I PRN 109/80

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN M. Rafacz-Krzyżanowska. Sędziowie SN: Z. Świeboda (sprawozdawca), A. Szczurzewski.SentencjaSąd Najwyższy z udziałem przedstawiciela Prokuratury Generalnej, W. Sztejn, po rozpoznaniu sprawy z wniosku Mariana M. przeciwko Okręgowemu Przedsiębiorstwu Geodezyjno-Kartograficznemu w P. o ekwiwalent za urlop na skutek rewizji nadzwyczajnej Centralnej Rady Związków Zawodowych od wyroku Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w P. z dnia 18 stycznia 1980 r.uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Okręgowemu Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneWnioskodawca pracował w pozwanym Przedsiębiorstwie i w dniu 7.I.1977 r. otrzymał pismo z zakładu pracy o rozwiązanie z nim umowy o pracę bez wypowiedzenia na zasadzie art. 53 § 1 ust. 1 k.p. Ponieważ pozwane Przedsiębiorstwo odmówiło mu wypłaty ekwiwalentu za urlop za rok 1977, przeto wystąpił do Zakładowej Komisji Rozjemczej z żądaniem jego zasądzenia.Zakładowa Komisja Rozjemcza uwzględniła wniosek w tym kierunku, że nakazała wypłacić ekwiwalent za nie wykorzystany urlop w roku 1977, lecz nie określiła wysokości tego ekwiwalentu. Natomiast Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, do którego pozwane Przedsiębiorstwo się odwołało, zmienił orzeczenie Zakładowej Komisji Rozjemczej i oddalił wniosek na zasadzie art. 8 k.p. Sąd uznał, że skoro wnioskodawca już od 27.XII.1976 r. pobierał rentę inwalidzką, a prawo do zasiłku ustało z tym dniem i wnioskodawca już nie stawiał się do pracy, ani też nie usprawiedliwiał swojej nieobecności, to sprzeczne byłoby z zasadami współżycia społecznego przyznawanie ekwiwalentu za urlop za 1977 rok.W rewizji nadzwyczajnej opartej na rażącym naruszeniu prawa, a w szczególności art. 153, 171 § 1 k.p. i art. 61 k.c., oraz interesu PRL Centralna Rada Związków Zawodowych wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie odwołania pozwanego Przedsiębiorstwa od orzeczenia Zakładowej Komisji Rozjemczej.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Nie było między stronami sporne, że wnioskodawca otrzymał w dniu 6.I.1977 r. z pozwanego Przedsiębiorstwa jako jego zakładu pracy pismo rozwiązujące z nim umowę o pracę i z tym dniem umowa o pracę została rozwiązana. Skoro zatem wnioskodawca jeszcze w dniu 1.I.1977 r. był pracownikiem pozwanego Przedsiębiorstwa, nabył on prawo do urlopu za ten rok, a ponieważ zakład pracy przed wykorzystaniem przez wnioskodawcę urlopu wypoczynkowego w naturze rozwiązał z nim stosunek pracy, obowiązany był wypłacić ekwiwalent pieniężny. Wnioskodawca bowiem był bez przerwy zatrudniony w pozwanym Przedsiębiorstwie od 1951 r. (akta osobowe).Uprzednio wnioskodawca z dniem 27.XII.1976 r. wyczerpał okres zasiłkowy i zakład pracy mógł z nim rozwiązać umowę o pracę bez wypowiedzenia (art. 53 § 1 k.p.), jednakże według art. 30 k.p. umowa o pracę rozwiązuje się przez złożenie pisemnego oświadczenia woli zakładu pracy o rozwiązaniu tej umowy bez wypowiedzenia. Oświadczenie takie należy uważać za złożone wobec wnioskodawcy z chwilą, gdy doszło do niego w taki sposób, że mógł zapoznać się z jego treścią (art. 61 k.c.), co w konkretnej sytuacji nastąpiło w dniu 6.I.1977 r.Nie mają zaś znaczenia dla sprawy wywody Sądu, iż nieobecność wnioskodawcy w pracy od 27.XII.1976 r. należy uznać za nieobecność nieusprawiedliwioną, skoro nie dochodzi on wynagrodzenia za pracę za ten okres.Pogląd, iż wypłata ekwiwalentu za urlop stanowiłaby dla wnioskodawcy drugie świadczenie pobrane w okresie objętym rentą, nie jest przekonywający. Z samej bowiem istoty instytucji ekwiwalentu za nie wykorzystany urlop wypoczynkowy oraz treści art. 171 § 1 pkt 1 k.p. wynika, że wypłata ekwiwalentu jest jednorazowym wyjątkowym świadczeniem przysługującym w razie niewykorzystania urlopu z powodu rozwiązania stosunku pracy m.in. wskutek przejścia na rentę inwalidzką lub emeryturę. Wypłaty ekwiwalentu w takim wypadku nie można traktować jako świadczenia nienależnego, pozostającego w sprzeczności z przepisami ustawy o p.z.e. Odmienne stanowisko prowadziłoby w konsekwencji do wyłączenia postanowień art. 171 § 1 k.p. w stosunku do osób przechodzących na rentę lub emeryturę, co byłoby sprzeczne z wyraźnym jego brzmieniem.Ponieważ Zakładowa Komisja Rozjemcza, przyznając ekwiwalent za urlop za 1977 r., nie określiła wysokości pieniężnej tego ekwiwalentu, w aktach sprawy zaś brak jest jakichkolwiek danych pozwalających na to ustalenie, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok w celu dokonania w tym zakresie szczegółowych ustaleń.Upływ zaś terminu z art. 421 § 2 k.p.c. nie stoi na przeszkodzie w uwzględnieniu rewizji nadzwyczajnej, skoro zaskarżony wyrok narusza również interes PRL wyrażający się w pozbawieniu pracownika należnych mu świadczeń ze stosunku pracy, stanowiących podstawę jego utrzymania.