I PR 80/76

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Knap (sprawozdawca). Sędziowie: W. Glabisz, Z. Zaziemski.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z wniosku Ireny S. przeciwko Zakładom Garbarskim PP w W. o 9.510 zł na skutek odwołania Ireny S. od orzeczenia Terenowej Komisji Rozjemczej przy Naczelniku Miasta w W. z dnia 23 grudnia 1975 r. i pytania prawnego przedstawionego przez Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Lublinie postanowieniem z dnia 24 lutego 1976 r. w trybie art. 66 § 1 ustawy o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznychprzejął sprawę do rozpoznania i oddalił odwołanie.Uzasadnienie faktyczneIrena S. zatrudniona była w Zakładach Garbarskich PP w okresie od dnia 9.VIII.1972 r. do dnia 2.III.1974 r. w dziale księgowości materiałowej na stanowisku księgowej i kierownika tego działu. W dniu 17.VII.1975 r. wniosła ona do Sądu Rejonowego w W. pozew o zasądzenie od wymienionych Zakładów na jej rzecz kwoty 9.510 zł z tytułu udziału w pracach, w wyniku których nastąpiło skrócenie o 6 i pół miesiąca osiągnięcia przez Zakłady projektowanej zdolności produkcyjnej. Postanowieniem z dnia 2.IX.1975 r. Sąd Rejonowy przekazał sprawę do rozpoznania Terenowej Komisji Rozjemczej przy Naczelniku Miasta w W.Orzeczeniem z dnia 23.XII.1975 r. Komisja oddaliła wniosek.Komisja ta ustaliła, że obowiązujący w przedsiębiorstwie regulamin podziału i wypłaty nagród za skrócenie dyrektywnego okresu osiągania projektowanej zdolności produkcyjnej zawiera postanowienie (§ 8), według którego "warunkiem uzyskania nagrody jest ciągłość pracy w przedsiębiorstwie do chwili obecnej, tj. do dnia 27.VII.1974 r." Ponieważ Irena S. nie spełniała wymagania przewidzianego w § 8 regulaminu, Komisja uznała roszczenie za nieuzasadnione.W odwołaniu wnioskodawczyni zarzuciła, że postanowienie regulaminowe, na które powołała się Komisja, jest nieważne, jako sprzeczne z uchwałą nr 132 Rady Ministrów z dnia 19 maja 1972 r. w sprawie osiągania projektowanych zdolności produkcyjnych w zakładach i obiektach przemysłowych oddanych do eksploatacji (M. P. Nr 32, poz. 174).Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych postanowieniem z dnia 24.II.1976 r. przedstawił Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia następujące zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości:"Czy Sąd jest związany regulaminem nagradzania opracowanym przez przedsiębiorstwo na podstawie § 9 ust. 5 uchwały nr 132 Rady Ministrów z dnia 19 maja 1972 r. w sprawie osiągania projektowanych zdolności produkcyjnych w zakładach i obiektach przemysłowych oddanych do eksploatacji (M. P. Nr 32, poz. 174) i zatwierdzonych przez jednostkę nadrzędną, gdy ten regulamin sprzeczny jest z treścią powołanej uchwały Rady Ministrów?"Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy przejął z mocy art. 66 § 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 39, poz. 231) sprawę do rozpoznania i zważył, co następuje:Uchwała nr 132 Rady Ministrów z dnia 19 maja 1972 r. (M. P. Nr 32, poz. 174) w przedmiocie określenia zasad nagradzania za terminowe i przedterminowe osiągnięcia projektowanych zdolności produkcyjnych postanawia, jak poniżej:W wypadku spełnienia wskazanych w niej przesłanek uchwała upoważnia przedsiębiorstwo do przenoszenia oznaczonej opisowo kwoty na nagrody dla pracowników (§ 9 ust. 1, 2 i 3). Ustala, że nagrody mogą być wypłacane pracownikom zatrudnionym w nowo uruchomionym (zmodernizowanym) zakładzie lub obiekcie, jak również innym pracownikom przedsiębiorstwa, którzy przyczynili się do przyspieszenia osiągnięcia zdolności produkcyjnej (ust. 4). Zastrzega, że nagrody przewidziane w ust. 1-3 przysługują wyłącznie służbie eksploatacyjnej przedsiębiorstwa (ust. 4 zdanie 2). Zapowiada, że regulamin nagradzania opracowany przez przedsiębiorstwo podlega zatwierdzeniu przez jednostkę nadrzędną (ust. 5). Stanowi, że nagrody są wypłacane ze środków obrotowych przedsiębiorstwa i obciążają koszty eksploatacji (§ 9 ust. 6). Wyjaśnia, że nagrody są wolne od podatku od wynagrodzeń i składki na fundusz emerytalny, nie wchodzą do podstawy obliczenia wynagrodzenia za urlop, świadczeń z ubezpieczenia społecznego i wymiaru emerytur oraz nie obciążają ustalonych limitów premii i nagród indywidualnych (ust. 8).Poza więc wskazaniem kręgu osób, którym nagrody mogą być wypłacane, nie ma w cytowanej uchwale nr 132 R. M. podania jakichkolwiek warunków i wskaźników z góry określonych, których spełnienie tworzyłoby prawo podmiotowe pracownika do otrzymania świadczenia wymienionego w uchwale. Oznacza to, że rozważany akt nie ustanowił żadnego skrępowania w swobodzie przedsiębiorstwa ustalenia w regulaminie poddanym zatwierdzeniu przez jednostkę nadrzędną warunków podziału i wypłaty nagród za skrócenie dyrektywnego okresu osiągania projektowanej zdolności produkcyjnej tej grupy i kategorii pracowników, którym dane nagrody w ogóle mogą być wypłacane.Toteż nawet przy założeniu, które jednak nie znajduje uzasadnienia w stanie faktycznym i prawnym sprawy, że świadczenie, o jakim mowa w uchwale, ma charakter premii, nie można by dopatrzyć się sprzeczności z powołaną uchwałą nr 132 żadnego z paragrafów regulaminu, uchwalonego przez pozwane Zakłady przy udziale zakładowej organizacji związkowej. Stwierdzenie to obejmuje w szczególności postanowienie § 8 regulaminu ustalające, że "warunkiem uzyskania nagrody jest ciągłość pracy w przedsiębiorstwie do chwili obecnej, tj. do dnia 27.VII.1974 r." Jest to dzień wejścia w życie regulaminu zgodnie z jego § 11. Przytoczonego § 8 regulaminu podziału i wypłaty nagród nie można również uznać za sprzeczny z zasadami współżycia społecznego. Postanowienie o warunku "ciągłości pracy w przedsiębiorstwie" zmierza do stabilizacji wypróbowanej kadry pracowniczej, co odpowiada uzasadnionemu interesowi zakładu pracy i leży w interesie społecznym. Cel zapewnienia odpowiedniej załogi staje się ewidentny w warunkach pracy nowo uruchomionego bądź zmodernizowanego zakładu lub obiektu, kiedy to występują z reguły trudności w doborze odpowiednich pracowników.Z tych przyczyn trzeba poczytać za nietrafne założenie Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych leżące u podstawy przedstawionego przezeń zagadnienia prawnego, że opracowany przez pozwane przedsiębiorstwo regulamin nagradzania jest sprzeczny z treścią uchwały nr 132 Rady Ministrów z dnia 19 maja 1972 r.Co więcej, świadczenie przewidziane w powołanej uchwale, konsekwentnie nazywane w niej nagrodą za osiągnięcie w dyrektywnym terminie projektowanej zdolności produkcyjnej i za skrócenie tego okresu, jest w rzeczywistości nagrodą, nie zaś premią regulaminową. W przeciwieństwie bowiem do premii świadczenie to nie jest składnikiem wynagrodzenia za pracę, przewidziane jest doraźnie za szczególne osiągnięcia, nie jest objęte funduszem płac ani innym funduszem typu wynagrodzeniowego, wchodzi w koszty eksploatacji i jest wypłacane ze środków obrotowych przedsiębiorstwa oraz nie jest określone jako zależne wyłącznie od faktu zaliczenia pracownika do grona tych, którzy przyczynili się do osiągnięcia lub skrócenia dyrektywnego terminu projektowanej zdolności produkcyjnej. Przyznanie i wysokość tego świadczenia pozostawione jest decyzji dyrektora przedsiębiorstwa. Dopiero jego oświadczenie o przyznaniu nagrody rodziłoby uprawnienie zainteresowanego pracownika do otrzymania przyznanego z tego tytułu świadczenia.Przewidziany w uchwale nr 132 regulamin nagradzania wiąże jedynie kierownika zakładu pracy, który jest obowiązany stosować się do postanowień regulaminu, nie jest natomiast źródłem uprawnienia pracownika, które powstaje dopiero z chwilą podania mu do wiadomości decyzji osoby uprawnionej o przyznaniu tego w pełni uznaniowego świadczenia. Wobec niewydania pozytywnej dla wnioskodawczyni decyzji kierownika zakładu pracy Terenowa Komisja Rozjemcza trafnie uznała roszczenie o wypłatę nagrody za bezzasadne.Gdy więc odwołanie pracownika od orzeczenia Komisji okazało się nieuzasadnione, Sąd Najwyższy oddalił je na podstawie art. 61 ustawy o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych.Sąd Najwyższy nie podzielił zgłaszanego przez pozwane Zakłady zarzutu, że sprawa nie podlega rozpoznaniu przez organy powołane do rozpatrywania sporów o roszczenia pracowników ze stosunku pracy. Roszczenie bowiem skierowane przez pracownika przeciwko zakładowi pracy o wypłatę spornego świadczenia zarówno z tytułu nagrody, jak i premii regulaminowej stanowi przedmiot sprawy należącej do właściwości wskazanych organów.