III PRN 16/67

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Krzyżanowski (sprawozdawca). Sędziowie: F. Szczepański, A. Szczurzewski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Ryszarda A. przeciwko Skarbowi Państwa-Prezydium Wojewódzkiego Rady Narodowej (Wydział Zdrowia i Opieki Społecznej) w Ł. o 24.000 zł, na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości od wyroku Sądu Wojewódzkiego dla m. Łodzi w Łodzi z dnia 19 sierpnia 1966 r.,rewizję oddalił.Uzasadnienie faktyczneRyszard A domagał się zasądzenia od Skarbu Państwa - Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej (Wydział Zdrowia) w Ł. kwoty 24.000 zł z tytułu dodatku terenowego za okres od 1.IX.1962 r. do 31.VIII.1964 r.Sąd Powiatowy uwzględnił w całości powództwo ustaliwszy, że powód pełnił funkcję lekarza w Ośrodku Zdrowia w W. w wymiarze 7 godzin dziennej pracy oraz że z usług tego Ośrodka korzystało 3.070 osób z m. W. i 3.568 osób ludności okolicznych wsi. Miasto W. nie jest przy tym siedzibą władz powiatowych. Należy ono do powiatu sieradzkiego, powód zaś zamieszkuje na terenie tegoż miasta W., które jest siedzibą Gromadzkiej Rady Narodowej.Ponieważ na podstawie § 10a rozporządzenia Rady Ministrów z 13.IX.1961 r. (Dz. U. Nr 43, poz. 230), nowelizującego rozporządzenie Rady Ministrów z 12.XII.1958 r. (Dz. U. Nr 14, poz. 378), lekarzom, którzy pełnią pracę w wiejskim ośrodku zdrowia, przysługuje przez okres 2 lat dodatek terenowy w wysokości 1.000 zł miesięcznie od chwili podjęcia pracy w tym ośrodku, Sąd Powiatowy uznał roszczenie powoda za uzasadnione, gdyż funkcje wykonywane przez powoda należy zaliczyć do kategorii funkcji wykonywanych przez lekarzy wiejskich i zamieszkuje on na terenie gromady od 1.IX.1962 r., a zatem odpowiada warunkom wynikającym z przepisów cyt. rozporządzenia, by otrzymać wspomniany dodatek.W związku z zarzutem strony pozwanej, że Ośrodka Zdrowia w W. nie można uważać za wiejski ośrodek zdrowia w rozumieniu rozporządzenia, Sąd Powiatowy stwierdził, że zarzut ten nie jest istotny w świetle instrukcji nr 13/62 Min. Zdrowia i Op. Społ. z 21.III.1962 r., w której wyjaśniono, że lekarzem wiejskim jak m.in. lekarz zatrudniony w ośrodku zdrowia położonym na wsi lub w osiedlu i mieście, jeżeli większość mieszkańców danego rejonu stanowi ludność wiejska, a miasto nie jest siedzibą władz powiatowych.Sąd Wojewódzki dla m. Łodzi wyrokiem z dnia 19.VIII.1966 r. oddalił rewizję strony pozwanej, podzielając stanowisko Sądu Powiatowego.Powyższy wyrok skarży rewizją nadzwyczajną z 18.II.1967 r. Minister Sprawiedliwości i na zasadzie art. 417 i 419 k.p.c. wnosi o uchylenie wyroku Sądu Wojewódzkiego z 19.VIII.1966 r., jak również wyroku Sądu Powiatowego dla m. Łodzi z 2.III.1966 r. i o oddalenie powództwa bądź o uchylenie obu zaskarżonych wyroków i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Powiatowemu dla m. Łodzi w Łodzi.Rewizja nadzwyczajna nie mogła być uwzględniona.Nie uzasadnia w szczególności wniosków rewizyjnych powołanie się na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19.V.1966 r. III PRN 33/66 (OSPiKA 1967 r., poz. 66), który w podobnej sprawie uwzględnił rewizję nadzwyczajną. Sprawa bowiem rozpoznawana przez Sąd Najwyższy w dniu 19.V.1966 r. dotyczyła innego stanu faktycznego, a mianowicie dodatku terenowego przyznawanego lekarzom i lekarzom dentystom zatrudnionym w zakładach społecznych służby zdrowia na podstawie § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 12.XII.1958 r. (Dz. U. Nr 74, poz. 376), który to przepis, według wyrażonego w orzeczeniu SN poglądu, nie ma charakteru obowiązkowego, lecz fakultatywny, w związku z czym zarówno sama decyzja o przyznaniu dodatku (w wysokości do 500 zł miesięcznie), jak i oznaczenie okresu jego płatności oraz wysokości pozostawione zostały uprawnionemu organowi, tj. Ministrowi Zdrowia, który w podanym zakresie działa swobodnie w realizacji zamierzeń kierownictwa resortu. Dopiero więc przyznanie dodatku decyzją upoważnionego organu rodzi dla zainteresowanego prawo podmiotowe, tworzące z kolei podstawę do żądania dodatku.Przytoczony wyżej pogląd Sądu Najwyższego nie może być jednak zastosowany do sprawy niniejszej, w której podstawą prawną roszczenia powoda i jej rozstrzygnięcia był inny przepis, a mianowicie § 10a ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 12.XII.1958 r. w brzmieniu ustalonym w rozporządzeniu Rady Ministrów z 13.IX.1961 r. (Dz. U. Nr 43, poz. 230). Przepis ten ma brzmienie następujące: "Lekarzowi i lekarzowi dentyście, który po dniu wejścia w życie rozporządzenia (tj. po 28.IX.1961 r.) podejmie pracę w wiejskim ośrodku zdrowia, przysługuje przez okres dwóch lat od dnia podjęcia tej pracy dodatek terenowy w wysokości do 1.000 zł miesięcznie, jeżeli:1) jego wymiar zatrudnienia w tym ośrodku nie jest mniejszy od określonego w § 3 ust. 1 rozporządzenia (tj. 42 godziny tygodniowo);2) zamieszkuje na terenie gromady lub osiedla, w którym położony jest ośrodek."Treść powołanego przepisu w zestawieniu z omówionym w wyroku Sądu Najwyższego przepisem § 10, który stanowił, że "Minister Zdrowia (...) może przyznawać na okres przejściowy (...) specjalny dodatek terenowy", nie budzi wątpliwości co do jego charakteru obowiązkowego i tworzącego prawo podmiotowe po stronie lekarza, którego praca w ośrodku zdrowia odpowiada warunkom pkt 1 § 10a rozporządzenia i który po dniu 28.IX.1961 r. podejmie pracę w wiejskim ośrodku zdrowia i zamieszka na terenie gromady lub osiedla, w którym położony jest ośrodek.Na odmienność sformułowań przepisów § 10 i 10a rozporządzenia Rady Ministrów powołuje się zresztą rewizja nadzwyczajna, trafnie wywodząc, że porównanie tych dwóch norm wskazuje na obligatoryjność dyspozycji zawartej w przepisie § 10a oraz podkreślając, że różnica sformułowań tych przepisów nie może pozostać bez wpływu dla oceny uprawnień zainteresowanych lekarzy. Nie inaczej interpretuje przepis § 10a zainteresowany resort. W piśmie bowiem z 18.VIII.1962 r. do kierowników wydziałów zdrowia prezydiów wojewódzkich rad narodowych Ministerstwo Zdrowia wyjaśnia, że dodatek terenowy wypłacany na podstawie § 10a rozporządzenia Rady Ministrów z 13.IX.1962 r. ma charakter obowiązkowy, a nie fakultatywny.Powód co jest poza sporem, zatrudniony jest od 1.IX.1962 r. jako lekarz w Ośrodku Zdrowia w W. w pełnym wymiarze godzin, zamieszkuje też na terenie W. które jest siedzibą gromadzkiej Rady Narodowej. Ośrodek ten, co również nie jest podważane, obsługuje pod względem zapobiegawczo-leczniczym rejon, którego większość mieszkańców stanowi ludność wiejska. Ponieważ nadto W. nie jest siedzibą władz powiatowych lub wojewódzkich, przeto powód powinien być uznany za lekarza wiejskiego w rozumieniu § 1 instrukcji nr 13/62 Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z 21.III.1962 r. LRW-04-1/62 w sprawie zadań i zasad zatrudniania lekarzy wiejskich (Dz. Urz. Min. Zdr. Nr 8, poz. 43).Skoro więc powód, będąc lekarzem wiejskim, zatrudniony jest w pełnym wymiarze godzin w ośrodku zdrowia przeznaczonym do obsługi w przeważającej mierze ludności wiejskiej i zamieszkuje na terenie gromady, w której położony jest ośrodek, to spełnia on wszystkie warunki ust. 1 § 10a rozporządzenia Rady Ministrów z 13.IX.1961 r., uprawniające do otrzymywania dodatku terenowego przewidzianego w tym przepisie.Okoliczność, że Ośrodek w W. nie jest wyraźnie określony jako wiejski i jest położony w mieście będącym siedzibą gromadzkich władz terenowych, nie może wpłynąć na odmienną ocenę. Wykładnia bowiem rozważanych przepisów, która nie ogranicza się do formalistyczno--werbalnego stosowania przepisu, lecz ma na względzie sens normy i jej cel społeczny, musi prowadzić do pozytywnego dla powoda wniosku. Przyznanie czasowego dodatku terenowego, o którym mowa w § 10a rozporządzenia z 13.IX.1961 r. miało niewątpliwie na celu skłonienie młodych kadr lekarzy do osiedlania się na wsi lub w małych ośrodkach (nie będących siedzibą władz powiatowych) i zaspokajania potrzeb lecznictwa podstawowego ludności o przeważającym charakterze wiejskim. Jak wskazano wyżej, zadania te są wykonywane w pełni przez powoda, wobec czego wyroki obu instancji zasądzające dla niego dodatek terenowy odpowiadają prawu.Z tych względów, skoro rewizja nadzwyczajna innych zarzutów nie zawiera, Sąd Najwyższy z mocy art. 421 § 1 i art. 98 k.p.c. orzekł jak w sentencji.