I PR 208/65

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Szczerski. Sędziowie: W. Formański, J. Knap (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Józefa D. i Jana J. przeciwko Spółdzielni Pracy Usługowo-Wytwórczej w B. o zapłatę, na skutek rewizji pozwanej Spółdzielni od wyroku Sądu Powiatowego w Bydgoszczy z dnia 6 marca 1964 r.,zaskarżony wyrok w punktach I i II zmienił o tyle, że powództwo Józefa D. o kwotę 864 zł i Jana J. o kwotę 777,60 zł oddalił.Uzasadnienie faktycznePowodowie Józef D. i Jan J., w oddzielnych sprawach, domagali się zasądzenia od Spółdzielni Pracy Usługowo-Wytwórczej w B. określonych w pozwach kwot z tytułu należności za akompaniowanie przy występach artystycznych, tytułem zwrotu dopłat za bilety miesięczne oraz tytułem wynagrodzenia za pracę w niedzielę. Powodowie twierdzili, że byli zatrudnieni u pozwanej w lokalu rozrywkowym: pierwszy z nich jako kierownik, drugi zaś jako członek zespołu muzycznego - w okresie od 1 lutego 1960 r. Utrzymywali oni między innymi, że w czasie swej pracy powinni byli mieć co trzecią niedzielę wolną, czyli powinni byli otrzymać 9 wolnych niedziel. Ponieważ w rzeczywistości w każdą niedzielę pracowali, należy się im ekwiwalent: dla J.D. po 96 zł, tj. 864 zł, i dla J.J. po 86,40 zł za 9 niedziel, czyli 777,60 zł.Sąd Powiatowy zarządził łączne rozpoznanie sprawy.Pozwana wniosła o oddalenie powództwa poza roszczeniem powodów o dopłaty za bilety miesięczne.Sąd Powiatowy wyrokiem z dnia 6 marca 1964 r. uwzględnił powództwo o zapłatę wynagrodzenia za pracę w co trzecią niedzielę i o dopłaty za bilety, dalej zaś idące roszczenie powodów oddalił.Pierwszą z zasądzonych pozycji Sąd Powiatowy zaopatrzył w poniższe uzasadnienie:"Zgodnie z zaleceniem Ministra Pracy i Opieki Społecznej wydanym w porozumieniu z CRZZ z dnia 25 kwietnia 1960 roku oraz zarządzeniem Ministra Handlu Wewnętrznego ZPG cz. 1 - c 1/82 z dnia 13 lutego 1960 r. muzykowi przysługuje prawo do wolnej co trzeciej niedzieli. Gdy nie jest możliwe zapewnienie muzykom co trzeciej niedzieli wolnej np. z braku podmiany, jeżeli praca co trzecią niedzielę miałaby charakter stały, a nie sporadyczny, należy bez względu na udzielony w zamian wolny dzień w tygodniu wypłacić za pracę w trzecią niedzielę wynagrodzenie z dodatkiem 100%. W rozważanym wypadku praca powodów miała w niedzielę charakter stały i z tego względu zasadne jest roszczenie powodów w tej części w całości".W rewizji pozwana Spółdzielnia żądała zmiany tego wyroku i oddalenia powództwa co do kwot 864 zł i 777,60 zł.Sąd Wojewódzki, rozpoznając sprawę w drugiej instancji, postanowieniem z dnia 4 lutego 1965 r. przedstawił na podstawie art. 388 § 1 k.p.c. z 1932 r. do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu następujące zagadnienie prawnoprocesowe:"Czy członkowi zespołu muzycznego grającemu w każdą niedzielę i otrzymującemu za to w tygodniu dzień wolny od pracy przysługuje wolna co trzecia niedziela lub wynagrodzenie za grę w tę niedzielę z podwyżką 100%?Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy postanowił przejąć sprawę do rozpoznania i zważył, co następuje:Przyjęta w wielu układach zbiorowych i coraz bardziej rozpowszechniająca się zasada, że przysługujący - w myśl art. 13 zdanie pierwsze ustawy z dnia 18 grudnia 1919 r. o czasie pracy w przemyśle i handlu - pracownikowi zatrudnionemu w niedzielę w zamian wolny dzień w tygodniu powinien co trzeci tydzień przypadać na niedzielę, nie stanowi normy prawnej ogólnie obowiązującej. Unormowanie ustawowe sprowadza się do tego, że pracownicy, których wolno zatrudnić w niedzielę, muszą w zamian otrzymywać wolny dzień w tygodniu. Omawiana przeto zasada mieć będzie zastosowanie tylko wtedy, gdy w konkretnym wypadku przewidziana została w postanowieniu indywidualnej umowy o pracę lub zbiorowego układu pracy.W zawartej między stronami umowie o pracę z dnia 1 lipca 1959 r. nie przewidziano dla powodów każdej trzeciej niedzieli wolnej całkowicie od pracy. Nie nadaje im również takiego uprawnienia uchwała nr 827 Prezydium Rządu z dnia 15 października 1955 r. w sprawie zasad zatrudnienia i wynagr. muzyków w uspołecznionych zakładach gastronomicznych (M.P. Nr 100, poz. 1396). Do takiego samego wniosku prowadzi zapoznanie się z przepisami zarządzenia Prezesa Zarządu Centralnego Związku Spółdzielczości Pracy nr 38 z dnia 20 marca 1956 r. (Znak SZ-3/56) w sprawie zasad zatrudniania i wynagradzania muzyków w zakładach gastronomicznych i działach rozrywkowych spółdzielni pracy, gdzie w § 5 ust. 1 powtórzony został tylko nakaz ustawowy, iż muzyk obowiązany do pracy w niedzielę powinien w zamian otrzymać jeden dzień wolny od pracy w dzień powszedni. Oznacza to, że żaden przepis obowiązującego w wypadku powodów prawa nie uprawniał ich do posiadania co trzeciej niedzieli całkowicie wolnej od pracy.Sąd Powiatowy powinien był poddać własnej ocenie sugestię prawną zawartą w piśmie z dnia 15 czerwca 1960 r. Zarządu Głównego Związku Zawodowego Pracowników Instytucji Artystycznych.Skoro więc zaskarżony wyrok w części dotyczącej zasądzenia kwot 864 zł i 777,60 zł zapadł z naruszeniem przepisów o wynagrodzeniu, to należało go z mocy art. 386 k.p.c. zmienić przez oddalenie powództwa o zasądzenie wymienionych sum, a następnie - stosownie do przepisu art. 101 k.p.c. - wobec częściowego tylko uwzględnienia powództwa trzeba było zaskarżony wyrok w punktach IV i V zmienić w sposób opisany w sentencji orzeczenia Sądu Najwyższego.