I PR 432/68

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia M. Piekarski (sprawozdawca). Sędziowie: J. Krzyżanowski, W. Formański.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z powództwa Bolesława D. przeciwko Polskim Kolejom Państwowym-Główna Księgowość PKP o 7.200 zł premii bilansowej, na skutek rewizji powoda od wyroku Sądu Powiatowego dla m.st. Warszawy w Warszawie z dnia 20 lutego 1968 r. oraz na skutek przedstawienia przez Sąd Wojewódzki dla m.st. Warszawy w Warszawie postanowieniem z dnia 30 lipca 1968 r. Sądowi Najwyższemu zagadnienia prawnego do rozstrzygnięcia,przejął sprawę do rozpoznania i oddalił rewizję.Uzasadnienie faktycznePowód był starszym rewidentem zatrudnionym od dnia 1.IX.1963 r. do dnia 31.III.1967 r. w Głównej Księgowości PKP. Żądał w powództwie zasądzenia od tego Przedsiębiorstwa 7.200 zł premii bilansowej za lata 1963-1966.Sąd Powiatowy oddalił powództwo uznawszy, że w świetle § 4 regulaminu premiowania (załącznik nr 9 do zarządzenia nr 28 Ministra Komunikacji z dnia 30.IV.1967 r.) roszczenie o taką premię zależy m.in. od bezpośredniego udziału w sporządzeniu rocznego sprawozdania finansowego, tj. od "bezpośredniego wykonywania (...) jakiegoś wycinka zagadnień, ściśle związanych z opracowaniem bilansu". Zdaniem Sądu Powiatowego powód nie wykonywał jednak takich prac, "nie kontrolował bowiem (...) działalności Głównej Księgowości ani też I wersji sporządzonego przez nią sprawozdania".Powód w rewizji zwalczał powyższą interpretację przytoczonego przepisu regulaminu premiowania. Sąd Wojewódzki powziął wątpliwość co do tej interpretacji, wskazując na to, że cyt. regulamin wyraźnie nie wymaga bezpośredniego udziału przy sporządzaniu rocznego sprawozdania finansowego, tzn. nie wymaga bezpośredniego udziału w pracach bilansowych. Powód zaś pośrednio w nich uczestniczył przez przeprowadzenie:1) wyrywkowych inwentaryzacji składników majątkowych, protokoły zaś kontroli w tym zakresie stanowiły podstawę odpowiednich zapisów w księgach rachunkowych,2) rewizji kosztów, wyniki zaś tych rewizji zapobiegały niewłaściwemu zarachowaniu kosztów, co przyczyniło się do prawidłowego opracowywania sprawozdań i do właściwego finansowania,3) "instruktażu" w czasie czynności rewizyjnych i na naradach, co zapobiegało nieprawidłowościom w sporządzaniu rocznych sprawozdań finansowych.Sąd Wojewódzki przedstawił więc do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu przytoczone wyżej zagadnienie prawne zaznaczając, że Ministerstwo Komunikacji projektowało zmianę § 4 regulaminu polegającą na zwolnieniu rewidentów Głównej Księgowości PKP od "warunku udziału w pracach przy sporządzeniu rocznego sprawozdania finansowego (bilansu)".W piśmie zawierającym projekt powyższej zmiany regulaminu premiowania Ministerstwo Komunikacji wskazało okoliczności przemawiające za przyznaniem tym rewidentom premii bilansowej. W końcowej części tego pisma dodano, że Ministerstwo Finansów w piśmie z dnia 15.X.1966 r. wypowiedziało się za objęciem rewidentów PKP premią bilansową. Natomiast Zespół do spraw płac w handlu, transporcie i łączności Komitetu Pracy i Płac wyraził pogląd odmienny, uzasadniając go twierdzeniem, że prawo do premii bilansowej przysługuje pracownikom księgowości PKP bezpośrednio uczestniczącym w pracach związanych z opracowaniem bilansu, przyznawanie zaś tej premii rewidentom mogłoby osłabić wartość ich normalnych czynności kontrolnych.Sąd Najwyższy, przyjąwszy sprawę do rozpoznania (art. 391 § 1 k.p.c.), oddalił rewizję, jako nieuzasadnioną (art. 387 k.p.c.). Prawidłowo bowiem Sąd Powiatowy dokonał wykładni cyt. § 4 regulaminu premiowania. Przepis ten uzależnia roszczenie o premię bilansową m.in. od brania udziału "w pracach przy sporządzaniu rocznego sprawozdania finansowego (bilansu)". Natomiast udział w przygotowywaniu materiałów mających stanowić oparcie dla wymienionych prac nie wystarcza do uzasadnienia - przy spełnieniu pozostałych wymagań regulaminu premiowania - roszczenia o omawianą premię bilansową.Wykonywane przez powoda czynności rewizyjne mogły pośrednio być pomocne przy sporządzaniu bilansu, nie wchodziły one jednak w zakres sporządzania bilansu, co zresztą powód przyznał w piśmie procesowym z dnia 18.VII.1968 r. Pogląd powoda, że "pośredni udział" w pracach przy sporządzaniu bilansu czyni zadość wymaganiu oznaczonemu w § 4 regulaminu premiowania, nie jest uzasadniony w świetle tego przepisu.Wbrew mniemaniu powoda pogląd ten nie znalazł też wyrazu w wykładni zastosowanej przez Ministerstwo Komunikacji. Jest bowiem poza sporem, że dotychczas żaden z pracowników zajmujących takie samo stanowisko jak powód nie otrzymał premii, której domaga się powód. Oba zaś wymienione wyżej Ministerstwa występowały jedynie o zmianę treści wymienionego przepisu regulaminowego, zdając sobie sprawę z tego, że w obowiązującym brzmieniu nie uzasadnia on roszczenia powoda. Ponadto do projektowanej zmiany tego przepisu nie doszło również dlatego, że wręcz przeciwnie, także regulamin premiowania pracowników finansowo-księgowych za terminowe złożenie rocznego sprawozdania finansowego (załącznik nr 11 do zarządzenia Ministra Komunikacji nr 25, z dnia 12.II.1968 r. - Dz. Urzęd. Min. Komunikacji Nr 4, poz. 37) w § 2 ust. 1 (również za okres następny po okresie objętym procesem) stwierdza wyraźnie, iż roszczenie o premię bilansową przysługuje pracownikom biorącym bezpośredni udział w pracach związanych ze sporządzeniem rocznego sprawozdania finansowego. Zaskarżony wyrok odpowiada więc prawu.