I K 1388/51

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia T. Cyprian.Sędziowie: Z. Sitnicki (sprawozdawca), M. Dobromęski.Prokurator: J. Pozorski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Aleksego K. osk. z art. 286 § 1 k.k., po rozpoznaniu założonej przez oskarżonego rewizji od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Poznaniu z dnia 26 czerwca 1951 r., na podstawie art. 375 k.p.k., utrzymał w mocy zaskarżony wyrok.Sąd Wojewódzki w Poznaniu wyrokiem z dnia 26 czerwca 1951 r. uznał oskarżonego Aleksego K. winnym tego, że jako ślusarz warsztatów mechanicznych P.k.p. Nr 14 w P. nie dopełnił obowiązku należytej naprawy przy parowozach, w szczególności zaś nie dokonał należytego dotarcia ścian w celu uszczelnienia, a zastosował niedopuszczalne środki uszczelniające, założywszy uszczelki klingerytowe, nadto niedostatecznie umocował rozpylacz do zaworu kotła przy parowozie trzpieniami przytwierdzającymi, działając w ten sposób na szkodę interesu publicznego i za to skazał go na mocy art. 286 § 1 k.k. na karę jednego roku i sześciu miesięcy więzienia.Rewizja oskarżonego, wnosząc o uchylenie wyroku i uniewinnienie zarzuca między innymi obrazę art. 339 k.p.k., której dopuścił się Sąd, nie wskazując dowodów na poparcie swego ogólnikowego stwierdzenia, że oskarżony dopuścił się przypisanego mu czynu przez działanie z zamiarem wynikowym. Jest to tym bardziej słuszne zwłaszcza wobec dodatniej opinii, jaką cieszy się oskarżony, oraz wobec wyników przewodu sądowego mogących uzasadnić przyjęcie jedynie winy nieumyślnej oskarżonego. Ponadto w rewizji swej oskarżony zarzucił obrazę art. 286 § 1 k.k. przez skazanie go z tego przepisu mimo, że nie był on urzędnikiem w rozumieniu tego artykułu, skoro jako pracownik fizyczny nie należał do rzędu "urzędników gospodarczych", o których mowa w wyjaśniającym orzeczeniu Sądu Najwyższego (Zb. O. Nr 19/50), gdyż nie spełniał on żadnych czynności administracyjnych ani nadzorczych, a istota jego obowiązków nie wynikała z obowiązujących go przepisów prawnych.Uzasadnienie faktyczneSąd Najwyższy wyraził, między innymi, następujący pogląd prawny:Z wyjaśnień oskarżonego złożonych w czasie śledztwa, a odczytanych na rozprawie i potwierdzonych przez niego wynika, że oskarżony zdawał sobie co najmniej sprawę z możliwości powstania szkody i na nią się godził. Oskarżony przyznał bowiem, że "robił to dlatego, aby nie mieć zaległości w pracy, choć był uprzedzony, a nawet przekonany, że parowóz w ten sposób naprawiony długo nie poleci".Art. 46 mkk, rozszerzając krąg osób podlegających odpowiedzialności karnej dla urzędników, używa ogólnego określenia "funkcjonariusz", pozostawiając w praktyce życiowej właściwe wypełnienie jego treści.Powołane przez rewizję orzeczenie Sądu Najwyższego (Zb. O. Nr 19/50) wyjaśniło rozbieżność zachodzącą między pojęciem urzędnika w ustroju kapitalistycznym i w państwie ludowym, wskazując na stopniowe zacieranie się różnicy między "urzędnikiem" a obywatelem, jak również określając urzędnika gospodarczego w państwie ludowym jako "współrządcę w powierzonym sobie zakresie społecznych dóbr gospodarczych, stanowiących własność narodu, a znajdujących się pod ochroną państwa pracujących".Z orzeczenia tego nie wynika jednak, aby pojęcie funkcjonariusza w rozumieniu art. 46 mkk należało zacieśniać do rzędu osób spełniających wyłącznie czynności bądź administracyjne, bądź nadzorcze, czy też do osób zaliczanych, według tradycyjnego określenia, do rzędu pracowników umysłowych.Odpowiedzialność za przestępstwo przewidziane w art. 286 k.k. w zw. z art. 46 mkk kształtuje się w zależności od doniosłości funkcji, jaką dany pracownik pełni w powierzonym mu zakresie pracy. W tych warunkach, ślusarz czuwający nad całością powierzonych jego pieczy maszyn lub urządzeń jest bądź "funkcjonariuszem" w rozumieniu art. 46 mkk, bądź "urzędnikiem" w rozumieniu art. 286 k.k.Ponieważ z akt sprawy wynika, że oskarżony miał powierzone ważne funkcje naprawcze w warsztatach mechanicznych P.k.p., słusznie Sąd uznał, iż czyn oskarżonego wypełnia pojęcie "przestępstwa urzędniczego" (art. 286 § 1 k.k.).Obowiązek urzędnika, wbrew twierdzeniom rewizji, nie musi wynikać z konkretnego przepisu prawnego. Wystarczy, że wynika on z istoty spełnianej funkcji. Miarą tego obowiązku jest bowiem zawsze konieczność działania pod kątem widzenia "dobrego gospodarza", a nie działanie w zależności od istnienia odpowiednich regulaminów czy okólników dotyczących danego działu pracy.