I PR 205/76

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN T. Kasiński. Sędziowie SN: M. Rafacz-Krzyżanowska (sprawozdawca), S. Małek.SentencjaSąd Najwyższy, z udziałem Prokuratora Prokuratury Generalnej PRL, K. Soboty, po rozpoznaniu sprawy z wniosku Wacława M. przeciwko Zakładom Przemysłu Bawełnianego w Ł. o wypłatę premii, na skutek odwołania wnioskodawcy od orzeczenia Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi z dnia 12 listopada 1976 r.uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Okręgowemu Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania odwoławczego.Uzasadnienie faktyczneWnioskodawca w postępowaniu przed terenową komisją rozjemczą domagał się zasądzenia 12.584 zł z tytułu tzw. premii z zysku oraz kwoty 712 zł z tytułu różnicy w wypłacie udziału w zakładowym funduszu nagród za okres od dnia 1.I.1973 r. do dnia 31.XII.1975 r. Terenowa komisja rozjemcza na zasadzie art. 263 k.p. przekazała sprawę do rozpoznania Sądowi Pracy ze względu na występujące poważne wątpliwości prawne. Sąd Pracy przejął sprawę do rozpoznania i ustalił następujący stan faktyczny. Wnioskodawca pełnił w pozwanych Zakładach funkcję kierownika działu ekonomiczno-prawnego (pismo z dnia 12.V.1973 r. powierzające wnioskodawcy obowiązki kierownika działu od dnia 1.V.1973 r., znajduje się w aktach osobowych). Wnioskodawca za okres od dnia 1.I.1973 r. do 31.XII.1975 r. nie otrzymał premii z zysku przewidzianej w § 4 uchwały nr 298 Rady Ministrów z dnia 24 listopada 1972 r. w sprawie premiowania pracowników umysłowych zatrudnionych w państwowych przedsiębiorstwach przemysłowych oraz w grupujących je zjednoczeniach (M.P. Nr 56, poz. 297 z późn. zm.), gdyż regulamin premiowania obowiązujący w pozwanych Zakładach, zatwierdzony we właściwym trybie, w załączniku nr 1 zawierającym wykaz stanowisk uprawnionych do premii z zysku nie wymieniał stanowiska kierownika działu ekonomiczno-prawnego. Od 1.I.1976 r. regulamin ten został zmieniony i wnioskodawca od tego czasu otrzymuje premie z zysku. Wnioskodawca twierdził w toku procesu, że treść regulaminu premiowania, a w szczególności załącznik nr 1 do tego regulaminu, pozostaje w sprzeczności z postanowieniami uchwały nr 298 Rady Ministrów, która w § 4 ust. 1 stanowi, że premiowani z zysku są m.in. kierownicy komórek organizacyjnych, a taką funkcję pełnił wnioskodawca. Sąd Pracy oddalając żądanie stanął na stanowisku, że regulamin premiowania jest zgodny z postanowieniami uchwały nr 298 Rady Ministrów, ponieważ stosownie do ust. 2 § 4 tej uchwały "listę pracowników, o których mowa w ust. 1, ustala dyrektor przedsiębiorstwa (kombinatu, zjednoczenia)". Tym samym wspomniany ust. 2 § 4 pozostawia - zdaniem Sądu Pracy - dyrektorowi przedsiębiorstwa możliwość oceny każdego stanowiska kierowniczego w aspekcie przyznania premii z zysku. Sąd Pracy wyraził przekonanie, że jeśliby chodziło o przyznanie premii z zysku wszystkim pracownikom wymienionym w ust. 1 § 4 uchwały nr 298, to zbędny byłby przepis ust. 2 § 4 tejże uchwały, gdyż stanowiska kierownicze wynikają ze struktury organizacyjnej i wobec tego nie byłoby potrzeby, aby dyrektor przedsiębiorstwa miał ustalić listę osób uprawnionych do otrzymania premii z zysku (ust. 2 § 4 uchwały). Od wyroku tego złożył odwołanie wnioskodawca, wnosząc o zmianę tego wyroku i zasądzenie na jego rzecz należności wyszczególnionych we wniosku albo o uchylenie tego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Pracy do ponownego rozpoznania. Skarżący zarzuca naruszenie przez Sąd Pracy przepisów uchwały nr 298 Rady Ministrów. Uzasadnienie prawnePo zapoznaniu się z poglądem Prokuratora, którego udział uznał Sąd Najwyższy za potrzebny w trybie art. 59 k.p.c. w związku z art. 74 § 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych, oraz poglądem Centralnej Rady Związków Zawodowych, Sąd Najwyższy zważył, co następuje: W sprawie jest niesporne, że zatwierdzony we właściwym trybie regulamin premiowania dotyczy okresu od dnia 1.I.1973 r. do dnia 31.XII.1975 r., w wykazie stanowisk uprawniających do otrzymania premii z zysku nie wymieniał stanowiska kierownika działu ekonomiczno-prawnego, zajmowanego przez wnioskodawcę. Zgodnie z § 10 ust. 5 uchwały nr 298 Rady Ministrów podstawę do wypłaty premii stanowi zakładowy regulamin premiowania, opracowany i zatwierdzony w obowiązującym trybie. Istota przeto zagadnienia sprowadza się do kwestii, czy istnieje sprzeczność między obowiązującym w pozwanych Zakładach regulaminem premiowania a uchwałą nr 298 Rady Ministrów. Sąd Najwyższy w orzeczeniu z dnia 5.VI.1970 r. I PR 259/70 wyjaśnił, że w razie sprzeczności między zbiorowym układem pracy a regulaminem premiowania, i to na niekorzyść pracownika - należy zamiast postanowień regulaminu stosować postanowienia zbiorowego układu pracy. Podobnie w wyroku z dnia 18.III.1971 r. III PZP 8/71 (OSNCP 1972, poz. 51) Sąd Najwyższy wyraził pogląd, że w razie pominięcia w regulaminie premiowania stanowisk, wyraźnie wymienionych w uchwałach Rady Ministrów, sąd - stwierdziwszy to pominięcie - zastosuje właściwe postanowienie uchwał, a nie regulaminów premiowania. W związku z tym zachodzi pytanie, czy stanowiska kierowników komórek organizacyjnych (w tym również kierownika działu ekonomiczno-prawnego) zostały wyraźnie wymienione w § 4 uchwały nr 298, jako uprawniające do otrzymania premii z zysku, czy też cytowana uchwała nie zawiera takich postanowień, a przyznanie wspomnianej premii pozostawia wyłącznie ocenie kierownictwa zakładu pracy. Ustęp 1 pkt 2 § 4 uchwały nr 298 stanowi, że premiowaniem z zysku objęci są kierownicy komórek organizacyjnych. Tym samym brzmienie tej dyspozycji wskazuje w sposób nie budzący wątpliwości, że kierownicy komórek organizacyjnych należą w świetle uchwały do stanowisk objętych premiowaniem z zysku. Ustęp 2 § 4 uchwały nr 298 Rady Ministrów uprawniający dyrektora przedsiębiorstwa do ustalania listy pracowników objętych premiowaniem z zysku nie może być rozumiany w ten sposób, aby dyrektor przedsiębiorstwa opierając się na własnej ocenie mógł przyznać jednemu kierownikowi komórki organizacyjnej premię z zysku, a innego kierownika pominąć. Prawidłowa wykładnia § 4 ust. 2 uchwały nr 298 Rady Ministrów z dnia 24 listopada 1972 r. w sprawie premiowania pracowników umysłowych zatrudnionych w państwowych przedsiębiorstwach przemysłowych oraz grupujących je zjednoczeniach (M. P. Nr 57, poz. 297 ze zm.) prowadzi do wniosku, że przepis ten nie upoważnia do zmiany zasad określonych w § 4 ust. 1, lecz jedynie stanowi dla uprawnionego podstawę do dostosowania postanowień zawartych w uchwale do struktury organizacyjnej przedsiębiorstwa. Jest to tym bardziej zrozumiałe, że premiowaniem z zysku objęci są również pracownicy bezpośredniego dozoru technicznego (pkt 4 ust. 1 § 4 uchwały), a w praktyce może nieraz budzić wątpliwość, czy dany pracownik należy do grupy bezpośredniego dozoru technicznego. Jest zatem wskazane, aby w tym przedmiocie wypowiedział się naczelny organ przedsiębiorstwa. Z tych przeto względów wnioskodawcy, jako pełniącemu funkcję kierownika działu ekonomiczno-prawnego, należy się premia z zysku przewidziana w § 4 ust. 1 uchwały, a skoro regulamin premiowania nie uwzględnił tego stanowiska z wyraźnym naruszeniem postanowień uchwały Rady Ministrów, przeto należało zastosować przepisy uchwały, a nie postanowienia wewnętrznego regulaminu. Z akt osobowych dołączonych do niniejszej sprawy wynika, że wnioskodawca funkcję kierownika działu ekonomiczno-prawnego pełnił od dnia 1.V.1973 r., a w okresie od 1.I.-1.V.1973 r. był radcą prawnym. Sąd Najwyższy w wyroku w składzie 7 sędziów z dnia 19.I.1977 r. V PRN 4/76 wyjaśnił, że radca prawny (nie będący kierownikiem działu) zajmuje stanowisko samodzielne, lecz nie ma ono charakteru wyodrębnionego stanowiska pracy i że w związku z tym w świetle § 4 ust. 1 pkt 3 uchwały nr 298 Rady Ministrów z dnia 24 listopada 1972 r. nie przysługuje mu premia z zysku. Według poglądu prawnego wyrażonego w tym wyroku tylko pracownicy zajmujący stanowiska samodzielne i jednocześnie wyodrębnione mają prawo do premii z zysku przewidzianej w § 4 cytowanej uchwały. Jeśliby potwierdzone zostało, że wnioskodawca w okresie od 1.I.1973 r. do 1.V.1973 r. pełnił obowiązki radcy prawnego (a nie kierownika działu), to za ten okres (od 1.I.73-1.V.1973) nie przysługiwałaby mu premia z zysku przewidziana w uchwale nr 298 Rady Ministrów. Ponieważ Sąd Pracy, wychodząc z odmiennych założeń, nie dokonał żadnych ustaleń co do okresu i wysokości należnej wnioskodawcy premii z zysku oraz udziału w funduszu zakładowym, a więc nie przeprowadził żadnego postępowania dowodowego co do istoty sprawy, przeto Sąd Najwyższy na podstawie art. 63 § 2 pkt 2 ustawy o sądach pracy uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania.