II C 1418/53

SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu przekazanego przez Sąd Wojewódzki w Poznaniu postanowieniem z dnia 30 października 1953 r. wydanym w sprawie z powództwa Franciszka i Ludwika B. przeciwko Stefanii i Ludwice W. o przeniesienie własności parceli do rozstrzygnięcia w trybie art. 388 k.p.c. zagadnienia prawnego:"Czy art. 73 § 2 pr. rzecz. ma także zastosowanie w przypadku, gdy posiadacz w dobrej wierze wzniósł na cudzej nieruchomości budowlę przed dniem wejścia w życie prawa rzeczowego?"uchwalił następującą odpowiedź:"Art. 73 § 2 pr. rzecz. ma także zastosowanie w przypadku, gdy posiadacz w dobrej wierze wzniósł na cudzej nieruchomości budowlę przed dniem wejścia w życie prawa rzeczowego".Uzasadnienie faktyczne(…) Zdarzenie, że posiadacz w dobrej wierze wzniósł na cudzej nieruchomości budowlę, jest zdarzeniem, określonym w prawie rzeczowym jako "połączenie", które stwarzało dla właściciela i dla posiadacza skutki unormowane na terenie mocy obowiązującej Kodeksu cywilnego niemieckiego w § 951 tegoż Kodeksu, a obecnie w art. 72 i n. pr. rzecz. Uprawnienia wynikające z tego przepisu dla posiadacza były prawami rzeczowymi (sensu largo). Według przepisu k.c.n., prawo posiadacza miało być realizowane według zasad przepisów o niesłusznym zbogaceniu, jednakże źródłem tego prawa nie było zobowiązanie (obligacja), uprawniony nie miał wierzytelności na podstawie stosunku zobowiązaniowego, lecz miał roszczenie wynikające z prawa rzeczowego. Jeżeli więc posiadacz w dobrej wierze przed wejściem w życie Prawa rzeczowego z 1946 r. wzniósł na cudzej nieruchomości budowlę i skutki tego połączenia nie zostały przez zainteresowanych uregulowane pod rządem prawa obowiązującego przed dniem 1 stycznia 1947 r., wówczas w chwili wejścia w życie Prawa rzeczowego istniało dla posiadacza w dobrej wierze prawo rzeczowe, wynikające z faktu połączenia. Prawo to, zgodnie z art. XXVI przep. wpr. pr. rzecz. i pr. o ks. wiecz., pozostało w mocy i po wejściu w życie Prawa rzeczowego. Treść tego prawa była inna według przepisów Kodeksu cywilnego niemieckiego i jest inna według przepisów Prawa rzeczowego z 1946 r. W myśl art. XXVII przep. wpr. pr. rzecz. i pr. o ks. wiecz., treść prawa rzeczowego istniejącego w chwili wejścia w życie Prawa rzeczowego podlega od tej chwili przepisom Prawa rzeczowego, o ile przepisy następne nie stanowią inaczej. Przepisu takiego w odniesieniu do przypadku stanowiącego przedmiot niniejszych rozważań nie ma. Art. XXVIII powołanych przepisów w grę nie wchodzi, gdyż dotyczy treści prawa ustalonej czynnością prawną, a fakt wzniesienia budowli na cudzej nieruchomości nie jest czynnością prawną, wobec tego posiadaczowi w dobrej wierze, który wzniósł budowlę na cudzej nieruchomości przed wejściem w życie Prawa rzeczowego i którego uprawnienia przed dniem 1 stycznia 1947 r. nie wygasły, służy prawo o treści wynikającej z Prawa rzeczowego, to znaczy z art. 73 § 2 tego Prawa.Z powyższych względów na przekazane pytanie należało odpowiedzieć jak w sentencji.