I PR 88/81

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN S. Rejman. Sędziowie SN: E. Brzeziński, W. Dębicka (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy z udziałem Prokuratora Prokuratury Generalnej PRL, K. Soboty, po rozpoznaniu sprawy z wniosku Joachima K. przeciwko Przedsiębiorstwu Robót Górniczych w Katowicach o odszkodowanie na skutek odwołania wnioskodawcy od orzeczenia Terenowej Komisji Odwoławczej do Spraw Pracy w Katowicach z dnia 19 stycznia 1981 r. oraz zagadnienia prawnego przekazanego przez Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach postanowieniem z dnia 9 lipca 1981 r.,przejąwszy sprawę do rozpoznania, oddalił odwołanie wnioskodawcy.Uzasadnienie faktyczneWnioskodawca domagał się przed Terenową Komisją Odwoławczą do Spraw Pracy w Katowicach przysługującego mu odszkodowania z tytułu bezpodstawnie wcześniejszego o 2 miesiące rozwiązania z nim umowy o pracę wykonywaną za granicą, do której został skierowany przez Przedsiębiorstwo Robót Górniczych w Katowicach.Orzeczeniem z dnia 19.I.1981 r. Terenowa Komisja Odwoławcza do Spraw Pracy oddaliła wniosek, uzasadniając swe stanowisko tym, że umowa o pracę wykonywaną przez wnioskodawcę za granicą została skrócona w wyniku polecenia władz paszportowych, skierowanego do Przedsiębiorstwa Robót Górniczych. Zdaniem Komisji nastąpiło to z przyczyn nie zawinionych przez pozwany zakład pracy, wobec czego odszkodowanie wnioskodawcy nie przysługuje.Na skutek odwołania wnioskodawcy od powyższego orzeczenia TKO sprawę rozpoznawał Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, który postanowieniem z dnia 9.VII.1981 r. przedstawił Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne następującej treści:"Czy okresowa utrata przez pracownika możliwości uzyskania paszportu służbowego uprawnia jednostkę kierującą do rozwiązania umowy o pracę z pracownikiem skierowanym do pracy za granicą za dwutygodniowym wypowiedzeniem w trybie § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 grudnia 1974 r. w sprawie niektórych praw i obowiązków pracowników skierowanych do pracy za granicą w celu realizacji budownictwa eksportowego i usług związanych z eksportem (Dz.U. Nr 51, poz. 330), jeżeli przyczyna tego wypowiedzenia leży poza stronami stosunku pracy?"Uzasadnienie prawnePrzejąwszy sprawę do rozpoznania, Sąd Najwyższy zważył, co następuje:W rozważanym stanie faktycznym jest niesporne, że pozwane Przedsiębiorstwo rozwiązało z wnioskodawcą umowę o pracę wykonywaną za granicą za dwutygodniowym wypowiedzeniem przed upływem terminu oznaczonego w tej umowie ze względu na decyzję Komendy Wojewódzkiej Milicji Obywatelskiej w Katowicach o wstrzymaniu wymienionemu uprawnień wynikających z paszportu służbowego.Jak wynika z akt sprawy, w umowie zawartej przez strony dnia 27.X.1979 r. na czas określony od dnia 29.X.1979 r. do dnia 31.XII.1980 r. zamieszczono postanowienie dotyczące możliwości skrócenia okresu pracy wykonywanej za granicą za 2-tygodniowym jej wypowiedzeniem.Według treści § 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 grudnia 1974 r. - "wcześniejsze rozwiązanie umowy o pracę, o której mowa w § 2 ust. 3, może nastąpić za dwutygodniowym jej wypowiedzeniem, gdy jest to uzasadnione potrzebami organizacyjno-produkcyjnymi budowy eksportowej". Z treści powołanego wyżej przepisu należało wyprowadzić wniosek, że możliwość wcześniejszego rozwiązania umowy o pracę z pracownikiem skierowanym za granicę z przyczyn uzasadnionych "potrzebami organizacyjno-produkcyjnymi budowy eksportowej" obejmuje sytuacje spowodowane nie tylko nie przewidzianymi zmianami dotyczącymi samej organizacji pracy, ściśle związanymi z produkcją, lecz również inne, które mają znaczenie dla organizacji pracy w szerszym znaczeniu. Do takich należało zaliczyć niemożność dalszego zatrudnienia wnioskodawcy za granicą ze względu na cofnięcie mu uprawnień do przebywania tam. Zatrudnienie bowiem za granicą uzależnione jest przede wszystkim od podmiotowych uprawnień pracownika do wyjazdu za granicę, o czym decydują kompetentne władze paszportowe. W razie braku takich uprawnień faktycznie nie istnieje możliwość delegowania pracownika za granicę.Odmienna wykładnia rozważanego wyżej przepisu prowadzić musiałaby w konsekwencji do nieuzasadnionego ograniczenia uprawnień kierującego zakładu pracy do wcześniejszego rozwiązania umowy o pracę z pracownikiem skierowanym za granicę, który utracił prawo do przebywania tam.Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że rozwiązanie z wnioskodawcą umowy o pracę przed upływem terminu określonego w zawartej z nim umowie o pracę było uzasadnione względami organizacyjnymi w rozumieniu § 4 ust. 1 pkt 1 powołanego wyżej rozporządzenia Rady Ministrów, wobec czego zgłoszone roszczenie nie mogło być uwzględnione.Z tych względów i na podstawie art. 61 w związku z art. 66 ustawy o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji wyroku.