III CRN 80/78

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN J. Pietrzykowski. Sędziowie SN: Z. Wasilkowska (sprawozdawca), Z. Marmaj.SentencjaSąd Najwyższy, z udziałem Prokuratora Prokuratury Generalnej PRL, St. Kopytkowskiego, po rozpoznaniu sprawy z powództwa Iwony-Marii P. i Haliny P. przeciwko Tadeuszowi M. o ustalenie ojcostwa i roszczenia z ojcostwem związane, na skutek rewizji nadzwyczajnej Prokuratora Generalnego PRL od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Koninie z dnia 19 maja 1977 r.uchylił zaskarżony wyrok oraz wyrok Sądu Rejonowego w Słupcy z dnia 28.II.1977 r. i sprawę przekazał Sądowi Rejonowemu w Słupcy do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o wpisie od rewizji nadzwyczajnej.Uzasadnienie faktyczneWyrokiem z dnia 28.II.1977 r. Sąd Rejonowy oddalił powództwo o ustalenie ojcostwa z tej przyczyny, że grupowe badanie krwi wykluczyło ojcostwo pozwanego, a Sąd Wojewódzki oddalił rewizję powódki wyrokiem z dnia 19.V.1977 r.Od powyższego wyroku wniósł rewizję nadzwyczajną Prokurator Generalny PRL z wnioskiem o jego uchylenie wraz z wyrokiem Sądu Rejonowego i o przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpatrzenia.Skarżący zarzuca rażące naruszenie prawa, a w szczególności przepisów art. 3 § 2, 213 § 1, 232, 233 § 1 i 316 k.p.c. w związku z art. 85 § 1 k.r.o., a nadto naruszenie interesu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy rozważył, co następuje:W sprawie niniejszej zostały przeprowadzone trzy kolejne opinie z grupowego badania krwi. Dwa pierwsze badania z 20.VI.1969 r. i 12.VI.1976 r. nie wykluczały ojcostwa pozwanego i dopiero trzecie badanie z 20.I.1977 r. oparte na dodatkowym układzie grupowym HLA doprowadziło do wykluczenia ojcostwa. Powódka kwestionowała ten ostatni wynik i domagała się powtórzenia badania, jednakże ani Sąd Rejonowy, ani Wojewódzki powyższego wniosku nie uwzględniły.Rewizja nadzwyczajna trafnie zarzuca, że w okolicznościach sprawy odmowa przeprowadzenia dodatkowego dowodu z grupowego badania krwi była nieuzasadniona.Przede wszystkim należy stwierdzić, że układ grupowy HLA nie jest przewidziany w wytycznych w sprawie badań grupowych krwi Komisji Medycyny Sądowej Rady Naukowej przy Ministerstwie Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 14 lutego 1968 r. (Dz. Urz. Min. Spraw. Nr 5, poz. 38). Wprawdzie wytyczne te przewidują dopuszczalność rozszerzenia badań na inne naukowo stwierdzone układy grupowe, w związku z czym następowało w miarę postępu wiedzy medycznej stopniowe rozszerzanie badań i obecnie wszystkie Zakłady Medycyny Sądowej przeprowadzają badania w zakresie tzw. teoretycznych wyjaśnień zawartych we wzorze sprawozdań z serologicznego badania krwi, jednakże również i one nie przewidują układu grupowego HLA. W załączonym do rewizji nadzwyczajnej piśmie Komisji Medycyny Sądowej Rady Naukowej przy Ministerstwie Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 21 lutego 1978 r. stwierdza się, że w obecnym stanie nauki także ten układ można uznać za naukowo stwierdzony, oznaczenie cech tego układu przeprowadzają jednak tylko trzy Zakłady Medycyny Sądowej AM w kraju: w Poznaniu, Krakowie i w Lublinie. W powołanym piśmie podnosi się jednocześnie, że w przypadku jakichkolwiek wątpliwości przeprowadza się badania kontrolne, nie można bowiem w badaniach tego rodzaju wykluczyć pomyłki (np. zamiana, błąd laboratoryjny, nieprawidłowe działanie odczynników itp.).Z powyższego wynika, że jakkolwiek w obecnym stanie wiedzy medycznej dopuszczalne jest wykluczenie ojcostwa na podstawie układu grupowego HLA nie przewidzianego w dotychczasowych wytycznych, to jednak ze względu na fakt, że układ ten został niedawno wprowadzony do badań, niezbędna jest szczególna ostrożność w przeprowadzaniu tych badań i ocenie ich wyników. Dlatego też jeżeli wynik ten prowadzi do wykluczenia ojcostwa pozwanego wbrew poprzednim rutynowym badaniom, które ojcostwa nie wykluczały, sąd jest obowiązany uwzględnić wniosek strony powodowej o powtórzenie badań przez inny Zakład Medycyny Sądowej. Zależnie od oceny całokształtu okoliczności sprawy może także zajść potrzeba ponowienia tego dowodu z urzędu.W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy uznał rewizję nadzwyczajną za uzasadnioną i orzekł na podstawie art. 421 § 2 k.p.c. jak w sentencji.