I PRN 25/80

WyrokIzba Cywilna1980-02-04

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy spór o zasadność i skuteczność rozwiązania umowy o pracę na czas określony z absolwentem szkoły wyższej, która z mocy prawa przekształciła się w umowę na czas nieokreślony, powinien być rozpatrywany na podstawie przepisów Kodeksu pracy, a właściwym organem do jego rozpoznania jest Komisja Odwoławcza do Spraw Pracy?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że umowa o pracę z absolwentem szkoły wyższej zawarta na czas określony, która z mocy prawa przekształciła się w umowę na czas nieokreślony po upływie terminu, podlega ogólnym przepisom prawa pracy. W związku z tym spory dotyczące rozwiązania takiej umowy powinny być rozpatrywane na podstawie Kodeksu pracy, a właściwym organem do ich rozpoznania jest Komisja Odwoławcza do Spraw Pracy, nawet jeśli wypowiedzenie nastąpiło przed upływem pierwotnego terminu umowy.
Stan faktyczny
Stefan J. był zatrudniony na podstawie umowy o pracę na czas określony (trzy lata) jako absolwent szkoły wyższej. Umowa miała trwać od 10.11.1976 r. do 10.11.1979 r. Pracodawca wypowiedział umowę przed upływem tego terminu, jednakże rozwiązanie stosunku pracy nastąpiło po jego upływie (30.11.1979 r.). Terenowa Komisja Odwoławcza do Spraw Pracy uznała się za niewłaściwą do rozpoznania sprawy o przywrócenie do pracy, podobnie jak Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych. Minister Sprawiedliwości wniósł rewizję nadzwyczajną.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok oraz orzeczenie Terenowej Komisji Odwoławczej do Spraw Pracy i przekazał sprawę tej Komisji do rozpoznania.

Pełny tekst orzeczenia

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN J. Wasilewski (sprawozdawca). Sędziowie SN: E. Berutowicz, E. Jachczyk.SentencjaSąd Najwyższy, z udziałem Prokuratora Prokuratury Generalnej PRL, K. Dłużniewskiej, po rozpoznaniu sprawy z wniosku Stefana J. przeciwko Fabryce Mechanizmów Samochodowych "POLMO" w S. o przywrócenie do pracy, na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości od wyroku Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Szczecinie z dnia 27 grudnia 1979 r.uchylił zaskarżony wyrok oraz orzeczenie Terenowej Komisji Odwoławczej do Spraw Pracy w Szczecinie z dnia 7 listopada 1979 r. i przekazał sprawę tej Komisji do rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneTerenowa Komisja Odwoławcza do Spraw Pracy przekazała według właściwości Wydziałowi Zatrudnienia i Spraw Socjalnych Urzędu Wojewódzkiego w S. sprawę z wniosku Stefana J. przeciwko Fabryce Mechanizmów Samochodowych "Polmo" w S. o przywrócenie do pracy po stwierdzeniu, że wnioskodawca był zatrudniony na podstawie umowy o pracę w wyniku skierowania przez pełnomocnika do spraw zatrudnienia absolwentów szkół wyższych.Komisja ustaliła, że strony zawarły umowę o pracę na okres trzech lat od 10.XI.1976 r. do 10.XI.1979 r. stosownie do przepisów ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. o zatrudnieniu absolwentów szkół wyższych (Dz. U. Nr 8, poz. 48). A zatem na podstawie § 39 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 czerwca 1964 r. w sprawie zatrudniania absolwentów szkół wyższych oraz orzekania o obowiązku zwrotu kosztów wykształcenia (jedn. tekst: Dz. U. z 1972 r. Nr 2, poz. 9) do rozwiązania umowy o pracę z absolwentem szkoły wyższej oraz do rozpatrywania spraw wynikłych w związku z zatrudnieniem absolwentów powołany jest organ do spraw zatrudnienia urzędu wojewódzkiego.Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych oddalił odwołanie wnioskodawcy od orzeczenia Komisji Odwoławczej do Spraw Pracy.Sąd ten podzielił pogląd Komisji o jej niewłaściwości do rozpoznania sprawy, chociaż ustalił, że wypowiedzenie nastąpiło przed upływem trzyletniego okresu zawartej z wnioskodawcą jako absolwentem umowy o pracę, jednakże ze skutkiem rozwiązania stosunku pracy po upływie tego okresu (30.XI.1979 r.).Minister Sprawiedliwości w rewizji nadzwyczajnej zarzucił rażące naruszenie art. 264 § 1 pkt 1 k.p. w związku z § 44 ust. 1 powołanego wyżej rozporządzenia.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja nadzwyczajna jest uzasadniona.Umowę o pracę z absolwentem szkoły wyższej na podstawie art. 1 ust. 1 i art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. o zatrudnianiu absolwentów szkół wyższych (Dz. U. Nr 8, poz. 48) zawiera zakład pracy na czas określony, nie przekraczający trzech lat. Z mocy art. 4 ust. 2 tej ustawy po upływie okresu, na który umowa została zawarta, umowa o pracę na czas określony staje się z mocy prawa umową na czas nie określony. Do tej umowy mają już zastosowanie ogólne przepisy prawa pracy. Określone w § 39 powołanego wyżej rozporządzenia Rady Ministrów uprawnienia organów do spraw zatrudnienia przy urzędach wojewódzkich w przedmiocie rozwiązania umowy o pracę zawartej z absolwentem szkoły wyższej i ich właściwość do rozpatrywania spraw wynikłych z zatrudnienia na podstawie takiej umowy mają zastosowanie tylko do umów zawartych w trybie wymienionej wyżej ustawy. W rozważanym przypadku wprawdzie wypowiedzenie umowy o pracę dokonane zostało przez zakład pracy w okresie obowiązywania umowy zawartej przez strony na czas określony na podstawie przepisów o zatrudnieniu absolwentów szkół wyższych, jednakże rozwiązanie stosunku pracy nastąpiło w czasie, gdy umowa ta przekształciła się już z mocy prawa w zwykłą umowę o pracę na czas nie określony. W takim przypadku spór o zasadność i skuteczność rozwiązania tej przekształconej umowy o pracę powinien być rozpatrzony na podstawie przepisów kodeksu pracy. Komisja Odwoławcza do Spraw Pracy jest właściwa do rozpatrzenia sprawy o przywrócenie do pracy pracownika, który był zatrudniony na czas określony na podstawie przepisów o zatrudnieniu absolwentów szkół wyższych, jeżeli rozwiązanie umowy o pracę nastąpiło - po jej przekształceniu się z mocy prawa na skutek upływu okresu, na jaki została zawarta - w umowę na czas nie określony, choćby wypowiedzenie umowy zostało dokonane przed upływem tego okresu.Z tych przyczyn Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok oraz orzeczenie Komisji Odwoławczej i przekazał sprawę tej Komisji do rozpatrzenia.

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 264 § 1 pkt 1 KPart. 1 ust. 1art. 4 ust. 1art. 4 ust. 2§ 39§ 1 pkt 1§ 44 ust. 1

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 23.07.2026.