I PR 548/66

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia K. Piasecki (sprawozdawca). Sędziowie: J. Tyszka, F. Szczepański.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Mariana T. przeciwko Spółdzielni Pracy "S." w W. o uchylenie uchwały walnego zgromadzenia, na skutek rewizji pozwanej od wyroku Sądu Wojewódzkiego dla m. st. Warszawy z dnia 5 lipca 1966 r.,zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że zasądzoną kwotę obniżył do sumy 1.974 zł 93 gr z przyznanymi odsetkami; w pozostałej części rewizję oddalił.Uzasadnienie faktyczneWyrokiem z dnia 1 grudnia 1965 r. Sąd Wojewódzki uchylił uchwałę walnego zgromadzenia pozwanej Spółdzielni o wykreśleniu powoda z listy członków i zasądził od pozwanej 3.300 zł z 8% od dnia 29.XII.1964 r. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd Wojewódzki stwierdził, że roszczenie powoda z tytułu udziału w części nadwyżki bilansowej nie było przez pozwaną kwestionowane co do wysokości. Udział w części nadwyżki bilansowej należy się powodowi na podstawie art. 127 § 3 ustawy o spółdzielniach i ich związkach.Wyrokiem z dnia 6 kwietnia 1966 r. Sąd Najwyższy uchylił wyrok w części uwzględniającej powództwo o roszczenie majątkowe i sprawę w tym zakresie przekazał do ponownego rozpoznania Sądowi Wojewódzkiemu.Zaskarżonym wyrokiem Sąd Wojewódzki uwzględnił powództwo w kwocie 3.300 zł z 8% od dnia 29.XII.1964 r.Twierdzenie pozwanej, że walne zgromadzenie w dniu 4.V.1964 r. rozważało kwestię uprawnień powoda do udziału w nadwyżce bilansowej za rok 1963, należy uznać za gołosłowne, albowiem pozwana w czasie długotrwałego procesu nie przedstawiła na powyższą okoliczność żadnego dowodu, a zwłaszcza odpisu protokołu z tego zgromadzenia. Podniesiony zatem przez nią zarzut prekluzji należy uznać już choćby z tego względu za nieuzasadniony, nawet przy przyjęciu, że sprawa udziału powoda w nadwyżce bilansowej za rok 1963 była przedmiotem rozważań walnego zgromadzenia z dnia 14.V.1964 r. Skoro prawomocne rozstrzygnięcie sporu co do prawidłowości rozwiązania z powodem stosunku pracy nastąpiło na korzyść powoda dopiero w dniu 16.IX.1964 r. (wyrok Sądu Wojewódzkiego dla m. st. Warszawy w sprawie Sądu Powiatowego w Warszawie), a pozew o wypłatę udziału nadwyżki bilansowej wytoczony został 29.XII.1964 r., to przepis art. 127 § 5 tej ustawy nie ma w konkretnym wypadku zastosowania, gdyż termin prekluzyjny przewidziany w powołanym przepisie nie może biec przed wymagalnością roszczenia, które stało się wymagalne dopiero z dniem 16.IX.1964 r.Jeśli chodzi o wysokość udziału powoda w części nadwyżki bilansowej za rok 1963, to jak wynika z załączonego zaświadczenia pozwanej z 6.VI.1967 r., nadwyżki bilansowe dla poszczególnych członków, m. in. dla powoda w 1962 r., a dla P. w 1964 i 1965 r., kształtowały się w granicach około 100% średnich ich zarobków miesięcznych, przy czym dla powoda w 1962 r. w granicach 138%. Skoro zatem wysokość zarobków powoda za rok 1963 została bezspornie ustalona na kwotę zł 3.362 gr 75 miesięcznie (akta XI C 2304/65), to roszczenie jego z tytułu należnego mu udziału w nadwyżce za ten rok w wysokości zł 3.300 należy uznać za udowodnione, jako pozostające w granicach jego jednomiesięcznych zarobków.W rewizji od tego wyroku pozwana wnosi o jego zmianę i oddalenie powództwa.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy, rozpoznając sprawę na skutek rewizji pozwanej, zważył, co następuje:Sąd Najwyższy w poprzednim swoim wyroku stwierdził, że akta sprawy nie dawała podstawy do ustalenia, czy walne zgromadzenie w dniu 14 maja 1964 r. w ogóle rozważało kwestię uprawnień powoda do udziału w nadwyżce bilansowej za rok 1963. W zaskarżonym wyroku Sąd Wojewódzki uznał, że pozwana Spółdzielnia nie udowodniła tej okoliczności, skoro nie złożyła w szczególności odpisu protokołu ze wspomnianego walnego zgromadzenia. W rewizji pozwana powołuje się na zasady przyjęte na walnym zgromadzeniu w dniu 14 maja 1964 r. co do podziału nadwyżki za rok 1963, ale żadnego dowodu na tę okoliczność nie przedstawiła, jakkolwiek z uzupełnionego protokołu rozprawy wynika, że wyrażała gotowość przedstawienia wyciągu protokołu walnego zgromadzenia Spółdzielni, które rzekomo rozstrzygało sprawę podziału czystej nadwyżki. Dopiero na żądanie Sądu Najwyższego - co spowodowało konieczność odroczenia rozprawy - pozwana przedstawiła odpis protokołu walnego zgromadzenia z dnia 14 maja 1964 r. W protokole tym zawarta jest uchwała dotycząca podziału czystej nadwyżki za rok 1963 i postanawiająca dokonać podziału nadwyżki w sposób zróżnicowany w zależności od stażu pracy według zasad ustalonych w regulaminie funduszu lokacyjnego. Uchwała nie wspomina w ogóle o powodzie ani w sensie pozytywnym, ani w sensie negatywnymW związku z tym nieuzasadniony jest zarzut prekluzji i twierdzenie, że powód mógł zaskarżyć wspomnianą uchwałę. Odmienne wywody skarżącej należy uznać za niedopuszczalne również na podstawie art. 389 k.p.c. Wprawdzie przepis ten nie zawiera zastrzeżenia sformułowanego w art. 385 d.k.p.c., że nie można opierać rewizji od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią ustaloną przez sąd rewizyjny, jednakże zakaz ten wynika obecnie z redakcji art. 389 k.p.c., wprowadzającego wyraźnie zasadę związania również sądu rewizyjnego m.in. oceną prawną wyrażoną przez sąd rewizyjny. Związanie sądu rewizyjnego implikuje zatem zakaz opierania rewizji na podstawach sprzecznych z oceną prawną sformułowaną przez sąd rewizyjny.W związku z tym za nieuzasadnione należy uznać także dalsze wywody zmierzające do wykazania, że roszczenie powoda uległo prekluzji, gdyż powód mógł - bez narażenia się na zarzut przedwczesności żądania - wystąpić z żądaniem w odpowiednim czasie. Ze względu na to, że wspomniana uchwała nie dotyczyła indywidualnie powoda i że powód nie miał interesu w jej zaskarżeniu, pozostała mu tylko możliwość wytoczenia powództwa wprost o świadczenie.Skarżąca zarzuca również wadliwość obliczenia należnej powodowi kwoty. Jej zdaniem, powodowi należałaby się jeszcze kwota 1.974,93 zł. Dla udowodnienia tej okoliczności skarżąca powołuje się na listę załączoną do rewizji. Z listy tej wynika, że do wypłaty na rzecz powoda przypadają następujące kwoty: 267 zł - (przy kwocie tej figuruje data 20.IV.1964 r.) oraz 1.974,86 zł (przy kwocie tej umieszczona została data 15.X.1966 r.). Udział w nadwyżce bilansowej należy obliczyć od zasądzonego za rok 1963 odszkodowania w kwocie 20.172,50 zł.Rewizja w tej części jest uzasadniona. Za rok kalendarzowy, w którym członek spółdzielni nie otrzymał wynagrodzenia za pracę, lecz uzyskał na podstawie prawomocnego wyroku odszkodowanie przewidziane w art. 127 § 3 i art. 128 § 2 ustawy o spółdzielniach i ich związkach, wysokość udziału w nadwyżce bilansowej należy obliczyć przy uwzględnieniu wysokości odszkodowania uzyskanego za dany rok obrachunkowy. W tym zakresie zachodzi podobna sytuacja jak w wypadku, gdy członek w danym roku pracował w spółdzielni tylko przez część roku. Nie może mu zatem przysługiwać udział w nadwyżce bilansowej w takiej wysokości, jaka przypadałaby mu w wypadku, gdyby pracował przez cały rok obrachunkowy.Przyjęcie odmiennej zasady przez Sąd Wojewódzki nie ma uzasadnienia. Sąd ten brał pod uwagę sytuację, gdy członek spółdzielni pracował przez cały rok.Gdyby zatem w grę nie wchodziła powyższa okoliczność, to powodowi za rok 1963 przypadałby udział w nadwyżce bilansowej w podwójnej wysokości kwoty, jaka przypada powodowi przy ustalonym stanie faktycznym.Z powyższych względów zaskarżony wyrok podlega odpowiedniej zmianie w sposób określony w sentencji niniejszego wyroku.Sąd Najwyższy nie uwzględnił wniosku pozwanej Spółdzielni o odroczeniu rozprawy z przyczyn dotyczących radcy prawnego. Zgłoszonej podstawy odroczenia strona pozwana nie wykazała odpowiednim świadectwem lekarskim. Wymaga przy tym zaznaczenia, że już raz rozprawa w Sądzie Najwyższym musiała ulec odroczeniu z winy pozwanej Spółdzielni.