I PR 492/66

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Szczerski (sprawozdawca). Sędziowie: J. Krzyżanowski, S. Rejman.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Zygmunta S. przeciwko Przedsiębiorstwu Robót Elektrycznych w L. o 5.550 zł, na skutek rewizji pozwanego od wyroku Sądu Powiatowego w Lublinie z dnia 11 grudnia 1965 r.,zmienił zaskarżony wyrok i powództwo oddalił.Uzasadnienie faktycznePowód, zatrudniony w pozwanym Przedsiębiorstwie na stanowisku kierownika sekcji normowania pracy, żąda zasądzenia sumy 5.550 zł, obliczonej za okres osiemnastu i pół miesiąca, jako 300-złotowy dodatek miesięczny z tytułu posiadania uprawnień budowlanych.Pozwane Przedsiębiorstwo wnosi o oddalenie powództwa i zarzuca, że powód nie należy do pracowników uprawnionych do dodatku, ponieważ nie sprawuje kontroli nad bezpośrednim wykonawstwem.Sąd Powiatowy uwzględnił powództwo w całości po ustaleniu, że powód ma uprawnienia budowlane i jest pracownikiem pionu technicznego jako kierownik sekcji normowania pracy. Ocena zakresu praw i obowiązków powoda na zajmowanym stanowisku doprowadziła Sąd pierwszej instancji do wniosku, że powód jest pośrednio pracownikiem produkcji i w zakresie swojej funkcji sprawuje nadzór nad wykonawstwem bezpośrednim. Stanowisko Sądu oparte zostało na opinii biegłego, według którego "powód sprawuje kontrolę nad bezpośrednim wykonawstwem, jednakże tylko w zakresie swoich obowiązków wynikających z pełnionej funkcji kierownika sekcji normowania".Sąd Powiatowy stwierdził także, że powód do wykonywania swoich obowiązków nie musi mieć uprawnień budowlanych, jeżeli jednak uprawnienia te posiada, to przysługuje mu dodatek zgodnie z pkt 1 "Uwag" do części II załącznika nr 2 do układu zbiorowego pracy w budownictwie (Wydawnictwo CRZZ, Warszawa 1964 r., s. 58).W rewizji pozwane Przedsiębiorstwo domaga się zmiany zaskarżonego wyroku i oddalenia powództwa, zarzucając naruszenie postanowień układu zbiorowego.Sąd Wojewódzki odroczył rozpoznanie sprawy i przedstawił Sądowi Najwyższemu zagadnienie prawne w następującym sformułowaniu:"Czy pracownikowi Przedsiębiorstwa Robót Elektrycznych "E", posiadającemu uprawnienia budowlane i zatrudnionemu na stanowisku kierowniczym, lecz takiego pionu technicznego, który nie sprawuje pełnej kontroli nad bezpośrednim wykonawstwem, przysługuje dodatek miesięczny w kwocie 300 zł według części II załącznika nr 2 do układu zbiorowego pracy w budownictwie z dnia 15.III.1958 roku?"Sąd Najwyższy przejął sprawę do rozpoznania (art. 391 k.p.c.) i uznał rewizję za usprawiedliwioną.Według postanowienia oznaczonego jako 1 i zawartego pod tabelą wynagrodzeń podstawowych pracowników umysłowych (s. 58 układu zbiorowego) pracownicy na kierowniczych stanowiskach w przedsiębiorstwach budowlano-montażowych, którzy mają uprawnienia budowlane upoważniające do kierowania budową, właściwe dla danego typu robót, otrzymują - poza wynagrodzeniem wynikającym z tabeli - dodatek do wynagrodzeń podstawowych w wysokości 300 zł miesięcznie.Z kolei w pkt 1 "Uwag" (s. 58 układu) stwierdza się, że dodatek 300 zł miesięcznie dla pracowników na stanowiskach kierowniczych posiadających uprawnienia budowlane przysługuje nie tylko pracownikom zatrudnionym w bezpośrednim wykonawstwie, ale również odpowiednim pracownikom pionu technicznego, sprawującym kontrolę nad bezpośrednim wykonawstwem.Pismo Zarządu Głównego Związku Zawodowego Pracowników Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 22.VI.1966 r., stanowiące odpowiedź na pytanie Sądu Najwyższego, wyjaśnia, że "Uwagi" zamieszczone pod postanowieniami opublikowanego układu zbiorowego pracy w budownictwie stanowią obowiązującą wykładnię postanowień układowych, podjętą w trybie § 70 układu.Postanowienia zawarte pod tabelą płac pracowników umysłowych (s. 57 układu) nasuwają istotnie wątpliwości co do kręgu pracowników na stanowiskach kierowniczych, uprawnionych do dodatku. Wątpliwości te wynikają także stąd, że według prawa budowlanego kierownik sekcji normowania nie musi mieć uprawnień budowlanych. Tabela nie wymienia zresztą kierowników sekcji normowania. Podstawy do określenia ich wynagrodzenia daje zarządzenie nr 213 Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 24 kwietnia 1962 r. w sprawie zasad i organizacji normowania pracy (zamieszczone na s. 259 i nast. układu zbiorowego).W przytoczonej sytuacji należy stwierdzić, że "Uwagi" do postanowień układowych mają na celu wykładnię rzeczywiście niejasnych przepisów układu zbiorowego oraz że dokonane w trybie § 70 wyjaśnienie nie przekracza granic wykładni.Obowiązki powoda jako kierownika sekcji normowania zbieżne są z obowiązkami określonymi w zarządzeniu nr 213 Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 24 kwietnia 1962 r. (s. 264 układu). Wyliczone obowiązki i kompetencje kierownika sekcji normowania nie dają podstawy do uznania, że powód sprawuje kontrolę nad bezpośrednim wykonawstwem. W tym bowiem rozumieniu nie należy do kontroli ani badanie zleceń akordowych co do ich zgodności z obowiązującymi cennikami, ani ustalanie norm zakładowych, analizowanie straty czasu roboczego itd. Odmienne stanowisko, upatrujące w obowiązkach powoda kontrolę pośrednią, niepełną itp., nakazywałoby tym bardziej uznać, że kontrolę w rozumieniu "Uwag" pełni np. główny księgowy lub pracownik zakładowej służby bhp. Nie ulega zaś wątpliwości, że tym pracownikom dodatek za uprawnienia budowlane nie przysługuje.Sąd Powiatowy przez zajęcie odmiennego stanowiska naruszył postanowienie wiążącego strony układu zbiorowego pracy. Opinia biegłego w części dotyczącej oceny charakteru obowiązków powoda odnosi się w istocie do wykładni postanowień układowych. Wykładnia zaś tych postanowień należy do Sądu.Ostatecznie zatem należało zaskarżony wyrok zmienić przez oddalenie powództwa w całości (art. 390 § 1 k.p.c.).Motywy niniejszego wyroku stanowią jednocześnie odpowiedź (sprowadzoną do granic aktualnych w rozpoznawanej sprawie) na zagadnienie prawne przedstawione przez Sąd Wojewódzki. Sformułowanie tej odpowiedzi brzmi w sposób następujący: "Kierownikowi sekcji organizacji i normowania pracy w Przedsiębiorstwie Robót Elektrycznych "E", który wykonuje obowiązki przewidziane w zarządzeniu nr 213 Ministra Budownictwa i Materiałów Budowlanych z dnia 24 kwietnia 1962 r. w sprawie zasad i organizacji normowania pracy, nie przysługuje dodatek za uprawnienia budowlane na podstawie układu zbiorowego pracy w budownictwie".