II CZ 11/67

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia H. Dąbrowski (sprawozdawca). Sędziowie: J. Ignatowicz, J. Majorowicz.SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym sprawy z powództwa Jana C. przeciwko Głównemu Instytutowi Górnictwa w K. o zapłatę, na skutek zażalenia pozwanego na postanowienie Sądu Powiatowego w Katowicach z dnia 27 lipca 1965 r.zaskarżone postanowienie uchylił i pozew odrzucił.Uzasadnienie faktyczneW pozwie i w uzupełniających wyjaśnieniach złożonych w toku sprawy powód podał, że w Głównym Instytucie Górnictwa, w którym jest on zatrudniony na stanowisku st. asystenta, opracował w latach 1962 i 1963 powierzone mu w ramach jego obowiązków służbowych zagadnienie pn. "Konstrukcja złącz i technologia osadzenia ich na wężach wysokociśnieniowych". Pomagało mu w tym pięć osób spośród personelu pomocniczego.Z nagrody z Funduszu Postępu Technicznego w wysokości 23.000 zł przyznano powodowi za opracowanie wskazanego zagadnienia 7 000 zł, a pozostałą jej część innym osobom. Zdaniem powoda przyznana mu nagroda jest za niska w stosunku do jego wkładu pracy. Dlatego po zmodyfikowaniu swego żądania na rozprawie w dniu 2.III.1965 r. wniósł on o zasądzenie od pozwanego Instytutu kwoty 12.000 zł z odsetkami tytułem nagrody.Sąd Powiatowy w Katowicach postanowieniem z dnia 27.VII.1965 r. oddalił podniesiony przez pozwanego zarzut niedopuszczalności drogi sądowej.W związku z zażaleniem pozwanego na powyższe postanowienie Sąd Wojewódzki w Katowicach przedstawił Sądowi Najwyższemu w trybie art. 391 § 1 k.p.c. do rozstrzygnięcia następujące zagadnienie prawne:"Czy dla dochodzenia roszczeń pracowników o nagrody z funduszu postępu techniczno-ekonomicznego jest dopuszczalna droga sądowa?"Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy na podstawie wskazanego przepisu przejął sprawę do rozpoznania i zważył, co następuje:W rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 26.IX.1958 r. w sprawie utworzenia Funduszu Postępu Technicznego oraz jego przeznaczenia (Dz. U. Nr 61, poz. 302), wydanym na podstawie art. 7 ust. 1 ustawy o prawie budżetowym (Dz. U. Nr 45, poz. 221), postanowiono (§ 5), że dysponentem Funduszu, którego środki przeznacza się m.in. na nagrody w dziedzinie postępu technicznego - do wysokości limitu wskazanego w § 1 ust. 1 pkt 3 - jest właściwy minister, a z jego upoważnienia dysponentem określonej części Funduszu może być jednostka organizacyjna przez niego określona.W § 1 rozporządzenia właściwi ministrowie zostali upoważnieni do ustalenia w drodze zarządzeń szczegółowych zasad tworzenia Funduszu i finansowania postępu technicznego, a w szczególności do ustalenia dysponentów Funduszu w tych jednostkach oraz regulaminów wynagradzania za osiągnięcia w tej dziedzinie.Powołany w zaskarżonym postanowieniu regulamin przyznawania nagród za osiągnięcia w dziedzinie postępu technicznego, ustalony zarządzeniem Ministra Górnictwa i Energetyki z dnia 11.VII.1959 r., zawiera postanowienia, których Sąd Powiatowy nie uwzględnił. Przy powołaniu się na postanowienia co do imiennego wyznaczania wykonawców zadań w poszczególnych jednostkach i określania wysokości nagród odpowiednio do efektów ekonomicznych Sąd pominął treść § 5 i 10 regulaminu, w myśl których, po przedstawieniu odpowiedniego wniosku, nagrody dla dyrektorów (kierowników) jednostek i pracowników wskazanych w art. 5 ust. 6 przyznaje i wysokość ich ustala minister, a dla innych kategorii pracowników kierownicy jednostek organizacyjnych podległych bezpośrednio ministrowi tego resortu (§ 5 ust. 1-5), m.in. dyrektor Głównego Instytutu Górnictwa po rozpatrzeniu wniosku złożonego przez kierownika danego pionu.W świetle tych postanowień brak jest - wbrew odmiennemu stanowisku Sądu Powiatowego - podstaw do uznania nagród (przewidzianych zresztą także dla osób spoza jednostki, w której zrealizowano dane zadanie), za składnik wynagrodzenia należnego z mocy umowy o pracę. Postanowienia § 6, że obliczenie efektów ekonomicznych z realizacji wykonanego zadania powinno być podstawą zaproponowania wysokości nagrody, jak również ustanowienie w § 9 warunku, by do wniosku załączać protokół komisji, powołanej stosownie do § 7 w celu m.in. dokonania wskazanych obliczeń oraz procentowego udziału osób w proponowanej nagrodzie w zależności od ich wkładu pracy - zawierają jedynie wskazanie koniecznych przesłanek wystąpienia o nagrodę i rozpoznania wniosku w tym względzie. Jednakże przyznanie nagrody i ustalenie jej wysokości, jak wyżej wskazano, pozostawione zostały decyzji kompetentnego organu, tj. ministra lub upoważnionego kierownika określonej jednostki organizacyjnej.Przytoczone wskazania usprawiedliwiają w konsekwencji stwierdzenie, że wobec ustalonego trybu przyznawania nagród w dziedzinie postępu technicznego, przewidzianych w powołanym rozporządzeniu z dnia 26.IX.1958 r., wyłączone zostały z drogi sądowej spory w tym zakresie.Wskazane wyłączenie dotyczy również nagród przewidzianych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 8.X.1963 r. w sprawie funduszu techniczno-ekonomicznego (Dz. U. Nr 49, poz. 274). Rozporządzenie to weszło w życie z dniem 1.IX.1964 r. i z tym samym dniem (§ 45) utraciło moc powołane wyżej rozporządzenie z dnia 26.IX.1958 r. w sprawie utworzenia Funduszu Postępu Technicznego. Według postanowień § 4 ust. 2 rozporządzenia z dnia 8.X.1963 r., zmienionego rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 15.IX.1964 r. (Dz. U. Nr 34, poz. 216), dysponentami funduszu techniczno-ekonomicznego w części przeznaczonej na nagrody (§ 3 ust. 1 pkt 3) są przewodniczący Komitetu Nauki i Techniki i ministrowie, którzy dokonują wyboru prac podlegających nagradzaniu oraz ustalają wysokość nagród, a mianowicie: przewodniczący Komitetu Nauki i Techniki - w zakresie prac o charakterze ogólnokrajowym i międzyresortowym, a ministrowie - w zakresie prac o znaczeniu ogólnoresortowym i międzybranżowym. Omawiane rozporządzenie stanowi w § 21, że wraz z wyborem prac, za które będą przyznawane nagrody, określa się orientacyjną wysokość nagród, osoby przewidziane do nagradzania oraz warunki, od których uzależnia się wypłatę nagród, przy czym powyższe dane podaje się do wiadomości załóg jednostek wykonujących te prace i zatrudniających osoby nagradzane.Z dalszych postanowień rozporządzenia z dnia 8.X.1963 r. wynika, że nagrodę za wykonanie całości lub poszczególnego etapu pracy której odbiór i ocena powinny być stwierdzone protokołem (§ 5 i 6 zarządzenia Przewodniczącego K.N. i T. z dnia 12.X.1964 r. w sprawie nagradzania ze środków funduszu techniczno-ekonomicznego - Mon. Pol. Nr 27, poz. 339), wypłaca właściwy dysponent funduszu (§ 23), który w § 24 rozporządzenia upoważniony został do podwyższenia nagrody ponad pierwotnie ustaloną kwotę bądź do zmniejszenia nagrody albo wreszcie do odmowy jej wypłaty z przyczyn w powyższym przepisie wskazanych.Przytoczone unormowanie decyzji co do nagród i trybu postępowania w tym zakresie, uregulowanego również w powołanym zarządzeniu Przewodniczącego K.N. i T. z dnia 12.X.1963 r., prowadzi do wniosku, że roszczenia o nagrody przewidziane w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 8.X.1963 r. w sprawie funduszu techniczno-ekonomicznego nie mogą być dochodzone w drodze sądowej, w konsekwencji zaś przytoczonych wskazań - także rozstrzyganie o wysokości nagród za pracę (zadania) w zakresie postępu technicznego, rozpoczęte przed wejściem w życie tego rozporządzenia, przy przewidzianym w § 43 dalszym finansowaniu tych prac, nie podlega rozpoznaniu w drodze sądowej.Z przytoczonych zasad, skoro żądanie pozwu zmierza w istocie do rozstrzygnięcia o wysokości nagrody za wykonanie zadania w tym zakresie, do czego sąd nie jest powołany, należało pozew odrzucić. Sąd Najwyższy zatem z mocy art. 397 § 2 w związku z art. 388 § 3 k.p.c. orzekł jak w sentencji.