I PR 4/75

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia M. Piekarski (sprawozdawca). Sędziowie: M. Rafacz-Krzyżanowska, G. Cieśliński.SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu sprawy z powództwa Otto R. przeciwko Spółdzielni Inwalidów "Ogniwo" w K. o zapłatę i unieważnienie uchwały Rady pozwanej Spółdzielni na skutek rewizji powoda i pozwanej Spółdzielni od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Krakowie z dnia 25 września 1974 r.,zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że oddalił powództwo i oddalił także wniosek pozwanej Spółdzielni o przyznanie jej zwrotu kosztów procesu; oddalił również rewizję powoda.Uzasadnienie faktycznePowód został wykluczony z pozwanej Spółdzielni uchwałą jej Rady z dnia 5.IV.1971 r. Od tej uchwały wniósł odwołanie z trzydniowym opóźnieniem, które Sąd Wojewódzki uznał za usprawiedliwione chorobą. Sąd Wojewódzki ustalił, że powód był jednym z założycieli pozwanej Spółdzielni i przez około 10 lat prezesem jej zarządu, z którego to stanowiska ustąpił w styczniu 1968 r., objąwszy kierownictwo działu organizacyjnego produkcji nakładczej. Od grudnia 1968 r. powód był członkiem Rady Nadzorczej tej Spółdzielni. Z tej przyczyny Sąd Wojewódzki uznał decyzję Rady z dnia 5.IV.1971 r. o wykluczeniu powoda za nieważną, wyrażając pogląd, że przed odwołaniem przez Walne Zgromadzenie z Rady powód nie mógł być przez nią usunięty ze Spółdzielni bez naruszenia art. 34 § 1 pkt 1 ustawy o spółdzielniach i ich związkach.Z mocy tego przepisu do wyłącznej właściwości walnego zgromadzenia należy wybór i odwoływanie członków rady. Statut zaś pozwanej Spółdzielni uzależnia wykluczenie członka Rady od uprzedniego odwołania go z Rady. Dlatego Sąd Wojewódzki uchylił uchwałę Rady o wykluczenie powoda, nakazał ponowne nawiązanie z nim spółdzielczego stosunku pracy na poprzednich warunkach oraz zasądził na rzecz powoda 22.830 zł z odsetkami tytułem nie kwestionowanego co do wysokości wynagrodzenia za pozostawanie bez pracy przez 7 miesięcy i tytułem ekwiwalentu za nie wykorzystany miesięczny urlop. Natomiast Sąd Wojewódzki oddalił powództwo o 4.900 zł premii za I kwartał 1971 r., gdyż Walne Zgromadzenie uchwałą z dnia 18.VI.1971 r. pozbawiło powoda tej premii, on zaś nie zaskarżył tej uchwały. Sąd Wojewódzki przyznał też powodowi kwotę 1.000 zł tytułem zwrotu kosztów procesu.Powód w rewizji żąda podwyższenia tej kwoty do 5.235 zł i zasądzenia wymienionej premii zarzucając, że jej wysokość nie była kwestionowana i że Sąd Wojewódzki nie wskazał, dlaczego jej nie zasądził. Zarzut ten Sąd Wojewódzki uznał za chybiony, ponieważ Sąd Wojewódzki uzasadnił oddalenie tego roszczenia, a powód w rewizji nie podważył dokonanych w tym względzie ustaleń.Natomiast Spółdzielnia w rewizji zarzuca, że powództwo o uchylenie uchwały o wykluczenie podlegało oddaleniu, jako spóźnione. Sąd Najwyższy uznał ten zarzut za niedopuszczalny z mocy art. 389 k.p.c., ponieważ w poprzednim swym wyroku, wydanym w niniejszej sprawie dnia 26.IX.1973 r., wiążąco wyjaśnił dopuszczalność drogi sądowej w niniejszym procesie i uwzględnienia nieznacznego (trzydniowego), usprawiedliwionego chorobą, opóźnienia w zaskarżeniu decyzji o wykluczeniu powoda. Wskazania Sądu Najwyższego w tym przedmiocie wiążą zarówno Sąd Wojewódzki, jak i Sąd Najwyższy przy ponownym rozpoznawaniu sprawy z mocy wymienionego przepisu, nie mogą więc być skutecznie kwestionowane w rewizji.Pozostaje więc do rozważenia zarzut Spółdzielni podniesiony w jej rewizji, że unieważnienie - po upływie przeszło 31/2 roku - wykluczenia powoda (który od dawna pracuje już w innej spółdzielni na lepiej płatnym stanowisku) i nawiązanie z nim ponownego stosunku pracy byłoby sprzeczne ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem ochrony członkostwa (art. 5 k.c.). Sąd Wojewódzki bowiem ustalił, że od maja 1970 r. powód przez dłuższy czas odmawiał wydania akt osobowych prezesowi zarządu Spółdzielni i czynił trudności - uzasadniające interwencję Milicji Obywatelskiej - w odebraniu od niego dokumentacji oraz pieczątek. W związku z takim rażąco nieodpowiednim zachowaniem się powoda w dniu 3.IV.1971 r. doszło do rękoczynów między nim a nowym przewodniczącym Rady. Powód nie zakwestionował także w rewizji niewadliwego ustalenia, że w ostatnich miesiącach nie stosował się do zarządzeń kierownictwa Spółdzielni i starał się w sposób nie zawsze właściwy przeprowadzić swoje zamierzenia, nie chcąc rezygnować z poprzednich uprawnień. Wprawdzie dochodzenie dotyczące zajścia z dnia 3.IV.1971 r. umorzono, jednakże wymienione niewadliwe ustalenia Sądu Wojewódzkiego uzasadniają ocenę, iż w okolicznościach sprawy uwzględnienie dochodzonych pozwem roszczeń naruszałoby art. 5 k.c., gdyż pozostawałoby w sprzeczności ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem ochrony członkostwa spółdzielni. Podkreślić bowiem należy, że powód, jako wieloletni uprzednio prezes zarządu pozwanej Spółdzielni, zdawał sobie sprawę z konieczności utrzymania w niej dyscypliny pracy w interesie kolektywu spółdzielczego, w ramach sprawnego jednoosobowego kierownictwa przedsiębiorstwem spółdzielczym.Z tych przyczyn rewizja Spółdzielni podlega uwzględnieniu z mocy art. 390 § 1 k.p.c., natomiast rewizja powoda okazała się nieuzasadniona. Oddalenie jej w myśl art. 387 k.p.c. nie usprawiedliwia żądania Spółdzielni przyznania jej zwrotu kosztów procesu, gdyż przedłużaniu się procesu winna jest właśnie Spółdzielnia, która bezpodstawnie nie nadała biegu odwołaniu powoda, co Sąd Najwyższy stwierdził w poprzednim wyroku. Uzasadnia to z mocy art. 102 k.p.c. oddalenie wniosku Spółdzielni o przyznanie jej zwrotu kosztów procesu.