I PR 70/84

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN A. Filcek. Sędziowie SN: J. Myślicki, Z. Zaziemski (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z powództwa Józefa Zdzisława W. przeciwko Międzywojewódzkiej Handlowej Spółdzielni Inwalidów w W. o uchylenie uchwały na skutek rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Warszawie z dnia 6 marca 1984 r.zmienił zaskarżony wyrok tylko o tyle, że nie obciążył powoda kosztami procesu za pierwszą instancję w kwocie 1.575 zł poza tym rewizję oddalił i nie obciążył powoda kosztami postępowania rewizyjnego.Uzasadnienie faktycznePowód domagał się uchylenia uchwały rady pozwanej spółdzielni z dnia 21 kwietnia 1983 r. odmawiającej przyjęcia go na członka tej spółdzielni. Sąd Wojewódzki zaskarżonym wyrokiem oddalił powództwo oraz zasądził od powoda na rzecz pozwanej spółdzielni kwotę 1.575 zł tytułem zwrotu kosztów procesu.Rozstrzygnięcie swoje oparł Sąd Wojewódzki na następujących ustaleniach i wynikających z nich wnioskach. Powód na skutek porozumienia pozwanej Spółdzielni z poprzednim jego pracodawcą WSS "Społem" został zatrudniony w dniu 16 listopada 1982 r. na stanowisku zastępcy kierownika do spraw handlowych.Przy przyjmowaniu powoda do pracy omawiana była kwestia przyjęcia go na członka Spółdzielni po okresie 3 miesięcznego zatrudnienia.Rada Spółdzielni uchwałą nr 10/83 z dnia 21 kwietnia 1983 r. odmówiła przyjęcia powoda na członka tej Spółdzielni, pouczając go, że przysługuje mu prawo odwołania w tej sprawie w terminie 14 dni do walnego zgromadzenia.Z uzasadnienia tej uchwały wynika, że powód, pełniąc w Spółdzielni w okresie 6 miesięcy obowiązki zastępcy kierownika do spraw handlowych, nie wykazał się dostateczną wiedzą fachową, zdolnościami organizacyjnymi ani też nie potrafił odpowiednio kierować podległymi mu pracownikami.Konfliktowy sposób pracy powoda spowodował pogorszenie stosunków międzyludzkich w podległych komórkach, odejście kilku osób i pogorszenie pracy działu. W związku z tym rada Spółdzielni uznała dalsze zatrudnienie powoda za niecelowe i zobowiązała prezesa zarządu do wypowiedzenia powodowi umowy o pracę z dniem 1 maja 1983 r.Od powyższej uchwały powód zgodnie z zawartym pouczeniem odwołał się do walnego zgromadzenia pozwanej Spółdzielni, które jednak nie zostało zwołane.Przedmiotem sporu jest odmowa przyjęcia powoda na członka pozwanej Spółdzielni. Prawo spółdzielcze pozostawia swobodnemu uznaniu spółdzielni kwestię przyjmowania na członków osób ubiegających się o członkostwo. Skoro zatem rada pozwanej Spółdzielni odmówiła przyjęcia powoda na członka, należy przyjąć, że powód nie może dochodzić swojego roszczenia w drodze postępowania sądowego. Nie zachodzą zaś warunki do domagania się przez powoda przyjęcia go na członka Spółdzielni na podstawie art. 200 § 5 prawa spółdzielczego, gdyż jego staż pracy w Spółdzielni obejmował tylko 6 miesięcy.Sąd Wojewódzki ustalił ponadto, że w stosunku do powoda organy pozwanej Spółdzielni dopuściły się szeregu nieprawidłowości, np. powód złożył deklarację o przyjęcie go na członka pozwanej Spółdzielni w dniu 16 listopada 1982 r., a uchwała rady odmawiająca przyjęcia go na członka zapadła dopiero w dniu 21 kwietnia 1983 r., a zatem po terminie przewidzianym w statucie Spółdzielni. Również przy przyjmowaniu powoda do pracy w pozwanej Spółdzielni przyrzeczono powodowi, że nie będzie odbywać stażu kandydackiego, czego później nie dotrzymano.W złożonej rewizji powód wnosi o zmianę wyroku i uwzględnienie powództwa. Domagał się ponadto zasądzenia od prezesa zarządu pozwanej Spółdzielni odszkodowania za okres pozostawania bez pracy przez 5 miesięcy, utratę prawa do urlopu w 1984 r. i inne poniesione straty materialne i moralne. Kwestionował również obciążenie go kosztami procesu przed pierwszą instancją.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:W świetle przepisów ustawy z dnia 16 listopada 1982 r. prawo spółdzielcze (Dz. U. Nr 30, poz. 210 ze zm.) o przyjęciu nowego członka decydują - zgodnie z zasadą samorządności spółdzielni - wyłącznie jej organy.Jeżeli przepisy prawa, statut lub umowa nie stanowią inaczej, osobie ubiegającej się o członkostwo w spółdzielni pracy nie przysługuje prawo podmiotowe domagania się przyjęcia na członka spółdzielni. Jeżeli więc osoba taka skarży odmowę przyjęcia jej na członka przez organy spółdzielni, to powództwo jej podlega ze względu na brak odpowiedniego roszczenia oddaleniu.Niesporne jest w sprawie, że powód został zatrudniony w pozwanej Spółdzielni na podstawie umowy o pracę w dniu 16 listopada 1982 r., a uchwała rady tej Spółdzielni odmawiająca przyjęcie go na członka zapadła w dniu 21 kwietnia 1983 r.Zgodnie z pouczeniem powód odwołał się do walnego zgromadzenia Spółdzielni, które dopiero w dniu 11 czerwca 1984 r. - po zapoznaniu się z treścią nieprawomocnego wyroku Sądu Wojewódzkiego w przedmiotowej sprawie - błędnie uznało, że nie ma obowiązku rozpatrywać odwołania powoda, bo uczynił to Sąd.Ta nieprawidłowość organu pozwanej Spółdzielni nie ma jednak wpływu na zasadność rozstrzygnięcia Sądu Wojewódzkiego, skoro zgodnie z art. 17 § 4 prawa spółdzielczego powołane w statucie organy pozwanej Spółdzielni nie przyjęły powoda na członka tej Spółdzielni. Okoliczność - jak trafnie podnosi skarżący w rewizji, że rada Spółdzielni podjęła decyzję odmowną po upływie terminu przewidzianego w § 9 pkt 6 obowiązującego wówczas statutu Spółdzielni - miałaby znaczenie, gdyby powód był zatrudniony w Spółdzielni na podstawie umowy o pracę, zawartej na czas nieokreślony, co najmniej dwanaście miesięcy w dacie podejmowania uchwały przez radę Spółdzielni. Zgodnie bowiem z art. 200 § 5 prawa spółdzielczego spółdzielnia nie może odmówić przyjęcia takiego pracownika na członka, jeżeli spełnia on wymagania statutowe, a spółdzielnia ma możność jego zatrudnienia, lecz sytuacja taka w sprawie nie zachodzi, gdyż powód w dniu podjęcia decyzji odmownej przez radę Spółdzielni nie posiadał takiego okresu zatrudnienia. Nie ma też przeszkód prawnych, aby obowiązek przyjęcia określonej osoby na członka spółdzielni wynikał ze statutu lub umowy zawartej między spółdzielnią a kandydatem na członka spółdzielni.Statut pozwanej Spółdzielni Inwalidów przyznaje również prawo podmiotowe ubiegającemu się o członkostwo inwalidzie, który spełnia określone wymagania statutowe, jednakże powód nie będący inwalidą nie może korzystać z tych uprawnień.Brak jest też podstaw do uznania, że strony zawarły umowę w przedmiocie przyjęcia powoda na członka pozwanej Spółdzielni - na co również powołuje się skarżący. Nie wynika to bowiem z materiału dowodowego sprawy, a w szczególności ze sprawozdania komisji konkursowej Spółdzielni z dnia 15 października 1982 r. kwalifikującej kandydatów na określone stanowiska, w tym na stanowisko, które zajmował powód.Trafnie zatem Sąd Wojewódzki przyjął na podstawie poczynionych ustaleń, że powodowi nie przysługuje roszczenie w zakresie żądania przyjęcia go na członka pozwanej Spółdzielni. Chybiony jest też zarzut naruszenia art. 323 k.p.c., gdyż - jak wynika z akt sprawy - wyrok został wydany przez ten sam skład sądzący, przed którym odbyła się rozprawa poprzedzająca bezpośrednio wydanie wyroku.Niesłusznie również powód kwestionuje obciążenie go kosztami procesu przed pierwszą instancją, mimo braku wniosku pozwanej Spółdzielni w tym przedmiocie, gdyż wniosek taki został zgłoszony w odpowiedzi na pozew. Niemniej jednak Sąd Najwyższy, mając na uwadze sytuację materialną powoda, który przez kilka miesięcy pozostawał bez pracy, uznał za słuszne z mocy art. 102 k.p.c. nie obciążać go kosztami procesu za obie instancje.Nowe roszczenia zgłoszone przez powoda w rewizji nie mogły być rozpoznane z braku podstaw przewidzianych w art. 386 k.p.c.Z powyższych względów i na podstawie art. 387 i 390 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.