II C 2980/52

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa małoletniego Henryka P. przeciwko Tadeuszowi Z. o ustalenie ojcostwa i alimenty, po rozpoznaniu rewizji powoda od wyroku Sądu Powiatowego w Ostrowie z dnia 4 sierpnia 1952 r.,rewizję oddalił.Uzasadnienie faktycznePowód, urodzony dnia 5 lutego 1952 r., a reprezentowany w sprawie przez matkę swą Teresę P., żądał w pozwie ustalenia, że pozwany jest jego ojcem, oraz zasądzenia od pozwanego renty alimentacyjnej.Pozwany żądał oddalenia powództwa, twierdząc, że z matką powoda obcował tylko w okresie od 1949 r. do listopada 1950 r., to jest do czasu rozpoczęcia odbywania przezeń kary więzienia, natomiast w okresie koncepcyjnym, to jest w czasie od 11 kwietnia 1951 r. do 9 sierpnia 1951 r., z matką powoda obcowali inni mężczyźni.Sąd Powiatowy oddalił powództwo, opierając się na orzeczeniu Zakładu Medycyny Sądowej Akademii Medycznej w Poznaniu z dnia 26 lipca 1952 r., które na podstawie porównania właściwości krwi powoda, jego matki i pozwanego wykluczyło ojcostwo pozwanego.Powód wniósł rewizję, zarzucając obrazę art. 244 k.p.c., mającą polegać na tym, że lekarz z Ośrodka Zdrowia w O. dokonał pobrania krwi powoda, jego matki i pozwanego bez obecności sędziego i kontroli ze strony Sądu a następnie sam przesłał tę krew do Zakładu Medycyny Sądowej Akademii Medycznej w Poznaniu, który wydał orzeczenie na piśmie.Sąd Wojewódzki przekazał sprawę - z mocy art. 388 k.p.c. - Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia, uzasadniając swe postanowienie tym, że "rozstrzygnięcie rewizji zależy od rozstrzygnięcia zagadnienia prawnego, budzącego poważne wątpliwości, w szczególności: czy przy przeprowadzeniu dowodu z grupowego badania krwi i pobraniu w związku z tym krwi od osób zainteresowanych winien być przestrzegany przepis art. 244 k.p.c.".Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Dowód z porównania właściwości krwi jest ze swej istoty dowodem z opinii biegłych, ponieważ to porównanie wymaga wiadomości specjalnych (art. 293 § 1 k.p.c.), jako też wyposażenia w odpowiednie środki badania krwi. Na podstawie art. 293 § 3 k.p.c. sąd przy przeprowadzeniu dowodu z biegłych oznacza, czy opinia ma być przedstawiona ustnie czy na piśmie. W niniejszej sprawie Sąd Powiatowy zarządził wydanie opinii na piśmie.Opinia biegłych bardzo często wymaga pewnych czynności wstępnych, takich jak zapoznanie się z aktami sprawy, udział w oględzinach (art. 297 k.p.c.) czy innych czynności, nasuwających się z natury rzeczy w związku z właściwościami zagadnienia, w zakresie którego sąd postanowił zasięgnąć opinii biegłych. O ile chodzi o opinię udzieloną na podstawie porównania właściwości krwi, jedną z takich wstępnych czynności jest pobranie krwi od dziecka, jego matki i mężczyzny, pozwanego w sprawie o ustalenie ojcostwa. Także to pobranie, jak też następnie przechowanie krwi w sposób odpowiedni, wymaga w zasadzie pewnych wiadomości specjalnych i wchodzi w zakres czynności biegłego, a nie sądu.Żaden przepis ustawy ani też żadna zasada postępowania czy nasuwająca się logicznie konieczność nie wskazuje na to, by przy tego rodzaju i podobnych czynnościach wstępnych, mających służyć przygotowaniu opinii biegłych, konieczny był udział sądu czy sędziego wyznaczonego lub wezwanego, albo by czynności te odbywać się musiały zawsze pod kontrolą sądu. Zupełnie podobnie np. nie jest konieczny udział sędziego w czynnościach wstępnych biegłego, mających na celu przygotowanie dla sądu opinii biegłego co do stopnia uszkodzenia zdrowia czy np. stanu psychicznego jednego z uczestników postępowania sądowego. Odmienne, a błędne stanowisko, które zajmuje strona powodowa w rewizji, musiałoby konsekwentnie prowadzić np. do takich niedorzecznych wyników, że sędziowie, którzy by - z mocy art. 13 § 1 dekretu z dnia 29 sierpnia 1945 r. w sprawie postępowania o ubezwłasnowolnienie (Dz. U. Nr 40, poz. 225) - zarządzili oddanie osoby, która ma być ubezwłasnowolniona, pod obserwację w zakładzie leczniczym, powinniby i sami zamieszkać na czas obserwacji w tym zakładzie, by brać w niej udział lub też kontrolować dokonywanie obserwacji przez biegłych lekarzy.Czy wskazany jest udział wszystkich członków składu sądzącego, czy też sędziego wyznaczonego lub wezwanego, w pewnych czynnościach, które mają służyć przygotowaniu opinii biegłych albo wykonywaniu pewnej stosownej kontroli w stosunku do biegłych, to zależy od okoliczności przypadku i natury przedmiotu, poddanego opinii biegłych, natomiast niedopuszczalne jest przyjmowanie w tym zakresie rygorystycznej, stałej zasady, jak to czyni w sprawie strona powodowa.W sprawie niniejszej Sąd Powiatowy powierzył pobranie krwi i przesłanie jej Akademii Medycznej w Poznaniu biegłemu lekarzowi dr K. - kierownikowi Ośrodka Zdrowia w Odolanowie, który spełnił powierzone sobie zadanie, umożliwiające wydanie następnie opinii na piśmie przez dr Stefana R. z Zakładu Medycyny Sądowej Akademii Medycznej w Poznaniu. Chodziło więc przy pobieraniu krwi i jej przesłaniu o czynności wstępne - w poprzednio wyjaśnionym sensie - umożliwiające wydanie opinii przez biegłych, a nie o sądowe postępowanie dowodowe, w ścisłym tego słowa znaczeniu, które musiałoby się toczyć przed sądem, sędzią wyznaczonym lub wezwanym. Do tego rodzaju czynności wstępnych przepis art. 244 k.p.c. w ogóle się nie stosuje, gdyż przepis ten dotyczy postępowania sądowego, jako takiego, a nie różnego rodzaju czynności przygotowawczych dla biegłych.Strona powodowa nie przytoczyła też w rewizji żadnych okoliczności, które by wskazywały na to, że przy pobieraniu krwi w sprawie lub przy jej przesłaniu do Zakładu Medycyny Sądowej czy też wreszcie w tym zakładzie popełnione zostały jakiekolwiek nadużycia czy zaniedbania, które by wynik porównania krwi mogły stawiać pod znakiem zapytania i wymagały bądź to przeprowadzenia jakichś sprawdzeń, bądź też ponowienia dowodu. Tak kierownik Ośrodka Zdrowia, jak i lekarze zatrudnieni w Zakładzie Medycyny Sądowej, są osobami nadającymi się z reguły na biegłych, i zaufanie okazane im przez Sąd Powiatowy, o ile chodzi o prawidłowość dokonania czynności wstępnych i samej opinii, jest zupełnie uzasadnione.Z zasad powyższych rewizja ulega oddaleniu.