I PR 15/83

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia W. Myga. Sędziowie: J. Sokołowski, J. Wasilewski (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dnia 10 marca 1983 r. sprawy z wniosku Jerzego M. przeciwko Urzędowi Miasta i Gminy w M. o nagrodę jubileuszową na skutek odwołania wnioskodawcy od wyroku Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Zielonej Górze z siedzibą w Sulechowie z dnia 6 stycznia 1983 r.uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Okręgowemu Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Zielonej Górze z siedzibą w Sulechowie w celu rozstrzygnięcia o wyłączeniu przewodniczącego Terenowej Komisji Rozjemczej w Międzyrzeczu od rozpoznania sprawy.Uzasadnienie faktyczneWnioskodawca złożył wniosek do Terenowej Komisji Rozjemczej przeciwko zakładowi pracy o wypłatę nagrody jubileuszowej. Przewodniczący kompletu orzekającego Komisji oświadczył do protokołu posiedzenia, że wyłącza się z udziału w rozpoznaniu sprawy, ponieważ pracował z wnioskodawcą w jednym urzędzie. W związku z oświadczeniem przewodniczącego komisja przekazała sprawę Okręgowemu Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych do rozpoznania. Sąd ten przejął sprawę do rozpoznania i oddalił wniosek o wypłatę nagrody.Wnioskodawca odwołał się od wyroku Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Z urzędu należy stwierdzić, że postępowanie organów rozpatrujących sprawę dotknięte jest różnymi wadliwościami. Przewodniczący Komisji Rozjemczej bez podstawy prawnej przekazał sprawę Okręgowemu Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w celu przejęcia jej do rozpoznania, na skutek oświadczenia przewodniczącego kompletu orzekającego o wyłączeniu się z udziału w rozpoznaniu tej sprawy. Zgodnie z art. 263 k.p. komisja rozjemcza może wyjątkowo przedstawić sprawę sądowi pracy i ubezpieczeń społecznych w celu przejęcia jej do rozpoznania, jeżeli jest to celowe ze względu na występujące w sprawie poważne wątpliwości prawne.Poza tym żaden członek kompletu orzekającego komisji rozjemczej nie może sam wyłączyć się z udziału w rozpoznaniu sprawy. Stosownie do treści § 33 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 25 października 1974 r. w sprawie komisji rozjemczej oraz komisji odwoławczych do spraw pracy (jednolity tekst: Dz. U. z 1976 r. Nr 31, poz. 183) o wyłączeniu członka kompletu orzekającego komisji rozjemczej rozstrzyga jej przewodniczący. Natomiast okręgowy sąd pracy i ubezpieczeń społecznych orzeka, gdy wyłączenia dotyczą osoby przewodniczącego komisji lub jego zastępcy. Komisja przekazuje sprawę sądowi w celu rozstrzygnięcia w przedmiocie wyłączenia przewodniczącego komisji lub jego zastępcy. Tak też należało potraktować przekazanie Okręgowemu Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych niniejszej sprawy.Tymczasem sąd sprawę przekazaną przez komisję przejął do rozpoznania i orzekł merytorycznie o żądaniu wnioskodawcy. W związku z tym trzeba stwierdzić, że okręgowy sąd pracy i ubezpieczeń społecznych nie jest uprawniony do merytorycznego rozpoznania sprawy jako organ pierwszej instancji, w razie przekazania jej temu sądowi przez komisję rozjemczą, w związku z żądaniem wyłączenia przewodniczącego komisji z kompletu orzekającego w sprawie. Odmienne stanowisko podważyłoby obowiązujący system rozpatrywania sporów o roszczenia pracowników ze stosunku pracy. Według art. 242 k.p. spory o roszczenia pracowników w pierwszej instancji rozpoznają komisje rozjemcze i komisje odwoławcze do spraw pracy, natomiast zgodnie z art. 271 k.p. i art. 2 § 1 ustawy o o.s.p. i u.s. okręgowe sądy pracy i ubezpieczeń społecznych rozpatrują odwołania od orzeczeń wymienionych organów. Tylko w przypadkach przewidzianych przez prawo (art. 263, 277 § 3 k.p.) okręgowy sąd pracy i ubezpieczeń społecznych spełnia funkcję organu pierwszej instancji w sprawach o roszczenia pracowników ze stosunku pracy.Już tylko z tej przyczyny zaskarżony wyrok należało uchylić, bez potrzeby badania jego merytorycznej zasadności, jako że w sprawie orzekał w pierwszej instancji sąd do tego nieupoważniony. Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, po rozstrzygnięciu w przedmiocie wyłączenia przewodniczącego Komisji z udziału w rozpoznaniu sprawy, zwróci akta Komisji Rozjemczej do merytorycznego rozpoznania żądania wnioskodawcy.