I PR 31/75

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia M. Piekarski (sprawozdawca). Sędziowie: W. Formański, A. Szczurzewski.SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu sprawy z powództwa Wacława M. przeciwko Przędzalni Czesankowej w C. o zapłatę na skutek rewizji powoda od wyroku Sądu Powiatowego w Częstochowie z dnia 29 sierpnia 1974 r. oraz przedstawienia zagadnienia prawnego przez Sąd Wojewódzki w Katowicach postanowieniem z dnia 3 grudnia 1974 r., przejąwszy sprawę do rozpoznania,oddalił rewizję (...).Uzasadnienie faktycznePowód domagał się zasądzenia na jego rzecz od pozwanej Przędzalni 4.721 zł z odsetkami w wysokości 3% miesięcznie. Powód był w pozwanej Przędzalni radcą prawnym na 1/2 etatu i oprócz podstawowego wynagrodzenia przysługiwała mu premia regulaminowa, którą wypłacono w wysokości 10% zasadniczego wynagrodzenia. Zdaniem powoda, jako radcy prawnemu należała mu się wyższa premia - taka, jaką wypłacono kierownikowi działu ekonomiczno-technicznego. Pozwana Przędzalnia uznała powództwo w tym zakresie i wypłaciła powodowi różnicę między premią uiszczoną a należną za okres 3 lat wstecz z 8 % w stosunku rocznym. Powód zaś żądał 3% w stosunku miesięcznym, powołując się na art. 15 rozporządzenia z dnia 16 marca 1928 r. o umowie o pracę pracowników umysłowych. Pozwana Przędzalnia zarzuciła, że premia nie stałym wynagrodzeniem w rozumieniu tego przepisu, wobec czego powodowi należały się odsetki w wysokości 8 % w stosunku rocznym.Sąd Powiatowy w Częstochowie wyrokiem z dnia 29.VIII.1974 r. oddalił powództwo, ustaliwszy, że odsetki w wysokości 2-3 % miesięcznie dotyczą jedynie wynagrodzenia stałego, wypłacanego co miesiąc w ustalonych terminach wypłaty, natomiast premia nie jest takim wynagrodzeniem, gdyż wypłacana jest w różnych terminach i w różnej wysokości.Powód w rewizji domaga się zmiany orzeczenia przez zasądzenie wyższych odsetek.Przy rozpoznawaniu rewizji Sądowi Wojewódzkiemu nasunęła się wątpliwość, czy premia regulaminowa jest składnikiem wynagrodzenia stałego w rozumieniu art. 15 rozporządzenia z dnia 16 marca 1928 r. o umowie o pracę pracowników umysłowych.Sąd Wojewódzki zaznaczył, że wprawdzie uruchomienie funduszu premiowego z reguły uzależnione jest od szeregu czynników w zakładzie pracy (wykonanie planu, wykonanie zadań przez poszczególne zespoły, utrzymanie wskaźników lub innego rodzaju wymagania), lecz w momencie uruchomienia funduszu pracownik "niejako automatycznie" otrzymuje premię w wysokości określonej w piśmie angażującym go, w regulaminie premiowania bądź w inny sposób.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy, przejąwszy sprawę do rozpoznania (art. 391 § 1 k.p.c.), oddalił rewizję z następujących przyczyn:Z mocy art. 15 cytowanego rozporządzenia odsetki zwłoki w wysokości 2-3% miesięcznie przysługują od dnia zwłoki "w razie zawinionej niewypłaty w terminie" stałego wynagrodzenia pracownika. Pozwana Przędzalnia nie dopuściła się takiej zwłoki ze swej winy. Co do zasadności bowiem roszczenia powoda istniały wątpliwości i orzecznictwo w tym zakresie było rozbieżne. Brak więc podstaw do przypisania pozwanej Przędzalni winy w niewypłaceniu dochodzonego roszczenia w terminie, zwłaszcza że Przędzalnia później uznała roszczenie i nie kwestionowała 8% za opóźnienie w uiszczeniu tej należności.Dodać wypada, że Centralna Rada Związków Zawodowych w decyzji z dnia 14 czerwca 1963 r. nr 15/78/ZKR/62 (ogł. w miesięczniku "Praca i Zabezpieczenie Społeczne" 1964, nr 7-8, s. 98) wyraziła pogląd, iż wymieniony przepis nie dotyczy premii, co wskazuje na to, że wątpliwości Przędzalni co do zasadności takiego roszczenia, jakiego dochodził powód, nie były odosobnione.Wynikły one również w związku z kwestią, czy regulaminowa premia stanowi w rozumieniu art. 15 cyt. rozporządzenia "stałe wynagrodzenie" pracownika wówczas, gdy wypłacana jest stale, zgodnie z regulaminem premiowania, czy też bez względu na sposób jej obliczania i periodyczność wypłaty. W odniesieniu do roszczenia powoda istniały także wątpliwości związane z kwestią, czy Rada Ministrów w uchwale nr 400 z dnia 10 grudnia 1963 r. w sprawie zasad wynagradzania radców prawnych i referentów prawnych zatrudnionych w przedsiębiorstwach państwowych (...) (MP Nr 94, poz. 438) unormowała tylko ich wynagrodzenie podstawowe, czy także należne im premie (por. w tym zakresie wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21.VIII.1967 r. III PZP 22/67 - OSNCP 1968, z. 1 poz. 4).Z omówionych wyżej przyczyn wstrzymanie się pozwanej Przędzalni z wypłatą żądanej przez powoda premii nie miało cech zawinionej zwłoki i zaskarżony wyrok Sądu Powiatowego, oddalający z tej przyczyny żądanie zasądzenia odsetek zwłoki w wysokości 3% miesięcznie od uiszczonej już premii, w ostatecznym wyniku odpowiada prawu. Uzasadnia to przyjęcie przez Sąd Najwyższy sprawy do rozpoznania w myśl art. 391 § 1 k.p.c. i oddalenie rewizji z mocy art. 387 k.p.c. bez udzielania odpowiedzi na postawione przez Sąd Wojewódzki pytanie prawne. Nie ma ono bowiem znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, gdyż nie charakter premii regulaminowej związany z jej stałością czy niestałością, lecz brak zawinionej przez pozwaną Przędzalnię zwłoki w wypłacie tej premii decyduje o bezzasadności roszczenia o odsetki w wysokości 3% miesięcznie od dnia uchybienia od dnia uchybienia terminowi uiszczenia premii. Odsetki zaś za opóźnienie w jej wypłacie w należnej wysokości 8% rocznie powód otrzymał.W razie przejęcia sprawy do rozpoznania w trybie art. 391 § 1 k.p.c. na skutek przedstawienia Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia zagadnienia prawnego Sąd ten udziela na nie odpowiedzi wówczas, gdy odpowiedź ma znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Pozostawia zaś pytanie prawne bez odpowiedzi, gdy rozstrzygnięcie objętego pytaniem zagadnienia nie ma wpływu na wynik sprawy. Tak zaś jest w niniejszej sprawie.Dodać należy, że zagadnienie prawne przedstawione przez Sąd Wojewódzki do rozpoznania Sądowi Najwyższemu stało się nieaktualne pod rządem kodeksu pracy, gdyż nie przewiduje on odsetek zwłoki w wysokości od 2 do 3% miesięcznie od nie wypłaconej w terminie należności pracowniczej. Pod rządem bowiem kodeksu pracy ustawowe 8-procentowe odsetki w stosunku rocznym - w braku odmiennego oznaczenia ich wysokości zgodnie z obowiązującymi przepisami - przysługują od dnia uchybienia terminowi płatności wynagrodzenia za pracę nawet wówczas, gdy zakład pracy dopuścił się zwłoki w wypłacie tego wynagrodzenia (art. 300 k.p. w związku z art. 481 k.c.). Szybkie zaś rozstrzyganie sporów ze stosunku pracy (art. 242 i nast. k.p.) powinno zapobiec powstawaniu znacznych opóźnień w uiszczaniu należności pracowniczych, zwłaszcza że zawinione niewypłacenie tych należności karane jest grzywną do 5.000 zł (art. 282 k.p.).Z tych przyczyn zaniechano stosowania w tym zakresie podwyższonych odsetek zwłoki w wysokości od 2 do 3% miesięcznie.