I PRN 24/88

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN F. Mzyk.Sędziowie SN: Z. Stypułkowska, J. Wasilewski.SentencjaSąd Najwyższy - Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych po rozpoznaniu w dniu 10 czerwca 1988 r. sprawy z powództwa Ryszarda D. i innych przeciwko Spółdzielni Pracy "I." w G. o zapłatę na skutek rewizji nadzwyczajnej Prokuratora Generalnego PRL DK II Pc 1137/87 od wyroku Sądu Rejonowego - Sądu Pracy w G. z dnia 9 listopada 1987 r. (...):1)oddala rewizję nadzwyczajną w części zaskarżającej orzeczenie o umorzeniu postępowania w sprawie w stosunku do powoda Andrzeja D;2) uchyla zaskarżony wyrok w części oddalającej powództwo o zapłatę udziału w nadwyżce bilansowej za 1985 rok w stosunku do pozostałych powodów i w tym zakresie przekazuje sprawę Sądowi Rejonowemu w Gdańsku do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneSąd Rejonowy oddalił roszczenia powodów o zapłatę udziału w nadwyżce bilansowej za lata 1985 i 1986 r. i umorzył postępowanie w sprawie w części dotyczącej powództwa Andrzeja D., po ustaleniu, że Walne Zgromadzenie pozwanej Spółdzielni uchwałą z dnia 21 czerwca 1986 r. przeznaczyło do podziału między członków i pracowników kwotę 2.430,056 zł z uzyskanej w 1985 r. nadwyżki bilansowej, z określeniem jej wypłaty do końca 1986 r. Wypłaty udziału w nadwyżce bilansowej nie dokonano, natomiast uchwałą Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia z 13 grudnia 1986 r. zmieniono poprzednią uchwałę i odstąpiono od podziału nadwyżki bilansowej między członków i pracowników, przeznaczając tę kwotę na inne potrzeby Spółdzielni. Powodowie w tej dacie nie byli już członkami i pracownikami Spółdzielni. Analogiczną uchwałę podjęło Walne Zgromadzenie w dniu 16 maja 1987 r. co do podziału nadwyżki bilansowej za rok 1986.Sąd Rejonowy stwierdził, że podział nadwyżki bilansowej należy do wyłącznej kompetencji Walnego Zgromadzenia i organ ten jest władny zmienić uchwałę podjętą w tym przedmiocie w każdym czasie. Uchwały były podjęte zgodnie z obowiązującymi przepisami, przy uchybieniu formalnym polegającym na niezawiadomieniu o zgromadzeniu jednego z członków, nie mającym jednakże wpływu na treść uchwały.Prokurator Generalny Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej w rewizji nadzwyczajnej zaskarżył wyrok w części oddalającej powództwo o wypłatę udziału w nadwyżce bilansowej za 1985 r. oraz umarzającej postępowanie w części obejmującej roszczenie Andrzeja D. Skarżący zarzucił rażące naruszenie art. 3 § 2, 213 § 1, 316 § 1 i 469 k.p.c. oraz art. 38 § 1 pkt 4 i 42 § 1 pr. spółdz. oraz wniósł o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przekazania sprawy Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania. Skarżący podzielił pogląd, że uchwały walnego zgromadzenia spółdzielni wiążące członków i jej organy mogą być uchylone przez ten organ, nie mają bowiem one charakteru prawomocnego. Jednakże uchwała powodująca nabycie przez członków określonych praw może być uchylona wyłącznie za zgodą tych osób. Jeżeli natomiast w dacie podjęcia uchwały z 13 grudnia 1986 r. powodowie nie byli już członkami Spółdzielni, to uchwała ta podjęta po ustaniu ich członkostwa nie może wpłynąć na nabyte przez nich prawa na podstawie poprzedniej uchwały.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Powód Andrzej D. cofnął pozew i dlatego Sąd Rejonowy umorzył postępowanie w sprawie w tej części. Powód ten (...) pracę w pozwanej Spółdzielni 1 lutego 1986 r. (dowód: akt osobowe). Nie mógł więc uczestniczyć w podziale nadwyżki bilansowej za 1985 r. Cofnięcie pozwu było zatem prawnie usprawiedliwione i uzasadniało umorzenie postępowania (art. 3 § 1 k.p.c.). Rewizja nadzwyczajna w tym zakresie nie zasługuje na uwzględnienie z braku podstaw prawnych.W pozostałej części rewizję nadzwyczajną należało uwzględnić z przyczyn następujących:Walne Zgromadzenie członków pozwanej Spółdzielni uchwałą nr 1/86 z dnia 21 czerwca 1986 r. postanowiło podzielić między członków i pracowników kwotę 2.430.056,80 zł z uzyskanego w 1985 r. zysku Spółdzielni. W uchwale tej jednocześnie zamieszczono konkretne warunki dotyczące przyznania członkom i pracownikom indywidualnych udziałów w nadwyżce bilansowej. Uchwała ta stanowiła więc źródło indywidualnych praw nabytych przez członków i pracowników Spółdzielni, spełniających (...) warunki. Wobec nie podważenia tej uchwały w sposób przewidziany prawem wywołała ona wynikające z jej treści skutki prawne, także w stosunku do powodów. Powodowie twierdzili, że w dacie podjęcia uchwały przez Nadzwyczajne Walne Zgromadzenie, tj. w dniu 13 grudnia 1986 r. nie byli już członkami lub pracownikami Spółdzielni. Spółdzielnia nie przeczyła temu twierdzeniu. W tej sytuacji Spółdzielnia bez ich zgody nie mogła już skutecznie pozbawić ich nabytego prawa do udziału w części nadwyżki bilansowej na podstawie uchwały Walnego Zgromadzenia uchylającej poprzednią uchwałę. Uchwała z 13 grudnia 1986 r. nie mogła zniweczyć skutków prawnych spowodowanych wcześniejszą uchwałą w zakresie indywidualnych praw członków i pracowników. Uchwała z 21 czerwca 1986 r. stanowiła podstawę do realizacji praw członków, wynikających z art. 77 § 1 pr. spółdz. i spółdzielnia nie kwestionowała jej zgodności z prawem, ani też nie zarzuciła jej nieważności. Dlatego też Sąd Rejonowy powinien był rozważyć, czy powodowie spełnili przewidziane w uchwale z 21 czerwca 1986 r. warunki i na tej podstawie ocenić zasadność dochodzonych roszczeń.Konieczne jest więc uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania.