I PRN 54/83

WyrokIzba Cywilna1983-04-20

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy ugoda sądowa dopuszczająca zmianę daty rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia, połączona z wypłatą ekwiwalentu za niewykorzystany urlop, może być uznana za zgodną z prawem, jeśli jej celem jest obejście przepisów emerytalno-rentowych?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że umowa o pracę rozwiązana przez zakład pracy bez wypowiedzenia z dniem 16 lipca 1981 r., z jednoczesną wypłatą ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop, nie może być następnie w drodze ugody sądowej rozwiązana na mocy "zgodnego porozumienia stron" poprzez zmianę daty rozwiązania stosunku pracy. Wypłata ekwiwalentu pieniężnego za urlop następuje jedynie w razie niewykorzystania urlopu z powodu rozwiązania lub wygaśnięcia stosunku pracy, a ugoda taka rażąco narusza przepisy prawa, w tym przypadku obejście przepisów emerytalno-rentowych.
Stan faktyczny
Wnioskodawca domagał się wliczenia ekwiwalentu pieniężnego za urlop wypoczynkowy do okresu zatrudnienia, aby umożliwić mu wcześniejsze przejście na emeryturę. Jego umowa o pracę została rozwiązana bez wypowiedzenia z dniem 16 lipca 1981 r. z jednoczesną wypłatą ekwiwalentu za niewykorzystany urlop. Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych dopuścił zawarcie ugody, która anulowała rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia i uznała, że stosunek pracy został rozwiązany z dniem 3 sierpnia 1981 r. na mocy porozumienia stron. Prokurator Generalny wniósł rewizję nadzwyczajną, zarzucając rażące naruszenie prawa.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych i oddalił odwołanie wnioskodawcy od orzeczenia Terenowej Komisji Odwoławczej do Spraw Pracy.

Pełny tekst orzeczenia

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN S. Rejman (sprawozdawca). Sędziowie SN: W. Myga, J. Myślicki.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z wniosku Jana P. przeciwko Przedsiębiorstwu Produkcji i Montażu Urządzeń Odlewniczych "PREDOM" w M. o wliczenie urlopu wypoczynkowego do okresu zatrudnienia na skutek rewizji nadzwyczajnej Prokuratora Generalnego PRL od wyroku Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie z dnia 16 marca 1982 r.uchylił zaskarżone postanowienie i oddalił odwołanie wnioskodawcy od orzeczenia Terenowej Komisji Odwoławczej do Spraw Pracy w Myślenicach z dnia 22 grudnia 1981 r.Uzasadnienie faktyczneWnioskodawca domagał się uznania, że wypłacony mu ekwiwalent pieniężny za nie wykorzystany urlop wlicza się do okresu pracy od dnia 17.VII. do dnia 3.VIII.1981 r. i że wobec tego w dniu 1.VIII.1981 r. pozostawał on w stosunku pracy. Uwzględnienie tego żądania umożliwiłoby mu wcześniejsze przejście na emeryturę. Terenowa Komisja Odwoławcza do Spraw Pracy oddaliła wniosek, ponieważ stosunek pracy łączący strony został rozwiązany z dniem 16.VII.1981 r., tj. po wyczerpaniu zasiłku chorobowego (art. 53 § 1 pkt 1 b k.p.), i jednocześnie wypłacono wnioskodawcy ekwiwalent za nie wykorzystany urlop wypoczynkowy (art. 71 § 1 k.p.).W tym stanie rzeczy komisja uznała wniosek za bezzasadny.Od tego orzeczenia wnioskodawca odwołał się do Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, który dopuścił do zawarcia ugody, mocą której anulowano rozwiązanie stosunku pracy bez wypowiedzenia z dniem 16.VII.1981 r. i uznano, że stosunek ten został rozwiązany z dniem 3.VIII.1981 r. na mocy zgodnego porozumienia stron.Wnioskodawca natomiast zrzekł się wynagrodzenia za okres od dnia 16.VII. do dnia 3.VIII.1981 r., gdyż w tym czasie nie świadczył pracy z powodu przedłużającej się choroby.Sąd uchylił zaskarżone orzeczenie Terenowej Komisji Odwoławczej do Sprawy Pracy i umorzył postępowanie, stwierdzając, że ugoda nie narusza słusznego interesu pracownika i jest zgodna z prawem.Orzeczenie to zostało zaskarżone - w drodze rewizji nadzwyczajnej - przez Prokuratora Generalnego PRL, który wniósł o jego uchylenie i oddalenie odwołania wnioskodawcy od orzeczenia komisji. Zaskarżonemu postanowieniu Prokurator Generalny zarzucił rażące naruszenie prawa, a w szczególności art. 37 § 2 i 3 ustawy o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych w związku z art. 53 § 1 pkt 1 b i art. 171 § 1 pkt 1 k.p., a także naruszenie interesu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej.Sąd Najwyższy uznał rewizję nadzwyczajną za uzasadnioną z przyczyn w niej wskazanych.W sprawie jest niesporne, że umowa o pracę została z wnioskodawcą rozwiązana bez wypowiedzenia z dniem 16.VII.1981 r. z jednoczesną wypłatą mu ekwiwalentu pieniężnego za nie wykorzystany urlop, co zgodne było z art. 53 § 1 pkt 1 b i art. 171 § 1 pkt 1 k.p.Za błędne przeto należy uznać pogląd Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych dopuszczający możliwość zmiany daty rozwiązania umowy o pracę według treści załączonej do akt ugody. Umowa o pracę raz rozwiązana przez zakład pracy bez wypowiedzenia - zgodnie z prawem - nie może być później w drodze ugody rozwiązana na mocy "zgodnego porozumienia stron".Na podkreślenie zasługuje, że wypłata ekwiwalentu pieniężnego w świetle przepisu art. 171 § 1 pkt 1 k.p. może nastąpić tylko w razie niewykorzystania urlopu z powodu rozwiązania lub wygaśnięcia stosunku pracy.W niniejszej sprawie łączący strony stosunek pracy ustał z dniem 16.VII.1981 r. i dlatego wypłacono wnioskodawcy ekwiwalent za urlop. Tak więc nie można podzielić stanowiska Sądu, że ugoda jest zgodna z prawem. Przeciwnie, ugoda rażąco narusza powołane wyżej przepisy prawa. Celem jej jest obejście przepisów emerytalno-rentowych i przysporzenie wnioskodawcy nieuzasadnionej korzyści materialnej kosztem funduszy społecznych. W tym też słusznie Prokurator Generalny PRL upatruje naruszenie interesu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej. W dniu 1.VIII.1981 r. wnioskodawca nie był już pracownikiem, lecz rencistą, pobierającym przyznaną mu zgodnie z obowiązującymi przepisami rentę inwalidzką z ogólnego stanu zdrowia.Mając więc powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie i orzekł co do istoty sprawy (art. 422 § 1 k.p.c. w związku z art. 277 § 2 k.p.).

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 53 § 1 pkt 1art. 71 § 1 KPart. 37 § 2art. 171 § 1 pkt 1 KPart. 422 § 1 KPCart. 277 § 2 KP§ 1 pkt 1§ 1§ 2

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 21.07.2026.