I K 633/60

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia T. Majewski (sprawozdawca).Sędziowie: W. Ostrowski, J. Tyszka.Prokurator: H. Szydłowski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Antoniego K. oskarżonego z art. 290 § 1 k.k., po rozpoznaniu założonej przez oskarżonego rewizji od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Rzeszowie z dnia 11 maja 1960 r., na podstawie art. 375, 383 pkt 2, 388 § 1 k.p.k.1. uchylił zaskarżony wyrok;2. oskarżonego Antoniego K. uznał za winnego zarzucanych mu aktem oskarżenia czynów opisanych w punktach II i III i za każdy z tych czynów z mocy art. 290 § 1 k.k. skazał tegoż oskarżonego na karę po sześć miesięcy więzienia;3. wymierzył oskarżonemu Antoniemu K. karę łączną sześciu (6) miesięcy więzienia, zawieszając warunkowo jej wykonanie na okres lat 2;4. co do czynu opisanego w pkt I aktu oskarżenia umorzył postępowanie karne w myśl art. 5 ust. 1 w związku z art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 1956 r. o amnestii, obciążając w tej części kosztami postępowania Skarb Państwa; (...).Wyrokiem z dnia 11 maja 1960 r. Sąd Wojewódzki w Rzeszowie, po rozpoznaniu sprawy Antoniego K. oskarżonego o to, że:I. w roku 1953 w B. jako dyrektor miejscowego Szpitala Powiatowego przyjął od Józefy G. 1.500 zł w zamian za zobowiązanie się do szczególnej opieki lekarskiej wobec przebywającej w szpitalu na leczeniu jej matki, Julii S., tj. o przestępstwo z art. 290 § 1 k.k.;II. w marcu 1957 r. w B., działając w tym samym charakterze, przyjął od Mieczysława F. 200 zł w zamian za zobowiązanie się do leczenia przebywającej w szpitalu jego córki, Joanny F., tj. o przestępstwo z art. 290 § 1 k.k.III. w lipcu 1957 r. w B., działając w tym samym charakterze, przyjął od Heleny M. i Stanisława M. kwotę po 100 zł w zamian za zobowiązanie się do szczególnej opieki lekarskiej wobec przebywającego w szpitalu ich syna, Bronisława M., tj. o przestępstwo z art. 290 § 1 k.k.,orzekł:oskarżony Antoni K. winien jest tego, że w okresie od roku 1953 do lipca 1957 r. jako dyrektor Powiatowego Szpitala w B. pobrał dla siebie w związku z urzędowaniem korzyść majątkową od rodzin osób leczonych w tym szpitalu na koszt Ubezpieczalni Społecznej w zamian za zobowiązanie się do szczególnej opieki, a mianowicie:a) w roku 1953 od Józefy G. około 1.500 zł,b) w marcu 1957 r. od Mieczysława F. 200 zł,c) w lipcu 1957 r. od Heleny M. 100 zł,d) w lipcu 1957 r. od Stanisława M. 100 zł,i za ten czyn w myśl art. 290 § 1 k.k. skazał oskarżonego Antoniego K. na 6 (sześć) miesięcy więzienia, przy czym wykonanie tej kary na mocy art. 61 k.k. zawiesił mu warunkowo na przeciąg lat 2 (dwóch).Od tego wyroku oskarżony odwołał się w drodze rewizji, wnosząc:a) o uniewinnienie go od wszystkich zarzutów aktu oskarżenia bądź o przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania w innym składzie sędziów, a na wypadek nieuwzględnienia tych wniosków -b) o umorzenie postępowania karnego co do zarzutu objętego ustępem I aktu oskarżenia na zasadzie przepisu art. 5 ustawy z dnia 7 kwietnia 1956 r. o amnestii (Dz. U. Nr 11, poz. 57), tudzież o umorzenie postępowania karnego co do zarzutów objętych ustępami II i III aktu oskarżenia na zasadzie przepisu art. 49 § 2 k.p.k.Jako podstawę rewizji oskarżony Antoni K. przytacza zarzut obrazy prawa materialnego i obrazy prawa procesowego, mogące mieć wypływ na treść zaskarżonego wyroku, oraz zarzut błędnej oceny okoliczności faktycznych przyjętych za podstawę tego wyroku (art. 371 pkt 1, 2 i 3 k.p.k.).W szczególności rewizja zarzuca wyrokowi niezastosowanie się do wskazówek zawartych w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 4 marca 1960 r. co do konieczności wnikliwego rozważenia i oceny materiału dowodowego, a mianowicie:I. co do pkt I aktu oskarżenia:a) sprzeczne z treścią postanowienia Prokuratury Powiatowej w B. ustalenie, jakoby częściowe umorzenie śledztwa przeciwko oskarżonemu w sprawie leczenia Stanisławy S. dotyczyło tylko błędu w sztuce lekarskiej,b) nierozważenie sprzeczności w zeznaniach świadków Stanisława S., Józefy G. i Jana S., wyłączających prawdziwość ustalonego błędnie faktu, jakoby Józefa G. włożyła oskarżonemu do kieszeni kwotę około 1.500 zł;II. co do pkt II aktu oskarżenia:nierozważenie, że świadkowie Mieczysław F. i Zofia F. wykazują szczególną nienawiść do oskarżonego, a w zeznaniach ich zachodzą istotne sprzeczności;III. co do pkt III aktu oskarżenia:a) nierozważenie oczywistej nieprawdy w zeznaniach świadków Heleny i Stanisława M., złożonych w śledztwie i na obu rozprawach, jakoby Bronisław M. otrzymał w szpitalu w B. tylko jedną transfuzję krwi, podczas gdy według treści ewidencyjnej książki transfuzji, wyjaśnień oskarżonego i świadka lekarza Marii W. otrzymał on trzykrotną transfuzję,b) nierozważenie wyraźnych objawów nienawiści tych świadków do oskarżonego;IV. bezzasadne potraktowanie trzech czynów zarzuconych oskarżonemu jako jednego przestępstwa ciągłego, mimo że czyny I i II miały być popełnione w ciągu 4 lat, a więc do czynu I należało zastosować art. 5 ust. 1 ustawy amnestyjnej z 1956 roku;V. obrazę art. 49 k.p.k. przez niezastosowanie tego przepisu do czynów II i III, pomimo że w 1957 r. nie były dość jasne "odnośne kwestie prawne", o czym świadczy opinia Prezydium WRN w Rzeszowie, którą podzielił Sąd Wojewódzki w pierwszym wyroku, a w analogicznych wypadkach prokuratura umorzyła śledztwo.Uzasadnienie faktyczneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd prawny:Rewizja nie jest słuszna, jeśli chodzi o zarzuty kwestionujące prawidłowość ustaleń faktycznych poczynionych przez sąd I instancji.Wbrew twierdzeniu rewizji Sąd Wojewódzki ściśle zastosował się do wskazówek zawartych w uzasadnieniu wyroku Sądu Najwyższego z dnia 4 marca 1960 r., przeprowadzając wnikliwą analizę zebranego materiału dowodowego. Jednocześnie Sąd Wojewódzki należycie uzasadnił swoje stanowisko w zakresie oceny wiarygodności zeznań świadków, na których oparł poczynione ustalenia, nie przekraczając przy tym granic swobodnej oceny dowodów (art. 9 k.p.k.).W tych warunkach nie są słuszne zarzuty rewizji sprowadzające się do wykazania sprzeczności w zeznaniach świadków wynikających - zdaniem rewizji - z nienawiści do oskarżonego.Nie jest również słuszny zarzut obrazy art. 49 k.p.k. co do czynu opisanego w punktach II i III aktu oskarżenia, albowiem przyjmowanie przez lekarza korzyści majątkowej pod pozorem "prywatnego" zaopiekowania się pacjentem, który już korzysta z urzędowej pomocy tego lekarza w ramach uspołecznionej służby zdrowia, stanowi przestępstwo zawierające znaczny stopień szkodliwości społecznej, gdyż umożliwia tworzenie się uprzywilejowanej kategorii pacjentów udzielających dodatkowego wynagrodzenia ze szkodą dla pozostałej kategorii pacjentów."Opinia prawna", na którą powołuje się rewizja, wydana przez radcę prawnego Adama R. i starszego inspektora rachunkowości Władysława S. w imieniu Wydziału Zdrowia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Rzeszowie, może świadczyć o zapatrywaniach tych osób w poruszonych kwestiach, lecz nie ma istotnego znaczenia dla sądu karnego, który rozstrzyga samodzielnie wszelkie zagadnienia prawne wynikające w toku postępowania (art. 6 k.p.k.).Natomiast słuszne są dalsze zarzuty rewizji, a mianowicie zarzut bezzasadnego potraktowania czynów zarzuconych oskarżonemu jako jednego przestępstwa ciągłego i zarzut niezastosowania przepisu art. 5 ust. 1 ustawy o amnestii z 1956 r. co do czynu I.Sąd I instancji nie uwzględnił okoliczności, że czyny I i II zostały popełnione w odstępie 4 lat. Należało zatem co do czynu I zastosować powołany przepis ustawy amnestyjnej, a co do czynów II i III orzec oddzielnie i dopiero potem wymierzyć karę łączną.Z tych powodów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.