I PR 67/83

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN S. Szymańska. Sędziowie SN: Z. Stypułkowska, Z. Zaziemski (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z wniosku Ryszarda N. przeciwko Wojewódzkiemu Szpitalowi Zespolonemu w P. o uznanie za bezskuteczne wypowiedzenia warunków płacy na skutek odwołania pozwanego Szpitala od orzeczenia Terenowej Komisji Odwoławczej do Spraw Pracy w Pile z dnia 26 stycznia 1983 r. zmienił zaskarżone orzeczenie i oddalił wniosek.Uzasadnienie faktyczneWnioskodawca - lekarz dentysta z II stopniem specjalności z zakresu stomatologii zachowawczej jest zatrudniony w pozwanym Wojewódzkim Szpitalu Zespolonym w P. - Przychodnia Rejonowa Nr 2. W związku ze zmianą warunków płacy w dniu 7.VI.1982 r. przyznano wnioskodawcy dodatek służbowy w kwocie 4000 zł miesięcznie. Natomiast pismem z dnia 20.IX.1982 r. dokonano wypowiedzenia zmieniającego i obniżono powyższy dodatek do kwoty 3000 zł miesięcznie, poczynając od dnia 1.I.1983 r.Z pisma pozwanego Szpitala z dnia 17.I.1983 r. nadesłanego do Terenowej Komisji Odwoławczej w Pile wynika, że wypowiedzenie wnioskodawcy dodatku służbowego było uzasadnione przepisem § 1 poz. 12 zarządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 1 marca 1982 r. w sprawie szczegółowych zasad przyznawania dodatku służbowego pracownikom służby zdrowia i opieki społecznej (Dz. Urz. MZiOS Nr 3, poz. 17), który przewiduje dla lekarza i innego pracownika medycznego z wyższym wykształceniem nie wymienionych w poz. 11 dodatek służbowy w wysokości od 1000 zł do 3000 zł miesięcznie.Wnioskodawca zdaniem tego Szpitala należy do kategorii pracowników wskazanych w poz. 12 i dlatego jego maksymalny dodatek służbowy nie może przekraczać kwoty 3000 zł miesięcznie.Terenowa Komisja Odwoławcza do Spraw Pracy orzeczeniem z dnia 26.I.1983 r. uznała za bezskuteczne wypowiedzenie wnioskodawcy warunków płacy dokonane w piśmie z dnia 20.IX.1982 r., dotyczące zmniejszenia dodatku służbowego z kwoty 4000 zł do kwoty 3000 zł miesięcznie - jako sprzeczne z postanowieniami zarządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 1 marca 1982 r.W złożonym odwołaniu pozwany Szpital kwestionuje powyższe orzeczenie i uważa, że dodatek służbowy w kwocie 3000 zł miesięcznie jest maksymalnym dodatkiem, jaki wnioskodawca może otrzymać na swoim obecnym stanowisku pracy.Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, rozpoznając odwołanie wnioskodawcy, powziął poważne wątpliwości, które przedstawił Sądowi Najwyższemu na podstawie art. 66 § 1 ustawy o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych w pytaniu o następującej treści:"Czy lekarzowi dentyście z II stopniem specjalizacji, zatrudnionemu w przychodni rejonowej w mieście, przysługuje dodatek służbowy określony w § 2 ust. 1 pkt 2 lit. a zarządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 1 marca 1982 r. w sprawie szczegółowych zasad przyznawania dodatku służbowego pracownikom służby zdrowia i opieki społecznej (Dz. Urz. MZiOS Nr 3, poz. 17)?"Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy z mocy art. 66 § 1 zd. 2 ustawy o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych przejął sprawę do merytorycznego rozpoznania i zważył, co następuje:Na podstawie delegacji zawartej w § 6 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 1 marca 1982 r. w sprawie uposażenia pracowników zakładów społecznych służby zdrowia, zakładów pomocy społecznej i zakładów rehabilitacji zawodowej inwalidów (Dz. U. Nr 8, poz. 65) Minister Zdrowia i Opieki Społecznej zarządzeniem z dnia 1 marca 1982 r. w sprawie szczegółowych zasad przyznawania dodatku służbowego pracownikom służby zdrowia i opieki społecznej (Dz. Urz. MZiOS Nr 3, poz. 17) określił szczegółowo zasady przyznawania dodatku.Niesporne jest w sprawie, że wnioskodawca, lekarz dentysta posiadający specjalizację II stopnia, jest zatrudniony w Przychodni Rejonowej Nr 2 Wojewódzkiego Szpitala Zespolonego w P. Sporna jest natomiast między stronami wysokość dodatku służbowego, jaki może otrzymać wnioskodawca na powyższym stanowisku pracy.Zarówno Terenowa Komisja Odwoławcza do Spraw Pracy w P. w swoim orzeczeniu jak i Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w uzasadnieniu pytania prawnego uważają, że do wnioskodawcy powinien mieć zastosowanie § 2 zarządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej, który przewiduje dodatki służbowe do kwoty 6000 zł miesięcznie.Terenowa Komisja Odwoławcza do Spraw Pracy uznała, że wnioskodawca spełnia wymogi zawarte w ust. 1 pkt 1, natomiast Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych zdaje się upatrywać takiej możliwości w ust. 1 pkt 1 lit. a w związku z ust. 3 § 2.Rozstrzygnięcie powyższej kwestii wymaga wykładni powołanych przepisów zawartych w § 2 zarządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 1 marca 1982 r., które mają treść następującą:1. Lekarzowi zatrudnionemu w podstawowej opiece zdrowotnej oraz lekarzowi w stacji sanitarno-epidemiologicznej przysługuje dodatek służbowy w następującej wysokości:1) zajmującemu stanowiska: kierownika przychodni rejonowej, ośrodka zdrowia na wsi, starszego lekarza poradni w przychodni rejonowej, państwowego wojewódzkiego inspektora sanitarnego, zastępcy dyrektora wojewódzkiej stacji sanitarno-epidemiologicznej od 3000 zł do 6000 zł miesięcznie;2) lekarzowi poradni ogólnej i poradni dla dzieci zatrudnionemu w ośrodku zdrowia na wsi (gminnym, miejskim i przyzakładowym), w przychodni rejonowej w mieście, w rejonowej poradni przemysłowej, poradni zdrowia psychicznego i odwykowej oraz w stacji sanitarno-epidemiologicznej;a) posiadającemu specjalizację II stopnia od 3000 zł do 6000 zł miesięcznie,b) posiadającemu specjalizację I stopnia od 2500 zł do 6000 zł miesięcznie.2. Lekarzowi w poradni dla kobiet oraz w poradni szkolnej i akademickiej oraz lekarzowi dentyście zatrudnionemu w ośrodku zdrowia na wsi oraz w poradni szkolnej i akademickiej - dodatek służbowy przysługuje w wysokości:1) posiadającemu specjalizację II stopnia od 1500 zł do 5000 zł miesięcznie,2) posiadającemu specjalizację I stopnia od 1000 zł do 5000 zł miesięcznie.3. Lekarzowi i lekarzowi dentyście zatrudnionemu w jednostkach wymienionych w ust. 1 i 2 nie posiadającemu specjalizacji - dodatek służbowy przysługuje od 1000 do 3500 zł miesięcznie.Powołane przepisy ust. 1 i 2 § 2 zarządzenia wskazują, że ustalone w nich preferencyjne dodatki służbowe są wymienione odrębnie dla stanowisk zajmowanych przez lekarzy i odrębnie dla stanowisk zajmowanych przez lekarzy dentystów. Wynika to chociażby wyraźnie z ust. 2, gdzie jako uprawnionych do takiego dodatku wymienia się odrębnie lekarza zatrudnionego w poradni szkolnej i akademickiej i odrębnie lekarza dentystę zatrudnionego w tych samych jednostkach.Nie można zatem podzielić poglądu prawnego zawartego w rozstrzygnięciu Terenowej Komisji Odwoławczej do Spraw Pracy w P., że do wnioskodawcy w zakresie dodatku służbowego ma zastosowanie ust. 1 pkt 1 § 2 zarządzenia, skoro przepis ten wymienia tylko lekarzy mających uprawnienia do przewidzianego w nim dodatku, a nie wymienia lekarzy dentystów.Podobna sytuacja wynika z ust. 1 pkt 2 lit. a i § 2 zarządzenia, na który powołuje się w pytaniu prawnym Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, gdyż w przepisie tym chodzi m.in. o lekarza zatrudnionego w przychodni rejonowej w mieście, a nie o lekarza dentystę zatrudnionego w takiej przychodni.W świetle wykładni tych przepisów ust. 3 § 2 zarządzenia, wbrew odmiennemu poglądowi Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, należy rozumieć w ten sposób, że preferencyjne dodatki służbowe od 1000 zł do 3500 zł miesięcznie dla lekarzy i lekarzy dentystów nie posiadających specjalizacji dotyczą jedynie tych osób, które są zatrudnione w jednostkach wymienionych w ust. 1 i 2 § 2 zarządzenia, a w tym przypadku lekarzy dentystów zatrudnionych wyłącznie w ośrodku zdrowia na wsi oraz w poradni szkolnej i akademickiej.Prawidłowa wykładnia § 2 zarządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 1 marca 1982 r. w sprawie szczegółowych zasad przyznawania dodatku służbowego pracownikom służby zdrowia i opieki społecznej (Dz. Urz. MZiOS Nr 3, poz. 17) prowadzi zatem do wniosku, że zasady przyznawania preferencyjnego dodatku służbowego odnoszą się tylko do lekarzy i lekarzy dentystów, którzy są zatrudnieni w jednostkach służby zdrowia wymienionych w tym przepisie - odrębnie dla każdej z tych specjalności. Oznacza to, że lekarz dentysta może domagać się przyznania takiego dodatku, jeżeli jest zatrudniony w ośrodku zdrowia na wsi oraz w poradni szkolnej i akademickiej (ust. 2 § 2 tego zarządzenia). Dlatego też wnioskodawca zatrudniony w Przychodni Rejonowej Nr 2 pozwanego Szpitala - niezależnie od posiadanej specjalności - nie jest uprawniony do dodatku służbowego przewidzianego w § 2 tego zarządzenia. W takim przypadku, jak trafnie podnosi pozwany Szpital w swoim odwołaniu, w stosunku do wnioskodawcy ma zastosowanie pkt 12 § 1 zarządzenia, który przewiduje dla lekarza i innego pracownika medycznego z wyższym wykształceniem dodatek służbowy w granicach od 1000 zł do 3000 zł miesięcznie, a taki maksymalny dodatek został przyznany wnioskodawcy w wypowiedzeniu zmieniającym warunki płacy z dnia 20.IX.1982 r.Jak wynika natomiast z § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 1 marca 1982 r., za pracowników medycznych z wyższym wykształceniem, uważa się również lekarzy dentystów. W związku z wątpliwościami Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych zawartymi w uzasadnieniu pytania prawnego należy stwierdzić, że zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 28 października 1948 r. o zakładach społecznych służby zdrowia i planowej gospodarce w służbie zdrowia (Dz. U. Nr 55, poz. 434 ze zm.), zakładem społecznym służby zdrowia w rozumieniu tego przepisu są zakłady lecznicze utrzymywane przez Państwo, a do takich zakładów należy również Przychodnia Rejonowa Nr 2 Wojewódzkiego Szpitala Zespolonego w P.W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy - ze względu na to, że rozstrzygnięcie przedstawionego przez Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych zagadnienia prawnego przesądzało o załatwieniu sprawy bez potrzeby dokonywania dalszych czynności procesowych - przejął sprawę do rozpoznania we własnym zakresie, który prowadzi do zmiany orzeczenia Terenowej Komisji Odwoławczej do Spraw Pracy w P. i oddalenia wniosku (art. 62 w związku z art. 66 § 1 zdanie drugie ustawy o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych).