I PR 74/75

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia W. Formański. Sędziowie: E. Berutowicz, J. Wasilewski (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu sprawy z powództwa Gertrudy M. przeciwko Handlowej Spółdzielni Inwalidów w G. o uchylenie uchwały Walnego Zgromadzenia, na skutek rewizji powódki od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Katowicach z dnia 16.IV.1975 r.oddalił rewizję.Uzasadnienie faktycznePowódka była członkiem pozwanej Spółdzielni i pracowała w niej na stanowisku kierowniczki sklepu spożywczego. Uchwałą Rady z dnia 17.VII.1972 r. powódka została wykluczona z pozwanej Spółdzielni za to, że nie dopełniła obowiązków pracowniczych, a w szczególności doprowadziła do powstania w sklepie wysokiego niedoboru, nie wzięła udziału w sporządzeniu remanentu i utrudniała pracę komisji inwentaryzacyjnej. Powódka odwołała się od uchwały Rady do Walnego Zgromadzenia, które odwołania nie uwzględniło.Powódka wniosła o uchylenie uchwały Walnego Zgromadzenia w przedmiocie wykluczenia jej ze Spółdzielni oraz o zobowiązanie pozwanej do nawiązania z nią stosunku pracy na stanowisku kierownika sklepu i zasądzenie odszkodowania po 4.500 zł miesięcznie od dnia 6.VI.1972 r.Sąd Wojewódzki oddalił powództwo i uzasadnił swe rozstrzygnięcie następująco:Powódka została skazana prawomocnym wyrokiem karnym z mocy art. 218 § 1 k.k. za to, że jako kierowniczka sklepu pozwanej Spółdzielni stworzyła możliwości powstania niedoboru, ponieważ z opóźnieniem obciążała się dostawami towarów, nie odprowadzała utargów w terminie, zamawiała towary w nadmiernych ilościach, co powodowało ich przeterminowanie i psucie się, oraz nie przeciwdziałała niszczeniu towarów przez gryzonie. Sąd karny orzekł też zakaz zajmowania przez powódkę stanowisk związanych z odpowiedzialnością przez okres czterech lat. Rozliczenie sklepu ujawniło niedobór w kwocie 23.789 zł oraz towary zepsute i przeterminowane wartości ponad 19.000 zł. Powódka swym postępowaniem utrudniała należyte rozliczenie sklepu.Sąd Wojewódzki uznał, że powódka dopuściła się ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków pracowniczych i doszedł do wniosku, że wykluczenie jej ze Spółdzielni było uzasadnione.Powódka w rewizji zarzuciła nienależyte wyjaśnienie sprawy, polegające na nieustaleniu przyczyn powstania niedoboru, charakteru i stopnia jej zaniedbań oraz naruszenie prawa materialnego przez uznanie, iż dopuściła się uchybień w pracy, uzasadniających wykluczenie ze Spółdzielni.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Ustalenia prawomocnego wyroku skazującego powódkę za niedopełnienie obowiązków nadzoru nad powierzonym jej mieniem społecznym i gospodarowanie nim z mocy art. 11 k.p.c. wiążą sąd w postępowaniu cywilnym. Powódka rażąco zaniedbywała te obowiązki, skoro sąd karny ocenił jej zachowanie jako przestępstwo. Niewątpliwie do podstawowych obowiązków kierownika sklepu należy zapewnienie odpowiedniego nadzoru nad powierzonym mieniem i takie nim gospodarowanie, by nie powstała nie usprawiedliwiona szkoda. Wykluczenie członka ze spółdzielni może nastąpić według art. 21 § 1 ustawy o spółdzielni, gdy z jego winy dalsze pozostawanie w spółdzielni nie da się pogodzić z postanowieniami statutu lub z zasadami współżycia społecznego. Na podstawie zaś postanowień statutu przyczyną wykluczenia może być w szczególności ciężkie naruszenie przez członka podstawowych obowiązków pracowniczych.Wykluczenie powódki z pozwanej Spółdzielni nastąpiło przed wydaniem przez sąd karny wyroku skazującego za popełnione przestępstwo, którego istotą jest niedopełnienie obowiązków pracowniczych w zakresie nadzoru nad mieniem społecznym, jego ochrony lub gospodarowania nim i wyrządzenie przez to szkody zakładowi pracy. Ustalenia wyroku karnego potwierdzają trafność oceny organów pozwanej Spółdzielni co do zachowania się powódki jako kierowniczki sklepu. Wskazane w uchwale przyczyny wykluczenia powódki, w związku z treścią wyroku karnego, uzasadniają przekonanie, iż dopuściła się ona ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków pracowniczych. Nie istniała zatem potrzeba dokonywania dalszych ustaleń i przeprowadzenia wskazanych w rewizji dowodów w celu wyjaśnienia przyczyn powstania niedoboru oraz charakteru i stopnia zaniedbań powódki. Sprawa została bowiem dostatecznie wyjaśniona dla rozstrzygnięcia sporu stron. Sąd Wojewódzki trafnie też ocenił zasadność wykluczenia powódki z pozwanej Spółdzielni.W dacie orzekania przez Sąd Wojewódzki istniał prawomocny wyrok karny, w którym - poza karą zasadniczą - orzeczono zakaz zajmowania przez powódkę stanowisk związanych z materialną odpowiedzialnością. Zawiniona przez członka utrata uprawnień koniecznych do wykonywania pracy na zajmowanym stanowisku z mocy postanowień statutu stanowi również przyczynę uzasadniająca wykluczenie ze spółdzielni. Aczkolwiek powódka nie została wykluczona z pozwanej Spółdzielni z tej przyczyny, to jednakże i treść wymierzonej jej kary dodatkowej potwierdza zasadność wykluczenia i trafność orzeczenia Sądu Wojewódzkiego.Kara dodatkowa świadczy bowiem też o ciężarze uchybień powódki. Nawet w razie przywrócenia powódce praw członkowskich - wbrew jej żądaniu nie mogłaby ona być zatrudniona na poprzednio zajmowanym stanowisku kierownika sklepu.Orzeczenie przez sąd karny na podstawie art. 42 § 1 k.k. kary dodatkowej w postaci zakazu zajmowania określonych stanowisk wywołuje ten skutek, że zakład pracy nie może zatrudniać osoby skazanej na stanowiskach wymienionych w wyroku karnym. Członek spółdzielni pracy w takim przypadku nie może skutecznie domagać się na podstawie art. 129 § 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o zmianie ustawy o spółdzielniach i ich związkach (Dz. U. Nr 47, poz. 281) przywrócenia go do pracy na poprzednio zajmowanym stanowisku, jeżeli wynikający z wyroku karnego zakaz dotyczy takiego stanowiska. Treść wyroku karnego pozbawia bowiem członka prawa do zatrudnienia w spółdzielni na poprzednich warunkach.Z przytoczonych wyżej przyczyn Sąd Najwyższy na podstawie art. 387 k.p.c. oddalił rewizję jako nie zawierająca uzasadnionych podstaw rewizyjnych.