I PRN 78/79

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN Z. Zaziemski (sprawozdawca).Sędziowie SN: Z. Stypułkowska, A. Szczurzewski.SentencjaSąd Najwyższy, z udziałem Prokuratora Prokuratury Generalnej PRL, Z. Oborskiego, po rozpoznaniu sprawy z powództwa Elżbiety K. przeciwko Kopalni Węgla Kamiennego "Sośnica" w G. o zapłatę, na skutek rewizji nadzwyczajnej Prokuratora Generalnego PRL od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Katowicach z dnia 19 lipca 1978 r.uchylił zaskarżony wyrok oraz poprzedzający go wyrok Sądu Rejonowego w Gliwicach z dnia 21.IV.1978 r. i sprawę przekazał Sądowi Rejonowemu w Gliwicach do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktycznePowódka domagała się zasądzenia od pozwanej Kopalni kwoty 52.000 zł tytułem odprawy pośmiertnej - podnosząc, że w związku ze śmiercią męża w następstwie wypadku przy pracy przysługuje jej takie świadczenie na podstawie art. 93 § 1 k.p. niezależnie od odprawy otrzymanej od tejże Kopalni na podstawie art. 23 układu zbiorowego pracy dla przemysłu węglowego z dnia 1 października 1975 r.Sąd Rejonowy w Gliwicach wyrokiem z dnia 21.IV.1978 r. oddalił powództwo, a Sąd Wojewódzki zaskarżonym wyrokiem oddalił rewizję powódki.Z motywów przytoczonych w uzasadnieniach wymienionych wyroków wynika, że skoro powódka otrzymała od pozwanej Kopalni odprawę pośmiertną na podstawie art. 23 układu zbiorowego pracy dla przemysłu węglowego - nie przysługuje jej druga odprawa na podstawie art. 93 § 1 k.p.Prokurator Generalny Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej w założonej rewizji nadzwyczajnej wnosi o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz poprzedzającego go wyroku Sądu Rejonowego w Gliwicach i zasądzenie na rzecz powódki kwoty dochodzonej pozwem. Na rozprawie przed Sądem Najwyższym przedstawiciel Prokuratury Generalnej PRL zgłosił wniosek o uchylenie powyższych wyroków i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w Gliwicach do ponownego rozpoznania.Rewizja nadzwyczajna zarzuca rażące naruszenie art. 93 § 1 k.p. oraz interesu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja nadzwyczajna jest uzasadniona.Trafnie podnosi w szczególności rewizja nadzwyczajna, że pogląd obu sądów o braku zasadności dochodzonego przez powódkę roszczenia nie znajduje potwierdzenia w treści powołanych przepisów prawa.Przepisy art. 93 § 1 k.p. oraz art. 23 układu zbiorowego pracy dla przemysłu węglowego dotyczące odprawy pośmiertnej stanowią dwie samodzielne i niezależne od siebie podstawy wypłaty przewidzianych w nich świadczeń.Poprzednie brzmienie art. 23 cytowanego układu miało treść następującą: "Rodzinie pozostałej po zmarłym w wyniku wypadku w zatrudnieniu przysługuje odprawa pośmiertna w wysokości sześciomiesięcznego wynagrodzenia".Obecne brzmienie tegoż przepisu zawarte w protokole dodatkowym nr 27/PW z dnia 24 marca 1979 r. znak B.S. 42/1600/3/79 obowiązujące od dnia 1.I.1979 r. zostało dostosowane do przepisów ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych i rozszerza uprawnienie do odprawy pośmiertnej w związku ze śmiercią pracownika na skutek choroby zawodowej.Natomiast strony układu dla jasności ust. 2 art. 23 wyjaśniły, że odprawa, o której mowa, przysługuje niezależnie od odprawy pośmiertnej przewidzianej w art. 93 § 1 k.p.Na tle poprzedniej i obecnej redakcji przepisu art. 23 cytowanego układu należy stwierdzić, że nie zachodzą istotne zmiany w jego stosowaniu. Treść dotychczasowego art. 23 układu zbiorowego nie wyłączała i nie ograniczała prawa do odprawy pośmiertnej przewidzianej w art. 93 § 1 k.p. Osobie zatem uprawnionej do tych świadczeń przy spełnieniu określonych w tych przepisach przesłankach przysługiwało roszczenie o wypłatę dwóch odpraw pośmiertnych. Nie zachodziła bowiem identyczność rodzajowa obu odpraw - opartych na różnych przesłankach.Odprawa pośmiertna przewidziana w art. 23 układu łączyła się poprzednio ze śmiercią pracownika w wyniku wypadku w zatrudnieniu, a obecnie w wyniku wypadku przy pracy lub choroby zawodowej. Natomiast odprawa pośmiertna przewidziana w art. 93 § 1 k.p. przysługuje osobom uprawnionym w razie śmierci pracownika w czasie trwania stosunku pracy lub w okresie pobierania po jego rozwiązaniu zasiłku z tytułu niezdolności do pracy wskutek choroby.Zasadne jest zatem stanowisko rewizji nadzwyczajnej, że ust. 2 art. 23 zawarty w protokole dodatkowym do układu nie wprowadza nowego uprawnienia, ale wyjaśnia treść art. 23 obowiązującego od 1.I.1975 r.Powódka zatem mimo odprawy pośmiertnej przewidzianej w art. 23 układu zbiorowego pracy dla przemysłu węglowego - jest uprawniona również do odprawy pośmiertnej z art. 93 § 1 k.p., mimo że mąż powódki zmarł wskutek wypadku przy pracy w dniu 2.XII.1977 r.Jednakże wobec braku ustaleń w przedmiocie okresu pracy zmarłego męża powódki i wysokości jego wynagrodzenia Sąd Najwyższy nie był władny orzec co do istoty sprawy i dlatego należało uchylić zaskarżony wyrok oraz wyrok Sądu Rejonowego w Gliwicach i sprawę przekazać do ponownego rozpoznania temuż Sądowi Rejonowemu.Przy ponownym rozpoznaniu sprawy należy dokonać wyżej wskazanych ustaleń i orzec o zasadności roszczenia powódki.Gdyby do otrzymania przedmiotowej odprawy jedyną osobą uprawnioną była powódka - to wówczas zgodnie z art. 93 § 5 k.p. przysługiwałaby jej połowa odprawy w wysokości określonej w § 1 tegoż przepisu.Zaskarżony wyrok narusza również interes Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, gdyż pozbawia wdowę po górniku, zmarłym w następstwie wypadku przy pracy, należnej jej odprawy pośmiertnej przewidzianej w art. 93 § 1 k.p.Z powyższych względów i na podstawie art. 42 § 2 k.p.c. Sąd Najwyższy zadecydował jak w sentencji.