I PRN 34/77

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN J. Knap (sprawozdawca). Sędziowie SN: E. Brzeziński, W. Formański. SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu sprawy z wniosku Danuty P. przeciwko Spółdzielni Pracy Wytwórczo-Usługowej Meblarzy "Jedność" w S. o przywrócenie do pracy, na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Pracy, Płac i Spraw Socjalnych od wyroku Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Koszalinie z dnia 15 grudnia 1976 r. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Okręgowemu Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Koszalinie do ponownego rozpatrzenia. Uzasadnienie faktyczneUchwałą Rady pozwanej Spółdzielni nr 3 z dnia 13.IX.1976 r. Danuta P. została wykluczona z tej Spółdzielni "z powodu nie usprawiedliwionej nieobecności w pracy od 13.VIII. do 26.VIII. 1976 r., o czym powiadomiono wykluczonego chłonka pismem z dnia 17.IX.1976 r. We wniosku skierowanym do Terenowej Komisji Odwoławczej Danuta P. domagała się przywrócenia jej do pracy.Terenowa Komisja Odwoławcza do Spraw Pracy w S. orzeczeniem z dnia 25.X.1976 r. oddaliła wniosek po ustaleniu, że pracownica zgłosiła się do pracy z 13-dniowym opóźnieniem po upływie rocznego urlopu bezpłatnego, udzielonego jej przez zakład pracy w związku z urodzeniem dziecka.W uwzględnieniu odwołania Danuty P. od orzeczenia Terenowej Komisji Odwoławczej Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia 15.XII.1976 r. zmienił zaskarżone orzeczenie i przywrócił Danutę P. do pracy w Spółdzielni Pracy Wytwórczo-Usługowej Meblarzy "Jedność" na poprzednich warunkach.Według ustaleń Sądu organy Spółdzielni rozwiązując z Danutą P. spółdzielczą umowę o pracę nie dopełniły obowiązku wynikającego z § 17 statutu Spółdzielni oraz art. 132 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o zmianie ustawy o spółdzielniach i ich związkach (Dz. U. Nr 47, poz. 281). Wnioskodawczyni otrzymała tylko zawiadomienie o wykluczeniu ze Spółdzielni, przewidziane w art. 1331 ustawy, i to jeszcze z błędnym pouczeniem, do jakiego organu ma prawo złożyć odwołanie. Brak natomiast oświadczenia Spółdzielni o rozwiązaniu spółdzielczej umowy o pracę bez wypowiedzenia.W sprawie nie można przyjąć, iż zaistniałe warunki wygaśnięcia umowy o pracę na podstawie art. 65 k.p., gdyż Danuta P. po 12.VIII.1976 r. została dopuszczona do pracy i normalnie świadczyła pracę.Przyczyną rozwiązania umowy był zarzut ciężkiego naruszenia obowiązków pracowniczych. "Tylko w przypadku porzucenia pracy mógłby ewentualnie mieć zastosowanie art. 127 powołanej wyżej ustawy bez dodatkowego oświadczenia o ustaniu stosunku pracy, stosując przepisy kodeksu pracy.W § 17 statutu przewidziano jednak także obowiązek powiadomienia zainteresowanego o każdej decyzji dotyczącej spółdzielczej umowy o pracę".W tym stanie rzeczy skoro nie spełniono warunku przewidzianego w art. 132 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o zmianie ustawy o spółdzielniach i ich związkach, na mocy art. 130 tej ustawy oraz art. 56 k.p. zachodziła konieczność, zdaniem Okręgowego Sądu, przywrócenia wnioskodawczyni do pracy na poprzednich warunkach.Od wyroku Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Koszalinie z dnia 15.XII.1976 r. założył rewizję nadzwyczajną Minister Pracy, Płac i Spraw Socjalnych, w której wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie wniosku Danuty P. o przywrócenie do pracy. Skarżący zarzucił zaskarżonemu orzeczeniu rażące naruszenie przepisów art. 127 § 1 i art. 1331 § 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o zmianie ustawy o spółdzielniach i ich związkach (Dz. U. Nr 47, poz. 281). Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Przepis art. 132 ustawy o spółdzielniach i ich związkach zmienionej ustawą z dnia 17 grudnia 1974 r. (Dz. U. Nr 47, poz. 281), ustalający wymaganie formy pisemnej z podaniem przyczyny dla oświadczenia spółdzielni w zakresie wypowiedzenia spółdzielczej umowy o pracę, rozwiązania jej bez wypowiedzenia i wypowiedzenia warunków pracy lub płacy, obejmuje czynności prawne spółdzielni pracy podjęte w stosunku do jej członka w czasie trwania członkostwa i nie mające wpływu na byt tego członkostwa. Zastosowanie wymienionego przepisu nie wchodzi więc w ogóle w rachubę w przypadku powzięcia przez właściwy organ spółdzielni uchwały o wykluczeniu członka, które w myśl art. 21 § 3 ustawy spółdzielczej staje się skuteczne z chwilą doręczenia członkowi zawiadomienia o wykluczeniu wraz z uzasadnieniem, czyli powoduje ustanie z tą chwilą członkostwa.Z ustaniem zaś członkostwa, zgodnie z brzmieniem art. 127 § 1 ustawy o spółdzielniach i ich związkach, wygasa spółdzielcza umowa o pracę.Pismem zarządu pozwanej spółdzielni z dnia 17.IX.1976 r. wnioskodawczyni została powiadomiona o wykluczeniu jej ze spółdzielni "z powodu nie usprawiedliwionej nieobecności w pracy od 13.VIII. do 26.VIII.1976 r." Oznacza to, że wykluczenie stało się skuteczne i że z chwilą doręczenia pisma z dnia 17.IX.1976 r. nastąpiło wygaśnięcie spółdzielczej umowy o pracę pomiędzy stronami.Sąd Okręgowy wyszedł przeto z błędnego założenia, że w stanie faktycznym sprawy występował nakaz "dodatkowego oświadczenia o ustaniu stosunku pracy" i że niespełnienie tego nakazu uzasadnia przywrócenie wnioskodawczyni do pracy z mocy art. 130 ustawy o spółdzielniach i ich związkach oraz art. 56 k.p., mianowicie wobec naruszenia przez spółdzielnię art. 132 tejże ustawy. Przepis art. 130 ustawy spółdzielczej został przez Sąd Okręgowy powołany zapewne omyłkowo zamiast art. 129 § 1, który reguluje kryteria skutków naruszenia m.in. art. 132 tej ustawy, a art. 56 k.p. zbędnie, skoro w tym wypadku chodzi o regulację przyjętą w art. 129 § 1 ustawy o spółdzielniach i ich związkach.Gdy więc zaskarżony wyrok Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych został oparty na wadliwym uznaniu naruszenia przez spółdzielnię art. 132 ustawy spółdzielczej ze skutkiem tego naruszenia przewidzianym w art. 129 § 1 tej ustawy, uzasadniony okazał się zarzut rewizji nadzwyczajnej rażącego naruszenia przez ten wyrok przepisów ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o zmianie ustawy o spółdzielniach i ich związkach. A skoro rewizja nadzwyczajna została wniesiona w terminie określonym w art. 422 § 2 k.p.c., do wzruszenia zaskarżonego orzeczenia wystarcza podstawa naruszenia rażąco prawa bez potrzeby dociekań, czy ma tu miejsce również naruszenie interesu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej.Niemniej jednak sprawa nie została dostatecznie wyjaśniona do stanowczego rozstrzygnięcia.Organy Spółdzielni w swoich uchwałach o wykluczeniu wnioskodawczyni nie uznały zdarzenia za wypadek porzucenia pracy. Przyjęły zaś jej nie usprawiedliwioną nieobecność w pracy.Terenowa Komisja Odwoławcza do Spraw Pracy w Słupsku w ogóle nie zajęła stanowiska co do twierdzeń pracownika, że przez "czyste przeoczenie" stawiła się do pracy po upływie bezpłatnego urlopu, udzielonego jej w związku z urodzeniem dziecka, z kilkunastodniowym opóźnieniem. Powódka tłumaczyła to opóźnienie omyłką w ustalaniu terminu urlopu bezpłatnego. Zarazem Komisja ta miała na uwadze, że "wnioskodawczyni nie posiada żadnego wyuczonego zawodu, a w produkcji w lakierni nie może być zatrudniona w związku z przepisami bhp i dlatego też próby ugodowego załatwienia sporu nie dały rezultatu".Na podanym tle powstaje wątpliwość co do tego, jakie motywy zadecydowały o wydaniu przez Komisję Odwoławczą orzeczenia oddalającego wniosek. Z kolei Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie przyczyn wykluczenia, tj. w zakresie jego zasadności lub bezzasadności, także nie wypowiedział się, poczytawszy wniosek za uzasadniony już na skutek rzekomego naruszenia przepisów o formie oświadczenia woli i sposobie przekazania go do wiadomości adresatowi. Z tych przyczyn wskazujących na naruszenie przez Okręgowy Sąd również przepisu art. 55 ustawy z dnia 24 października 1974 r. o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych należało zaskarżony wyrok uchylić i z mocy art. 277 § 3 k.p. przekazać sprawę Sądowi do ponownego rozpatrzenia.