I PR 23/83

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN B. Błachowska (sprawozdawca). Sędziowie SN: W. Myga, Z. Świeboda.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z wniosku Bogusława K. przeciwko Przedsiębiorstwu Robót Inżynieryjnych Budownictwa w W. o wynagrodzenie na skutek odwołania wnioskodawcy od wyroku Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie z dnia 7 lutego 1983 r.oddalił odwołanie.Uzasadnienie faktyczneOkręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie po przejęciu sprawy przekazanej z wątpliwościami prawnymi przez Zakładową Komisję Rozjemczą oddalił m.in. wniosek Bogusława K. o zobowiązanie Przedsiębiorstwa Robót Inżynieryjnych Budownictwa w W. do wypłacenia mu nagrody z zakładowego funduszu nagród za 1981 r. Sąd - powołując się na akta I P (...) z 1982 r. - ustalił, że wnioskodawca w dniu 14.XII.1982 r. odmówił wykonania pracy i chociaż nie stanowiło to udziału w strajku, nie ma on jednak prawa do nagrody z zakładowego funduszu nagród za 1981 r., gdyż samowolnie przerwał pracę.Od powyższego wyroku w części oddalającej wniosek o nagrodę z zakładowego funduszu nagród wniósł odwołanie wnioskodawca Bogusław K. Wnosi on o uchylenie odpowiedniej części orzeczenia i nakazanie pracodawcy niezwłocznego wypłacenia mu nagrody z zakładowego funduszu nagród za 1981 rok.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Odwołanie jest bezzasadne. Stosownie do art. 7 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 r. o zasadach tworzenia i podziału zakładowego funduszu nagród oraz zakładowych funduszów socjalnego i mieszkaniowego (Dz. U. Nr 27, poz. 150) pracownik traci prawo do nagrody, jeżeli ze swej winy wyrządził szkodę zakładowi pracy, jeżeli zagarnął mienie zakładu pracy, a także w razie samowolnego przerwania pracy (...).W rozporządzeniu wykonawczym do tej ustawy Rady Ministrów z dnia 1 października 1973 r. w sprawie zakładowego funduszu nagród (jedn. tekst: Dz. U. z 1979 r. Nr 4, poz. 21 ze zm.) w 1982 r. została wprowadzona zmiana rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 19 stycznia 1982 r. (Dz. U. Nr 2, poz. 16), gdyż dodany został do § 6 ust. 3 o następującym brzmieniu: "Pracownik, który samowolnie nie przystąpił do pracy po dniu 12 grudnia 1981 r., traci prawo do nagrody z zakładowego funduszu nagród za rok 1981".Wbrew zarzutom odwołania to unormowanie dokonane w 1982 r. nie wprowadziło odstępstwa od zasady, że prawo nie działa wstecz, gdyż wprawdzie mówi ono o nagrodzie za 1981 r., ale jest jedynie konkretyzacją postanowienia ustawowego - art. 7 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 r. - w odniesieniu do sytuacji po dniu 12.XII.1981 r., i to postanowienia, które obowiązuje w naszym Państwie od dnia 1 lipca 1973 r., tj. od daty wejścia w życie wymienionej ustawy z dnia 23 czerwca 1973 r. o zasadach tworzenia i podziału zakładowego funduszu nagród oraz zakładowych funduszów socjalnego i mieszkaniowego. Wnioskodawca w odwołaniu i w wypowiedzi przed Sądem Najwyższym kwestionuje ustalenie Okręgowego Sadu stwierdzające, że wnioskodawca w dniu 14.XII.1982 r. samowolnie przerwał pracę. Twierdzi on, że nie było to samowolne przerwanie pracy, lecz udział i organizowanie strajku w wykonaniu uchwały Krajowej Komisji NSZZ "Solidarność", co należało do jego obowiązków jako delegata Komisji Zakładowej na Bemowo.Ten zarzut odwołania również nie jest trafny z następujących względów:Okręgowy Sąd oparł ustalenie, że wnioskodawca nie uczestniczył w strajku, lecz odmówił świadczenia pracy w dniu 14.XII.1981 r., na wyroku w sprawie I P (...). W tej samej sprawie Okręgowy Sąd wbrew twierdzeniom stron uznał, że uchylenie się wnioskodawcy od pracy w dniu 14.XII.1981 r. nie było udziałem w strajku, gdyż pozwane Przedsiębiorstwo w tym dniu nie strajkowało, nie był powołany komitet strajkowy.Stanowisko zajęte przez Sąd w sprawie I P (...) budzi poważne zastrzeżenia. Ma bowiem rację wnioskodawca, gdy twierdzi, że w istocie on w tym dniu strajkował i organizował w pozwanym Przedsiębiorstwie strajk, przy czym jego wysiłki tylko częściowo przyniosły rezultat. Jak wynika ze sprawy I P (...), wszyscy pracownicy brygady pod wpływem namowy wnioskodawcy przez 3 godziny w tym dniu strajkowali i dopiero pod wpływem perswazji kierownictwa przystąpili do pracy z wyjątkiem wnioskodawcy, który pracy nie podjął.Ta błędna ocena zdarzenia i zachowania się wnioskodawcy w dniu 14.XII.1981 r. nie ma jednak wpływu na treść rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Poglądy wyrażone w innej sprawie nie wiążą Sądu, a ponadto stosownie do art. 14 ust. 1 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym (Dz. U. Nr 29, poz. 154), z dniem wprowadzenia stanu wojennego, tj. z dniem 13.XII.1981 r. uchwałą Rady Państwa z dnia 12 grudnia 1981 r. w sprawie wprowadzenia stanu wojennego ze względu na bezpieczeństwo państwa (Dz. U. Nr 29, poz. 155) zostało zawieszone prawo do strajku, a w myśl ust. 2 art. 14 tego dekretu udział w strajku i organizowanie strajku stanowi ciężkie naruszenie przez pracownika podstawowych obowiązków pracowniczych. Społeczeństwo naszego kraju zostało poinformowane o tych postanowieniach już w dniu 13.XII.1981 r. zarówno za pośrednictwem środków masowego przekazu, jak i poprzez obwieszczenia. Z dniem wprowadzenia stanu wojennego udziału w strajku i jego organizowanie były działalnością nielegalną, zagrożoną karą przewidzianą w art. 46 ust. 2. dekretu o stanie wojennym. Tym samym odmowa świadczenia pracy z powodu uczestniczenia w strajku bądź jego organizowania w dniu 14.XII.1981 r. jest równoznaczna z samowolnym przerwaniem pracy w rozumieniu art. 7 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 r. o zasadach tworzenia i podziału zakładowego funduszu nagród oraz zakładowych funduszów socjalnego i mieszkaniowego.Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że w związku z ustaleniami okręgowego sądu, kwestionowanymi w odwołaniu że wnioskodawca w dniu 14.XII.1981 r. nie uczestniczył w strajku, jedynie odmówił świadczenia pracy, jak i przyjęciem twierdzeń wnioskodawcy, że uczestniczył on w tym dniu w strajku i organizował strajk i dlatego odmówił podjęcia pracy - sytuacja prawna w aspekcie przepisów o zakładowym funduszu nagród jest taka sama. W obu bowiem sytuacjach odmowa świadczenia pracy w dniu 14.XII.1981 r. była działaniem niezgodnym z prawem i stanowiła samowolne przerwanie pracy, pozbawiając wnioskodawcę prawa do nagrody z zakładowego funduszu nagród za 1981 r., gdyż to samowolne przerwanie pracy miało miejsce w 1981 roku i wnioskodawca nie odpracował czasu nie przepracowanego.Nie ma racji również odwołujący się, jeżeli zarzuca, że w świetle regulaminu podziału zakładowego funduszu nagród nie został pozbawiony nagrody, albowiem żadnej decyzji na piśmie nie było, czego wymaga § 7 ust. 3 regulaminu.Odwołujący się przeoczył, że ust. 3 § 7 regulaminu rozdziału zakładowego funduszu nagród obowiązującego strony odnosi się wyłącznie do sytuacji uregulowanych w ust. 1 i 2. Jak wynika bowiem z tegoż ust. 3 § 7, sankcje stosuje się, jeśli uprzednio na piśmie stwierdzono fakt popełnienia przez pracownika wykroczenia oraz określono procent zmniejszenia nagrody lub pozbawiono go całkowicie prawa do nagrody. A więc wymóg uprzedniego pisemnego stwierdzenia, o którym mowa w tym przepisie, odnosi się wyłącznie do sytuacji, w których od uznania pracodawcy zależy zmniejszenie bądź całkowite pozbawienie pracownika prawa do nagrody, a takie sytuacje przewidziane są w ust. 1 i 2 § 7 regulaminu, przy czym swoboda działania pracodawcy doznaje w tych przepisach pełnego ograniczenia.W odniesieniu do odwołującego się nie występują przyczyny przewidziane w ust. 1 i 2 § 7 regulaminu, lecz przyczyny określone w ust. 4. Przepis ten jest powtórzeniem treści art. 7 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 r. o zasadach tworzenia i podziału zakładowego funduszu nagród (...). W sytuacjach objętych dyspozycją art. 7 wymienionej ustawy, a więc i ust. 4 § 7 regulaminu rozdziału zakładowego funduszu nagród obowiązującego strony, pracodawca nie ma żadnej możliwości podejmowania decyzji uznaniowej, gdyż takiej możliwości nie daje mu przepis. Stwierdza on bowiem kategorycznie, że w sytuacjach tam wymienionych pracownik traci prawo do nagrody. Ta różnica między ust. 1 i 2 oraz ust. 4 § 7 regulaminu, obok wykładni systemowej, prowadzi do wniosku, że ust. 3 tego przepisu odnosi się wyłącznie do sytuacji unormowanej w ust. 1 i 2. Toteż fakt, że strona pozwana nie doręczyła odwołującemu się pisma, w którym stwierdziła fakt samowolnego przerwania przez niego pracy w dniu 14.XII. 1981 r. i fakt pozbawienia go nagrody z zakładowego funduszu nagród za 1981 r., nie ma wpływu na treść rozstrzygnięcia, gdyż takiego obowiązku strona pozwana nie miała.Z tych wszystkich względów Sąd Najwyższy oddalił odwołanie (art. 61 w związku z art. 74 § 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych), albowiem zaskarżone orzeczenie mimo lakonicznego uzasadnienia w ostatecznym wyniku odpowiada prawu.