I PR 58/73

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia A. Szczurzewski. Sędziowie: M. Rafacz-Krzyżanowska (sprawozdawca), J. Wasilewski.SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu sprawy z powództwa Ireny M. przeciwko Spółdzielni Pracy "Żużlobeton" w L. o uchylenie uchwały Walnego Zgromadzenia na skutek rewizji powódki od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Lublinie z dnia 8 stycznia 1973 r.,uchylił zaskarżony wyrok w części oddalającej powództwo i w tym zakresie przekazał sprawę Sądowi Wojewódzkiemu w Lublinie do ponownego rozpoznania; oddalił rewizję w pozostałej części.Uzasadnienie faktyczneZaskarżonym wyrokiem Sąd Wojewódzki oddalił powództwo w zakresie żądania uchylenia uchwały Walnego Zgromadzenia i odrzucił pozew co do żądania "dopuszczenia do pracy" oraz zasądzenia kwoty 12.820 zł. Rozstrzygnięcie to oparł Sąd Wojewódzki na następujących ustaleniach oraz wynikających z nich wnioskach:Powódka była członkiem pozwanej Spółdzielni i była w niej zatrudniona jako księgowa. W ostatnim okresie powódka z uwagi na wiek i niezbyt dobry stan zdrowia nie była w pracy w pełni wydajna. W związku z osiągnięciem przez powódkę wieku emerytalnego wypowiedziano jej spółdzielczy stosunek pracy, a Rada Spółdzielni decyzją z dnia 21.VI.1972 r. podjęła uchwałę, na podstawie której powódka została skreślona z rejestru członków Spółdzielni. Walne Zgromadzenie uchwałą z dnia 23.IX.1972 r. zatwierdziło decyzję Rady Spółdzielni. Powódka od 1.XII.1971 r. korzysta z zaopatrzenia emerytalnego.Sąd Wojewódzki uznał, że uchwała Walnego Zgromadzenia, zatwierdzająca decyzję Rady Spółdzielni w przedmiocie wykreślenia powódki ze Spółdzielni, była prawidłowa, ponieważ obowiązujący strony statut Spółdzielni zezwala na wykreślenie członka z rejestru Spółdzielni, jeśli członek Spółdzielni na skutek wieku lub choroby stracił trwale, całkowicie lub w znacznym stopniu zdolność do pracy. Zdaniem Sądu Wojewódzkiego, takim warunkom odpowiadała powódka, która na skutek wieku utraciła możność należytego wykonywania obowiązków pracowniczych.Sąd Wojewódzki odrzucił pozew w części, w której powódka domagała się zobowiązania pozwanej Spółdzielni do nawiązania z nią spółdzielczego stosunku pracy oraz zasądzenia odszkodowania, gdyż takie żądanie zgłosiła powódka w sprawie rozpatrywanej przez Sąd Powiatowy w Lublinie. Sąd ten postanowieniem z dnia 21.XI.1972 r. zawiesił postępowanie do czasu rozstrzygnięcia przez Sąd Wojewódzki sprawy o uchylenie uchwały Walnego Zgromadzenia w przedmiocie wykreślenia powódki z rejestru członków Spółdzielni.Wyrok ten zaskarżył pełnomocnik powódki, zarzucając naruszenie art. 21 § 2 ustawy z dnia 17 lutego 1961 r. o spółdzielniach i ich związkach. Skarżący wnosi o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Wojewódzkiemu.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Zgodnie z art. 21 § 2 ustawy o spółdzielniach i ich związkach, członek nie wykonujący obowiązków statutowych z przyczyn od niego niezależnych może być pozbawiony członkostwa przez wykreślenie z rejestru członków spółdzielni, przy czym statut określa bliżej przyczyny wykreślenia. W ten sposób bliższe sprecyzowanie warunków wykreślenia ze spółdzielni ustawa pozostawiła statutowi.Stosownie do § 20 statutu obowiązującego strony, dopuszczalność wykreślenia członka z rejestru spółdzielni pracy została uzależniona od jednoczesnego spełnienia dwóch warunków. Pierwszym z nich jest stwierdzenie, że na skutek wieku lub choroby członek spółdzielni stracił trwale, całkowicie lub w znacznym stopniu zdolność do pracy. Drugim warunkiem jest ustalenie, że spółdzielnia nie ma możliwości przesunięcia członka spółdzielni na stanowisko odpowiadające jego ograniczonej zdolności do pracy. Wynika stąd, że jeżeli utrata zdolności do pracy nie nastąpiła w granicach przewidzianych w § 20 statutu lub jeżeli po stronie spółdzielni istnieją możliwości dalszego zatrudnienia członka spółdzielni na stanowisku odpowiadającym jego ograniczonej zdolności do pracy, to wówczas brak jest podstaw do wykreślenia z rejestru członków spółdzielni. Postanowienie § 20 statutu odnosi się również do członków spółdzielni pracy, którzy nabyli uprawnienia emerytalne. Potwierdza to okólnik Prezesa Zarządu Centralnego Związku Spółdzielczości Pracy nr 27 z dnia 2.VIII.1971 r. znak EK - 7/110/229/71, który w § 7 ust. 2 stanowi, że w razie nabycia przez członka spółdzielni pracy uprawnień emerytalnych wykreślenie jego z rejestru spółdzielni następuje w trybie i na zasadach określonych w statucie spółdzielni pracy.W związku z tym należy uznać, że jeżeli statut spółdzielni pracy uzależnia dopuszczalność wykreślenia członka z rejestru spółdzielni od spełnienia dwóch szczególnych warunków, tj. trwałej, całkowitej lub w znacznym stopniu utraty zdolności do pracy przez członka spółdzielni pracy oraz niemożność jego zatrudnienia przez spółdzielnię w granicach ograniczonej zdolności do pracy, to samo osiągnięcie przez członka spółdzielni pracy wieku emerytalnego - bez spełnienia szczególnych warunków przewidzianych w statucie - nie uzasadnia wykreślenia członka z rejestru członów spółdzielni pracy.Sąd Wojewódzki uznając roszczenie powódki o uchylenie uchwały Walnego Zgromadzenia za bezpodstawne, uzasadnił swe stanowisko tym, że w świetle § 20 statutu powódka utraciła w takim stopniu zdolność do pracy, iż nie można jej było dalej zatrudniać. To przekonanie oparł Sąd Wojewódzki na zeznaniach świadków. W związku z tym za uzasadniony uznać trzeba zarzut skarżącej, że prawidłowa ocena stanu zdrowia powódki, a w szczególności jej przydatności do pracy, powinna nastąpić dopiero po przeprowadzeniu dowodu z opinii biegłego lekarza. W tym też kierunku zgłosił wniosek pełnomocnik powódki na rozprawie w dniu 21.XII.1972 r., lecz Sąd Wojewódzki - z naruszeniem art. 227 i art. 278 k.p.c. - tego wniosku nie uwzględnił. Nie uwzględniając wniosku pominął Sąd Wojewódzki, że zgodnie z art. 278 § 1 k.p.c. ocena stanu zdrowia pracownika i jego przydatności do wykonywania obowiązków pracowniczych wymaga wiadomości specjalnych, a zatem powinna być poprzedzona przeprowadzeniem dowodu z opinii biegłego lekarza. Przy ponownym przeto rozpoznaniu sprawy Sąd Wojewódzki dopuści co do tej okoliczności dowód z opinii biegłego lekarza. Należy też zwrócić uwagę - co słusznie podnosi skarżący - że powódka jest obecnie zatrudniona w dziale księgowości innej spółdzielni, co mogłoby wskazywać, że stan zdrowia powódki nie był taki, aby wykluczał jakąkolwiek możliwość jej zatrudnienia w pozwanej Spółdzielni.Sąd Wojewódzki nie poczynił też wystarczających ustaleń, czy i w jakim zakresie strona pozwana mogła zaoferować powódce zatrudnienie, odpowiadające jej możliwościom zdrowotnym. W tym względzie za niewystarczającą uznać trzeba wzmiankę zawartą w wyciągu z protokołu Rady Spółdzielni, że nie ma możliwości przesunięcia powódki na inne stanowisko, odpowiadające jej stanowi zdrowia. To twierdzenie wymaga sprawdzenia. W związku z tym przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Wojewódzki wyjaśnił i tę okoliczność. W szczególności należy ustalić, jakimi stanowiskami dysponowała pozwana Spółdzielnia i czy - przy stanie zdrowia powódki oraz konieczności zapewnienia pozwanej Spółdzielni wykonanie zadań produkcyjnych - istniała realna możliwość zatrudnienia powódki np. na pół etatu, tak jak jest ona obecnie zatrudniona w innej spółdzielni. W celu ustalenia tej okoliczności pomocne może być wyjaśnienie, czy w spornym okresie pozwana Spółdzielnia zatrudniała innych pracowników na pół etatu. Gdyby się okazało, że taka praktyka miała miejsce, należało wówczas rozważyć, czy przede wszystkim z takiego uprawnienia nie powinna była korzystać powódka, jako członek Spółdzielni.Uznając zatem w tej części zarzuty rewizyjne za uzasadnione, Sąd Najwyższy na podstawie art. 388 § 1 k.p.c. uchylił zaskarżony wyrok w zakresie dotyczącym oddalenia żądania powódki o uchylenie uchwały Walnego Zgromadzenia. W pozostałej części Sąd Najwyższy rewizję oddalił na podstawie art. 387 k.p.c., gdyż w zakresie żądania nawiązania spółdzielczego stosunku pracy oraz zasądzenia odszkodowania sprawa zawisła przed Sądem Powiatowym w Lublinie i postępowanie w tym zakresie zostało zawieszone.