II C 753/53
PostanowienieIzba Cywilna1953-04-09
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy skład sądu orzekającego w sprawie rozpoznawanej w trybie postępowania nakazowego, po wniesieniu zarzutów, może być sprzeczny z przepisami prawa, co skutkuje nieważnością postępowania?Ratio decidendi
Skład sądu orzekającego w sprawie rozpoznawanej w trybie postępowania nakazowego, po wniesieniu zarzutów, musi być zgodny z przepisami prawa, w tym z zasadą udziału ławników ludowych. Skład sądu orzekający w składzie jednego sędziego, bez udziału ławników, w sytuacji gdy nie było zarządzenia Prezesa Sądu Powiatowego o rozpoznaniu sprawy w takim składzie, jest sprzeczny z prawem i powoduje nieważność postępowania. Art. 458 § 1 k.p.c. jako norma wyjątkowa nie podlega wykładni rozszerzającej ani analogii.Stan faktyczny
Sprawa została wszczęta w trybie postępowania nakazowego. Po wniesieniu zarzutów przez pozwanego, sprawa była rozpoznawana i rozstrzygana przez sąd w składzie jednego sędziego, bez udziału ławników. Nie było zarządzenia Prezesa Sądu Powiatowego o rozpoznaniu sprawy w takim składzie. Sąd Najwyższy rozpatrywał środek zaskarżenia od wyroku sądu orzekającego w tym składzie.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok z powodu nieważności postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Uzasadnienie faktyczneSprawa niniejsza została wszczęta w trybie postępowania nakazowego, w toku którego nakaz wydaje sąd w osobie jednego sędziego bez rozprawy i bez wezwania pozwanego (art. 458 § 1 k.p.c). Z chwilą jednak wniesienia zarzutów, powinna być wyznaczona rozprawa, po przeprowadzeniu której sąd orzeka wyrokiem, że nakaz utrzymuje w mocy albo że go uchyla w całości lub w części i w tym zakresie żądanie powoda oddala (art. 461 k.p.c). Sąd w osobie jednego sędziego wydaje więc jedynie nakaz zapłaty i z chwilą wniesienia zarzutów rozprawa winna być przeprowadzona w składzie jednego sędziego jako przewodniczącego oraz dwóch ławników (art. 7 § 1 u.s.p.). Art. 458 § 1 k.p.c. ustala skład sądu jedynie w odniesieniu do wydania nakazu i jako norma wyjątkowa nie podlega wykładni rozszerzającej i nie może być stosowana przez analogię. Z akt sprawy nie wynika, aby Prezes Sądu Powiatowego, korzystając z przysługujących mu z mocy art. XLV1 przep. przejść. kod. post. cyw. uprawnień, zarządził rozpoznanie jej w składzie jednego sędziego. Rozpoznawanie i rozstrzyganie spraw w sądach z udziałem ławników ludowych (z wyjątkiem przypadków określonych w ustawie) jest konstytucyjną zasadą wymiary sprawiedliwości w Polsce Ludowej (art. 49 Konstytucji). Tak więc skład sądu orzekającego w rozpoznawanej sprawie był sprzeczny z przepisami prawa, co powodować musi uchylenie zaskarżonego wyroku z powodu nieważności postępowania...
Powiązane orzeczenia
- III CZP 109/66 1967-04-02Czy rozpoznanie sprawy przez sąd powiatowy przez jednego sędziego bez zarządzenia prezesa sądu powiatowego lub jego zastępcy, w sprawie niebędącej sprawą ze stosunku pracy lub ze stosunku rodzinnego, powoduje nieważność…
- I PRN 81/95 1995-10-25Czy udział sędziów, którzy brali udział w wydaniu wyroku objętego skargą o wznowienie postępowania, w składzie orzekającym rozpoznającym tę skargę, powoduje nieważność postępowania?
- I CO 95/20 2020-09-17Czy w sytuacji, gdy roszczenie związane jest z działalnością sądu właściwego do rozpoznania sprawy lub sądu nad nim przełożonego, a pozwanymi są osoby fizyczne będące sędziami sądu przełożonego, właściwe jest zastosowani…
- 1 CR 992/58 1958-12-06Czy postanowienie sądu, które nie zostało podpisane przez wszystkich członków składu orzekającego, jest nieważne i czy w takiej sytuacji sąd drugiej instancji powinien uwzględnić tę wadliwość z urzędu?
- III CO 1152/22 2022-12-08Czy żądania wyłączenia sędziów od rozpoznania sprawy są dopuszczalne w sytuacji, gdy sprawa jest przekazywana innemu sądowi na podstawie art. 442 k.p.c. z uwagi na powiązanie roszczenia z działalnością sądu?
Powołane przepisy
art. 458 § 1 KPcart. 461 KPcart. 7 § 1art. 49§ 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 16.07.2026.