wartości 87.600 złotych wydanych w dniu 3 lipca 1959 r. Leszkowi G. dla sklepów nr 5, 6 i 7, a nadto wystawił temuż Leszkowi G. dowody wydania tej ilości szkieł dla sklepów nr 2, 24 i 26, podczas gdy w rzeczywistości szkieł tych nie przyjął i nie rozchodował.Od tego wyroku założyli rewizje oskarżeni Leszek G. i Tadeusz K.I. Rewizja oskarżonego Leszka G., wnosząc o zmianę wyroku przez złagodzenie kary, zarzuca rażącą jej surowość przez nieuwzględnienie trudnych warunków pracy oskarżonego, do których rewizja zalicza brak odpowiedniego magazynu, zbyt duży zakres obowiązków, dostęp innych osób do magazynu, złą pracę Dyrekcji Foto-Optyki. Poza tym rewizja uważa, że manipulacje dokonane przez oskarżonego zmierzały do ukrycia faktu niedoborów i niesłusznie zostały przez Sąd I instancji uznane za okoliczność obciążającą.II. Rewizja oskarżonego Tadeusza K., wnosząc o uchylenie wyroku i uniewinnienie oskarżonego, a ewentualnie o uznanie za winnego przestępstwa z art. 286 § 3 k.k. i wymierzenie łagodnej kary z warunkowym zawieszeniem jej wykonania, zarzuca obrazę przepisów art. 287, 286 § 3 i 61 k.k. przez uznanie, że czyn oskarżonego Tadeusza K. jest społecznie szkodliwy i popełniony został z winy umyślnej oraz że oskarżony jako pracownik handlu uspołecznionego może popełnić przestępstwo z art. 287 k.k. wreszcie, że oskarżony nie zasługuje na to, aby mu warunkowo zawieszono wykonanie kary.Uzasadnienie faktyczneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd prawny:Rewizje obu oskarżonych nie są słuszne.I. Kara wymierzona oskarżonemu Leszkowi G. jest umiarkowana. Sąd Wojewódzki w dostatecznym stopniu uwzględnił okoliczności łagodzące a jednocześnie słusznie uznał, że fakt przeprowadzenia przez oskarżonego manipulacji w księgowości dla ukrycia manka świadczy o jego złej woli uzasadniającej surowy wymiar kary. Również względy prewencji ogólnej nakazują surowo karać sprawców niedopełnienia obowiązków służbowych, powodujących poważne niedobory w powierzonym im mieniu społecznym.II. Teza rewizji, jakoby przestępstwo z art. 287 k.k. mógł popełnić wyłącznie "urzędnik wykonujący władzę publiczną i wydający z mocy tej władzy szczególne poświadczenia okoliczności prawnych", natomiast pracownik uspołecznionego zakładu przemysłowego lub handlowego "dopuszczający się uchybień w zakresie dokumentacji księgowej popełnia przestępstwo z art. 286 k.k. a nie z art. 287 k.k." - jest błędna.Art. 46 m.k.k., rozszerzając zakres pojęcia urzędnika, ustala, że odpowiedzialności karnej przewidzianej dla urzędników (rozdział XLI Kodeksu karnego) podlegają pracownicy gospodarki uspołecznionej. Przepis art. 48 m.k.k. nie przewiduje żadnego wyjątku od tej zasady, w szczególności co do zakresu odpowiedzialności tych osób z art. 287 k.k. Pracownik więc gospodarki uspołecznionej, o którym mowa w art. 46 m.k.k., odpowiada karnie również z art. 287 k.k., jeżeli "poświadczy nieprawdę co do okoliczności mających znaczenie prawne". Poświadczenie przez pracownika gospodarki uspołecznionej okoliczności mającej znaczenie prawne odpowiada pojęciu dokumentu w rozumieniu art. 91 § 3 k.k. Chodzi tu o wypadek fałszu intelektualnego, różniącego się od zwykłego fałszu tym, że dokument wystawiony w warunkach art. 287 k.k. zawiera wszelkie cechy autentyczności, ponieważ wystawiony został przez osobę do tego uprawnioną, natomiast treść tego dokumentu jest niezgodna z rzeczywistością. Kierownik sklepu uspołecznionego wystawiający pokwitowanie fikcyjne na pobranie towarów z magazynu hurtowni, a więc poświadczający nieprawdę co do okoliczności mającej znaczenie prawne, popełnia przestępstwo z art. 287 § 1 k.k. Gdyby sprawca działał przy tym w celu osiągnięcia przez magazyniera hurtowni korzyści majątkowych lub osobistych, odpowiadałby z art. 287 § 2 k.k.Kara orzeczona oskarżonemu odpowiada zasadom prewencji ogólnej i szczególnej. Sąd Wojewódzki uwzględnił zarówno okoliczności łagodzące, jak i obciążające winę oskarżonego, a przy tym przekonywająco uzasadnił, dlaczego nie zastosował przepisu art. 61 k.k.Z przytoczonych wyżej powodów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji wyroku.