II C 753/53

PostanowienieIzba Cywilna1953-04-09

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy skład sądu orzekającego w sprawie rozpoznawanej w trybie postępowania nakazowego, po wniesieniu zarzutów, może być sprzeczny z przepisami prawa, co skutkuje nieważnością postępowania?
Ratio decidendi
Skład sądu orzekającego w sprawie rozpoznawanej w trybie postępowania nakazowego, po wniesieniu zarzutów, musi być zgodny z przepisami prawa, w tym z zasadą udziału ławników ludowych. Skład sądu orzekający w składzie jednego sędziego, bez udziału ławników, w sytuacji gdy nie było zarządzenia Prezesa Sądu Powiatowego o rozpoznaniu sprawy w takim składzie, jest sprzeczny z prawem i powoduje nieważność postępowania. Art. 458 § 1 k.p.c. jako norma wyjątkowa nie podlega wykładni rozszerzającej ani analogii.
Stan faktyczny
Sprawa została wszczęta w trybie postępowania nakazowego. Po wniesieniu zarzutów przez pozwanego, sprawa była rozpoznawana i rozstrzygana przez sąd w składzie jednego sędziego, bez udziału ławników. Nie było zarządzenia Prezesa Sądu Powiatowego o rozpoznaniu sprawy w takim składzie. Sąd Najwyższy rozpatrywał środek zaskarżenia od wyroku sądu orzekającego w tym składzie.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok z powodu nieważności postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Uzasadnienie faktyczneSprawa niniejsza została wszczęta w trybie postępowania nakazowego, w toku którego nakaz wydaje sąd w osobie jednego sędziego bez rozprawy i bez wezwania pozwanego (art. 458 § 1 k.p.c). Z chwilą jednak wniesienia zarzutów, powinna być wyznaczona rozprawa, po przeprowadzeniu której sąd orzeka wyrokiem, że nakaz utrzymuje w mocy albo że go uchyla w całości lub w części i w tym zakresie żądanie powoda oddala (art. 461 k.p.c). Sąd w osobie jednego sędziego wydaje więc jedynie nakaz zapłaty i z chwilą wniesienia zarzutów rozprawa winna być przeprowadzona w składzie jednego sędziego jako przewodniczącego oraz dwóch ławników (art. 7 § 1 u.s.p.). Art. 458 § 1 k.p.c. ustala skład sądu jedynie w odniesieniu do wydania nakazu i jako norma wyjątkowa nie podlega wykładni rozszerzającej i nie może być stosowana przez analogię. Z akt sprawy nie wynika, aby Prezes Sądu Powiatowego, korzystając z przysługujących mu z mocy art. XLV1 przep. przejść. kod. post. cyw. uprawnień, zarządził rozpoznanie jej w składzie jednego sędziego. Rozpoznawanie i rozstrzyganie spraw w sądach z udziałem ławników ludowych (z wyjątkiem przypadków określonych w ustawie) jest konstytucyjną zasadą wymiary sprawiedliwości w Polsce Ludowej (art. 49 Konstytucji). Tak więc skład sądu orzekającego w rozpoznawanej sprawie był sprzeczny z przepisami prawa, co powodować musi uchylenie zaskarżonego wyroku z powodu nieważności postępowania...

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 458 § 1 KPcart. 461 KPcart. 7 § 1art. 49§ 1

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 16.07.2026.