I PRN 79/79

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN S. Perestaj. Sędziowie SN: E. Berutowicz, S. Rejman (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy z udziałem Prokuratora Prokuratury Generalnej, K. Soboty, po rozpoznaniu sprawy z wniosku Longiny O. przeciwko Urzędowi Gminy w G. o wynagrodzenie za pracę na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości od wyroku Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie z dnia 31 października 1978 r.uchylił zaskarżony wyrok i oddalił odwołanie strony pozwanej od orzeczenia Terenowej Komisji Rozjemczej w Garwolinie z dnia 9 sierpnia 1978 r.Uzasadnienie faktyczneWnioskodawczyni domagała się zasądzenia od Urzędu Gminy Garwolin 9.631 zł tytułem dodatku za staż pracy za okres od dnia 1.I.1976 r. do dnia 1.VI.1978 r.W sprawie jest poza sporem, że Longina O. pracowała w Urzędzie Powiatowym w Garwolinie i w wyniku reorganizacji administracji państwowej została skierowana do Urzędu Gminnego w G. i podjęła tam pracę starszego referenta do spraw księgowości. W poprzednim miejscu zatrudnienia zarabiała netto 3.153 zł, na którą to kwotę składały się dwie pozycje: 2.600 zł (brutto) wynagrodzenie zasadnicze i 800 zł dodatek specjalny. W nowym zakładzie pracy wnioskodawczyni otrzymała najniższą przewidzianą w tabeli stawkę wynagrodzenia 2.600 zł (netto) i 553 zł z tytułu dodatku wyrównawczego.Z dniem 1.I.1976 r. otrzymała ona dodatek za wysługę lat - 260 zł i dodatek wyrównawczy w kwocie 293 zł. Gdy z dniem 1.I.1977 r. przyznano wnioskodawczyni wynagrodzenie w wysokości 2.700 zł, a od dnia 1.VI.1977 r. dodatek za wysługę lat 405 zł, to dodatek wyrównawczy obniżono jej ostatecznie do 48 zł w skali miesięcznej.Terenowa Komisja Rozjemcza w G. zasądziła na rzecz Longiny O. 11.019 zł tytułem dodatku za staż pracy od dnia 1.I.1976 r. do dnia 1.VI.1978 r., wychodząc ponad żądanie. Komisja stanęła na stanowisku, że skoro tabela uposażeń w Urzędzie Gminy przewiduje dla stanowiska objętego przez wnioskodawczynię wynagrodzenie do 3.600 zł miesięcznie (netto), to nie zachodziła potrzeba przyznania jej dodatku wyrównawczego. Na zasądzoną kwotę składa się natomiast 10-procentowy dodatek za staż pracy od dnia 1.I.1976 r. do dnia 1.VI.1977 r. oraz 15-procentowy dodatek stażowy za okres od dnia 1.VI.1977 r. do dnia 1.VI.1978 r. obliczony od kwoty 3.153 zł.Na skutek odwołania Urzędu Gminy w G. Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie zmienił zaskarżone orzeczenie i wniosek oddalił. Z uzasadnienia wyroku wynika, że wynagrodzenie, jakie wnioskodawczyni otrzymała, mieści się w granicach stawek przewidzianych dla danego stanowiska. Wobec tego, że jest ono mniejsze od pobieranego w Prezydium PRN w G., słusznie przyznano wnioskodawczyni dodatek wyrównawczy. Dodatek ten ulega jednak zmniejszeniu z chwilą otrzymania przez nią dodatku za wysługę lat. Automatycznie bowiem wynagrodzenie jej uległo przez to podwyższeniu.Od tego wyroku Minister Sprawiedliwości złożył rewizję nadzwyczajną, opartą na zarzucie rażącego naruszenia prawa oraz interesu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej. Sposób bowiem ustalenia wynagrodzenia Longiny O. jest sprzeczny z § 18 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 grudnia 1974 r. w sprawie praw i obowiązków pracowników urzędów państwowych (Dz. U. Nr 49, poz. 300) i § 2 uchwały nr 91 Rady Ministrów z dnia 30 maja 1975 r. w sprawie zatrudnienia pracowników znoszonych jednostek organizacyjnych (M.P. Nr 17, poz. 111).Wnioskodawczyni nie przysługuje w ogóle dodatek wyrównawczy. Pracownik - w sytuacji, o jakiej mowa - ma prawo do wynagrodzenia w dotychczasowej wysokości, skoro mieści się ono w stawkach przewidzianych w tabeli płac dla powierzonego mu stanowiska. Dla stanowiska zajmowanego aktualnie przez wnioskodawczynię przewidziane jest wynagrodzenie w wysokości od 2.600 zł do 3.600 zł miesięcznie; wynagrodzenie więc pobierane przez nią w poprzednim zakładzie pracy w wysokości 3.153 zł mieści się w tym przedziale.W rewizji nadzwyczajnej zaznaczono, że gdyby nawet pogląd ten nie został uznany za prawidłowy, to i tak zaskarżony wyrok jest nietrafny. Niedopuszczalne było bowiem - jak to przyjęła strona pozwana i aprobował Sąd - obniżenie dodatku wyrównawczego o wysokość dodatku stażowego, gdyż nie jest on składnikiem wynagrodzenia, który ulega zmianie na mocy decyzji zakładu pracy. Przeciwnie, pracownik otrzymuje go automatycznie z mocy przepisu płacowego. Wniosek rewizji nadzwyczajnej postulował uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie odwołania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Pogląd wyrażony w rewizji nadzwyczajnej, że przyznanie wnioskodawczyni dodatku wyrównawczego było niedopuszczalne, jest prawidłowy. W myśl § 2 uchwały nr 91 Rady Ministrów z dnia 30 maja 1975 r. wynagrodzenie pracowników znoszonych urzędów powiatowych przechodzących do pracy w urzędach terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego należy określić według stawek przewidzianych dla objętych przez nich stanowisk. Gdyby w ten sposób ustalone wynagrodzenie było niższe od dotychczas pobieranego, przysługuje im dodatek wyrównawczy w wysokości stanowiącej różnicę netto pomiędzy tymi wynagrodzeniami. Wnioskodawczyni w Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. zarabiała 2.600 zł (brutto) plus dodatek specjalny w wysokości 800 zł. Tabela płac dla odpowiedniego stanowiska w Urzędzie Gminnym przewiduje wynagrodzenie w granicach od 2.600 zł do 3.600 zł (netto), ale nie przewiduje dodatku specjalnego (por. pkt 13 tabeli stanowiącej załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 września 1974 r. w sprawie ustalenia stanowisk, kwalifikacji i wynagrodzenia naczelników gmin, naczelników miast nie stanowiących powiatów (miast i gmin), naczelników dzielnic w miastach stanowiących powiaty i ich zastępców oraz pracowników gmin i urzędów miejskich - Dz. U. Nr 36, poz. 211). Przyznając więc wnioskodawczyni wynagrodzenie w kwocie 2.600 zł, Urząd Gminy w G. naruszył przepisy prawa.Wynagrodzenie pracowników znoszonych urzędów powiatowych przechodzących do pracy w urzędach terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego powinno być równe wynagrodzeniu pobieranemu w poprzednim zakładzie pracy, jeżeli mieści się w granicach stawek zastrzeżonych dla danej kategorii pracowników.Pogląd ten jest zbieżny ze stanowiskiem wyrażonym przez Ministerstwo Pracy, Płac i Spraw Socjalnych w piśmie z sierpnia 1975 r. sygn. Płac II/3-8171-69-1943/75 zalecającym przy ustalaniu wynagrodzenia pracowników przeniesionych w trybie przewidzianym uchwałą nr 91 Rady Ministrów (M.P. Nr 17, poz. 111) wykorzystanie w miarę potrzeby pełnej rozpiętości stawek (kwot) przewidzianych w obowiązujących zasadach wynagrodzenia dla stanowisk powierzonych tym pracownikom. Przyjęcie odmiennej tezy doprowadziłoby do nie zamierzonego, wyraźnego pogorszenia sytuacji tych pracowników, którzy na skutek reorganizacji przeszli ze znoszonych urzędów powiatowych do pracy w urzędach terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego. W szczególności pozbawieni by oni zostali na stosunkowo długi czas możliwości uzyskania podwyżek wynagrodzenia, ponieważ o tę kwotę zmniejszałby się automatycznie dodatek wyrównawczy. Gdyby w takiej sytuacji znaleźli się pracownicy długoletni, zasłużeni, zbliżający się do wieku emerytalnego, byłoby to rażąco dla nich krzywdzące. Nie dałoby się to też pogodzić z celem i funkcją dodatku wyrównawczego, wprowadzonego przepisami uchwały nr 91 Rady Ministrów z dnia 30 maja 1975 r.Dodatek wyrównawczy wprowadzony przepisami uchwały nr 91 Rady Ministrów z dnia 30 maja 1975 r. przysługuje pracownikowi tylko wówczas, gdy poprzednio pobierane przez niego wynagrodzenie było wyższe od najwyższego wynagrodzenia przewidzianego dla danego stanowiska w nowym zakładzie pracy.Taki pogląd w tym przedmiocie wyraziła zarówno Prokuratura Generalna PRL, jak i Centralna Rada Związków Zawodowych.W niniejszej sprawie wnioskodawczyni przysługuje dodatek za staż pracy obliczony od kwoty 3.153 zł i dlatego odwołanie zakładu pracy uległo oddaleniu.Uwzględnieniu rewizji nadzwyczajnej nie stoi na przeszkodzie upływ terminu przewidzianego w art. 421 § 2 k.p.c., ponieważ Sąd nie tylko rażąco naruszył prawo, ale także interes Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej. Naruszone bowiem zostało konstytucyjne prawo pracownika do ekwiwalentu za spełnioną pracę.Z tych względów na mocy art. 422 § 1 k.p.c. w związku z art. 277 § 2 k.p. Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji wyroku.Wobec tego, że wnioskodawczyni nie przysługuje dodatek wyrównawczy, zbędne stało się w niniejszej sprawie wyjaśnienie, czy dopuszczalne jest jego obniżenie o wysokość dodatku stażowego.