II CR 1109/60

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Haliny S. przeciwko Powiatowemu Związkowi Gminnych Spółdzielni "Samopomoc Chłopska" w O. o zapłatę, po rozpoznaniu rewizji nadzwyczajnej Generalnego Prokuratora od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Kielcach Ośr. Zam. w Radomiu z dnia 24 maja 1960 r.1) zmienił zaskarżony wyrok oraz wyrok Sądu Powiatowego w Ostrowcu - Wydział Zamiejscowy w Opatowie z dnia 14 grudnia 1959 r. i oddalił powództwo, co do kwoty 6291 zł z odsetkami;2) uchylił oba powyższe wyroki w części zasądzającej kwotę 8095 zł z odsetkami zwłoki i w tym zakresie przekazał sprawę Sądowi Powiatowemu w Ostrowcu - Wydział Zamiejscowy w Opatowie do ponownego rozpoznania;3) oddalił rewizję nadzwyczajną, co do kwoty 1318 zł z odsetkami zwłoki;4) polecił Sądowi Powiatowemu pobrać od strony pozwanej wpis od rewizji nadzwyczajnej.Uzasadnienie faktyczneW sprawie C 398/57 Sąd Powiatowy Wydział Zamiejscowy w Opatowie wyrokiem z dnia 8 marca 1958 r. przywrócił powódkę Halinę S. do pracy w pozwanym PZGS "Samopomoc Chłopska". Wyrok powyższy uprawomocnił się w dniu 31 lipca 1958 r. w wyniku oddalenia przez Sąd Wojewódzki Ośrodek Zamiejscowy w Radomiu rewizji strony pozwanej. W dniu 20 grudnia 1958 r. Sąd.Najwyższy na skutek rewizji nadzwyczajnej złożonej przez Prokuratora Generalnego wstrzymał wykonanie powołanego wyżej Orzeczenia do czasu rozpoznania rewizji nadzwyczajnej. Po oddaleniu w dniu 26 listopada 1959 r. przez Sąd Najwyższy rewizji nadzwyczajnej Prokuratora Generalnego pozwana Spółdzielnia z dniem 13 marca 1959 r. dopuściła powódkę do pracy na stanowisku wskazanym w orzeczeniu Sądu Powiatowego z dnia 8 marca 1958 r.W dniu 19 maja 1959 r. powódka złożyła do Zakładowej Komisji Rozjemczej przy PZGS "Samopomoc Chłopska" w O. wniosek o zasądzenie na jej rzecz wynagrodzenia za okres od 8 marca 1958 r. do dnia dopuszczenia jej do pracy tzn. do dnia 13 marca 1959 r. Komisja Rozjemcza w dniu 5 czerwca 1959 r. wniosek powódki oddaliła. Decyzją z dnia 31 lipca 1959 r. Zarząd Główny Zw. Zaw. Pracowników Spółdzielczych zaskarżone przez powódkę orzeczenie Zakładowej Komisji Rozjemczej uchylił, po czym sprawa na wniosek powódki przekazana została do rozpoznania Sądowi Powiatowemu w Opatowie.Wymieniony wyżej Sąd wyrokiem z dnia 14 grudnia 1959 r. zasądził od strony pozwanej na rzecz powódki kwotę 15 704 zł z odsetkami oraz kosztami procesu. Rewizję pozwanej od tego wyroku Sąd Wojewódzki Ośrodek Zamiejscowy w Radomiu oddalił w dniu 24 maja 1960 r.Prokurator Generalny P.R.L. zaskarżył rewizją nadzwyczajną wyrok Sądu Wojewódzkiego z dnia 24 maja 1960 r. z wnioskiem o uchylenie tego wyroku wraz z wyrokiem Sądu Powiatowego z dnia 14 grudnia 1959 r. i o przekazanie sprawy temuż Sądowi Powiatowemu do ponownego rozpoznania. Rewizja nadzwyczajna złożona została w terminie 6-miesięcznym w interesie i na skutek podania strony pozwanej.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Wyrok Sądu Powiatowego z dnia 8 marca 1958 r. C 398/57 o przywróceniu powódki do pracy uprawomocnił się dnia 31 lipca 1958 r. Dopiero z chwilą uprawomocnienia się tego orzeczenia nawiązał się między stronami stosunek pracy, który poprzednio uległ rozwiązaniu. Z tą chwilą uprawomocnienia się orzeczenia pozwana powinna była zatrudnić powódkę, która miała obowiązek zgłosić się do pracy. Za okres poprzedzający datę uprawomocnienia się orzeczenia przywracającego do pracy powódka ma prawo tylko do wynagrodzenia za czas niewykonywania pracy nie więcej niż za trzy miesiące.To 3-miesięczne wynagrodzenie zostało na jej rzecz zasądzone w poprzedniej sprawie wymienionym wyżej prawomocnym wyrokiem C 398/57.Przytoczone wyżej stanowisko oparte jest na przepisach dekretu z dnia 18 stycznia 1956 r. o ograniczeniu dopuszczalności rozwiązywania umów o pracę bez wypowiedzenia oraz o zabezpieczeniu ciągłości pracy (Dz. U. z 1956 r. Nr 2, poz. 11), w szczególności na art. 10 ust. 1 i 2 tego dekretu. Sąd Powiatowy wbrew powyższym przepisom zasądził na rzecz powódki wynagrodzenie także za okres od 8 marca do 31 lipca 1958 r., a Sąd Wojewódzki oddalił rewizję pozwanej także w tej części. Wobec naruszenia prawa materialnego należało oba zaskarżone wyroki w powyższej części zmienić (art. 386 k.p.c.) przez oddalenie roszczenia, dotyczącego powyższego okresu. Wskutek tego oddalone zostaje roszczenie o 4 406 zł, tj. o kwotę dotyczącą omawianego okresu i obliczoną zgodnie z odnośnymi stawkami wynagrodzenia przyjętymi przez Sąd pierwszej instancji (k. 21, 22).Rewizja nadzwyczajna zarzuca także trafnie, że nie było podstawy prawnej do zasądzenia na rzecz powódki kwoty 1885 zł tytułem odszkodowania za utracony zasiłek rodzinny, który nie wchodzi w skład wynagrodzenia na pracę. Zasądzenie wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy na zasadzie art. 455 k.z. nie mogło obejmować równowartości zasiłku rodzinnego, przypadającego na warunkach dekretu z dnia 28 października 1947 r. o ubezpieczeniu rodzinnym (Dz. U. z 1947 r. Nr 66, poz. 414) i nie będącego wynagrodzeniem, o którym mowa w art. 455 k.z.Należało więc uwzględnić rewizję nadzwyczajną i w powyższym zakresie. Łącznie zmiana obu wyroków dotyczy sumy 6291 zł, objętej punktem 1 sentencji niniejszego orzeczenia i ostatecznie oddalonej (art. 386, 398 k.p.c.).Słuszny jest też (dotyczący przeważającej części roszczeń) zarzut, że powódka wystąpiła do komisji rozjemczej z wnioskiem o rozpoznanie sporu po upływie terminu z art. 6 ust. 1 pkt 3 dekretu z dnia 24 listopada 1954 r. Przepis ten ustanawia prekluzyjny 3-miesięczny termin do zgłoszenia wniosku, liczony od dnia dowiedzenia się o okoliczności stanowiącej podstawę roszczenia. Roszczenia powódki powstawały z upływem każdego miesiąca, w którym nie dopuszczono jej do pracy i nie wypłacono wynagrodzenia. Wobec zgłoszenia dopiero dnia 19 maja 1959 r. wniosku, obejmującego roszczenia od dnia 8 marca 1958 r. do dnia 13 marca 1959 r., roszczenia powódki uległy prekluzji z wyjątkiem roszczeń za czas od dnia 19 lutego do dnia 13 marca 1959 r.Za ostatnio wymieniony okres przypada na rzecz powódki kwota 1318 zł wedle stawek przyjętych za poszczególne miesiące przez Sąd Powiatowy. Rewizja nadzwyczajna dotycząca tej kwoty jest bezzasadna i ulega oddaleniu (art. 383, 398 k.p.c.).Odnośnie zaś pozostałej i aktualnej jeszcze w sporze kwoty 8095 zł zaskarżone rewizją nadzwyczajną wyroki Sądów obu instancji podlegają uchyleniu w trybie art. 384 k.p.c. Sąd Powiatowy powinien zwrócić akta właściwej komisji rozjemczej, która powinna podjąć decyzję w kwestii ew. uwzględnienia spóźnienia wniosku o rozpatrzenie sporu (§ 32 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 kwietnia 1954 r. w sprawie składu, sposobu powoływania i funkcjonowania zakładowych komisji rozjemczych i komisji rozjemczych przy terenowych organach związków zawodowych oraz trybu postępowania przed tymi komisjami i trybu postępowania odwoławczego Dz. U. z 1954 r. Nr 18, poz. 68). Obowiązek zachowania powyższego trybu postępowania wyjaśniony został w powołanym w rewizji nadzwyczajnej w uchwale Sądu Najwyższego - Izba Cywilna z dnia 29 czerwca 1956 r. 3 CO 7/56 (OSPiKA 1958/5 poz. 129).Na zakończenie należy stwierdzić, że bezpodstawny jest dalszy zawarty w rewizji nadzwyczajnej zarzut, że powódce nie należy się wynagrodzenie za okres od dnia 20 grudnia 1958 r. do dnia 26 lutego 1959 r. z tej tylko przyczyny, iż w tym okresie wykonanie wyroku przywracającego powódkę do pracy zostało wstrzymane na podstawie art. 397 § 2 k.p.c. W szczególności w sprawie C 398/57 wniesiona była rewizja nadzwyczajna z wnioskiem o wstrzymanie wykonania całego zaskarżonego wyroku, orzekającego min. przywrócenie powódki do pracy. W sprawie tej Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia 20 grudnia 1958 r. wstrzymał wykonanie zaskarżonego rewizją nadzwyczajną wyroku, jednakże rewizja nadzwyczajna została oddalona wyrokiem z dnia 26 listopada 1959 r. Wbrew stanowisku, wyrażonemu w rozpoznanej obecnie rewizji nadzwyczajnej, postanowienie z dnia 20 grudnia 1958 r. nie może szkodzić prawom powódki i nie może pozbawić jej z tego powodu wynagrodzenia z art. 455 k.z. Odmienny pogląd przypisywałby bezzasadnie postanowieniu z art. 397 § 2 k.p.c. znaczenie pozbawiające powoda praw służących mu z mocy odnośnych przepisów prawa materialnego. Tego rodzaju skutków przypisać treści art. 397 § 2 k.p.c., nie można.