I PRN 18/77

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN: W. Formański. Sędziowie SN: E. Brzeziński (sprawozdawca), Z. Zaziemski.SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu sprawy z wniosku Jana T. przeciwko Spółdzielni Pracy Surowców Wtórnych w B. o przywrócenie do pracy, na skutek rewizji nadzwyczajnej Centralnej Rady Związków Zawodowych od wyroku Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie z dnia 31 sierpnia 1976 r.uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Okręgowemu Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie do ponownego rozpatrzenia odwołania wnioskodawcy od orzeczenia Terenowej Komisji Odwoławczej w Bielsku-Białej z dnia 15 lipca 1976 r.Uzasadnienie faktyczneJest niesporne, że wnioskodawca (urodz. 16.VI.1911 r.) do dnia 30.IX.1976 r. był zatrudniony w Spółdzielni Pracy Surowców Wtórnych w B. na stanowisku kierownika Zbiornicy. Pismem z dnia 26.VI.1976 r. Spółdzielnia wypowiedziała wnioskodawcy umowę o pracę ze skutkiem na 30.IX.1976 r. powołując się na to, że wnioskodawca w dniu 16.VI.1976 r. ukończył sześćdziesiąty piąty rok życia, że więc nie może już pracować na stanowisku wiążącym się z odpowiedzialnością materialną.Wnioskodawca domagał się w niniejszej sprawie "uchylenia" tego wypowiedzenia, podnosząc, że przepracował dotychczas łącznie 23 lata i że do uzyskania uprawnień emerytalnych brakuje mu jeszcze 2 lata.Terenowa Komisja Odwoławcza orzeczeniem z dnia 15.VII.1976 r. wniosek oddaliła. Według ustaleń Komisji wnioskodawcy brakuje do uzyskania emerytury nie 2 lata, lecz 13 lat, nie pozostaje on więc pod ochroną przepisu art. 39 k.p.Odwołanie wnioskodawcy od tego orzeczenia Komisji zostało przez Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych oddalone wyrokiem z dnia 31.VIII.1976 r. Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych podzielił pogląd Terenowej Komisji Odwoławczej, że wnioskodawca nie pozostaje pod ochroną przepisu art. 39 pkt 4 k.p., ponieważ osiągnął wiek emerytalny w dniu 16.VI.1976 r.W rewizji nadzwyczajnej wniesionej do Sądu Najwyższego w dniu 3.II.1977 r. Centralna Rada Związków Zawodowych domaga się uchylenia wyroku Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych i przywrócenia wnioskodawcy do pracy oraz zasądzenia na jego rzecz stosownego odszkodowania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Trafnie zarzuca rewizja nadzwyczajna, że zaskarżony wyrok nie uwzględnia treści przepisu art. 128 ustawy z dnia 17 lutego 1961 r. o spółdzielniach i ich związkach w brzmieniu ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. (Dz. U. Nr 47, poz. 281).W myśl art. 128 wspomnianej ustawy spółdzielnia pracy może za wypowiedzeniem rozwiązać ze swoim członkiem spółdzielczą umowę o pracę w czasie trwania członkostwa tylko w razie: 1) nabycia przez członka prawa do emerytury oraz 2) zmniejszenia na podstawie uchwały rady spółdzielni stanu zatrudnienia podyktowanego gospodarczą koniecznością. Jest to ograniczenie dalej idące w porównaniu z ograniczeniami wypowiadania "pracowniczych" umów o pracę, przewidzianymi w kodeksie pracy.W toku postępowania wnioskodawca twierdził, że jest członkiem pozwanej Spółdzielni, co mogłoby wskazywać na to, że wiązała go ze Spółdzielnią nie "zwykła", pracownicza, lecz spółdzielcza umowa o pracę. Gdyby twierdzenie to odpowiadało rzeczywistości - a Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych bez usprawiedliwienia przeszedł nad nim do porządku, traktując wnioskodawcę jak "zwykłego" pracownika - konieczne byłoby rozważenie, czy dokonane przez Spółdzielnię wypowiedzenie pozostaje w zgodzie z wymaganiami ustawy o spółdzielniach i ich związkach, w szczególności zaś czy nastąpiło w warunkach przepisu art. 128 i z zachowaniem wymagań przewidzianych w art. 131 § 1 tejże ustawy. Sama tylko okoliczność, że pozwana Spółdzielnia powstała dopiero dnia 1.IV.1976 r., nie stanowi dostatecznego usprawiedliwienia zaniechania skonsultowania zamiaru wypowiedzenia wnioskodawcy umowy o pracę z właściwą jednostką organizacyjną związku zawodowego. W myśl art. 24 § 2 k.p. w związku z pkt 16 rozdziału 1 wytycznych Centralnej Rady Związków Zawodowych z dnia 19 czerwca 1975 r. w sprawie zadań instancji związkowych przy stosowaniu niektórych przepisów kodeksu pracy (Biuletyn CRZZ 1975, nr 11, poz. 65) w zakładzie, w którym nie ma rady zakładowej lub delegata związkowego, uprawnienia rady zakładowej wykonuje wojewódzka rada związków zawodowych. Obowiązek skonsultowania z tą radą zamiaru wypowiedzenia wnioskodawcy umowy o pracę ciążyłby na pozwanej Spółdzielni bez względu na to, czy łączący strony stosunek pracy ma charakter pracowniczej, czy spółdzielczej umowy o pracę. Jest to obowiązek, który spoczywa na zakładzie pracy również w sytuacjach, na które powołuje się Spółdzielnia w swojej odpowiedzi na rewizję nadzwyczajną.Wskazane wyżej uchybienia, w wyniku których sprawa niniejsza nie została należycie wyjaśniona, rodzą w konsekwencji konieczność uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy Okręgowemu Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych do ponownego rozpatrzenia odwołania wnioskodawcy od orzeczenia Terenowej Komisji Odwoławczej w Bielsku-Białej z dnia 15 lipca 1976 r.Sąd Najwyższy nie mógł uwzględnić zawartego w rewizji nadzwyczajnej postulatu, by orzec bezpośrednio co do meritum sprawy z uwagi na brak stosownych ustaleń faktycznych, w tym także brak ustaleń umożliwiających ocenę ewentualnie przysługujących wnioskodawcy świadczeń pieniężnych.