II CR 1283/54

SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 13 marca 1957 r. sprawy z powództwem Gminnej Spółdzielni "Samopomoc Chłopska" w Kamionce przeciwko MO o odszkodowanie po rozpoznaniu rewizji Prokuratora Wojewódzkiego w Olsztynie od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Olsztynie z dnia 25 maja 1954 r. zaskarżony wyrok uchylił i sprawę Sądowi Powiatowemu w Nidzicy przekazał do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneWedług twierdzeń pozwu pozwana pełniła obowiązki odpowiedzialnej sklepowej w sklepie powódki od 31 sierpnia 1953 r. do 31 grudnia 1953 r. i w tym okresie spowodowała niedobór w kwocie 7.938 zł 40 gr. Sąd Wojewódzki oddalił w całości powództwo o zapłatę powyższej sumy, wychodząc z założenia, że zawarta przez strony umowa, na mocy której powierzono pozwanej kierownictwo sklepu, pozbawiona jest ważności. Pozwana bowiem w chwili zawarcia umowy, jak i w czasie jej wykonywania nie miała pełnej zdolności do czynności prawnych, gdyż liczyła wówczas 17 lat, a umowę zawarła osobiście, bez zgody i zatwierdzenia przedstawiciela ustawowego. Zdaniem Sądu Wojewódzkiego pozwana mogła wprawdzie bez współdziałania przedstawiciela ustawowego zobowiązać się do świadczenia usług za wynagrodzeniem (art. 52 przep. og. pr. cyw.), jednakże umowa, którą zawarła z powódką, nie podpada pod przepis art. 52 przep. og. pr. cyw., lecz pod przepis art. 50 § 2 przep. og. pr. cyw., ponieważ łączy się z przyjęciem odpowiedzialności materialnej za ewentualny niedobór.Rewizja Prokuratora złożona od tego wyroku zarzuca naruszenie art. 50 § 2 i 52 przep. og. pr. cyw. oraz sprzeczność istotnych ustaleń z treścią zebranego materiału.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Pogląd Sądu Wojewódzkiego o nieważności zawartej przez strony umowy o pracę jest błędny. Umowa, treścią której powierza się pracownikowi kierownictwo sklepu z obowiązkiem wyliczania się, jest umową o świadczenie usług za wynagrodzeniem w rozumowaniu art. 52 przep. og. pr. cyw. i nie wymaga do swej ważności zgody przedstawiciela ustawowego. Każda umowa o świadczenie usług może być nienależycie wykonana i wskutek tego uzasadniać obowiązek odszkodowawczy z art. 239 k.z. Ewentualna zatem możliwość powstania obowiązku odszkodowawczego nie stanowi kryterium, którym by kierować się należało przy wykładni przepisu art. 52 i 50 § 2 przep. og. pr. cyw. Powierzenie obowiązków kierownika sklepu nie łączy w sobie dwu różnych umów, tj. umowy o świadczenie usług i drugiej umowy w zakresie odpowiedzialności materialnej za manko, lecz jest jednolitą umową o pracę, do której obowiązków należy również obowiązek wyliczenia się z powierzonego mienia. Jest rzeczą oczywistą, że kierownictwo sklepu wymaga odpowiedniego doświadczenia i wiadomości, że jest świadczeniem usług prostych i zupełnie łatwych, jednak ten charakter obowiązków wynikających z umowy, o którą chodzi, nie wpływa na ważność umowy zawartej przez nieletniego, lecz może mieć znaczenie z punktu widzenia winy pracownika i przyczynienia się pracodawcydo szkody (art. 239, 240 i 158 § 2 k.z.).Nieważność umowy zachodziłaby, o ile chodzi o kwestię wieku - wówczas, gdyby nieletni ograniczony w zdolności do czynności prawnych nie ukończył 16 lat życia (dekret z dnia 2 sierpnia 1951 r. o pracy i szkoleniu zawodowym młodocianych w zakładach pracy. Dz. U. Nr 41, poz. 311). Taki przypadek w niniejszej sprawie nie zachodzi, gdyż pozwana objęła stanowisko już po ukończeniu 17 lat życia.W tym stanie, gdy Sąd Wojewódzki, wychodząc z błędnego poglądu prawnego, nie poczynił żadnych ustaleń w przedmiocie istotnych twierdzeń stron, zaskarżony wyrok ulega uchyleniu w celu ponownego rozpoznania sprawy (art. 384 k.p.c.).Podniesiony w rewizji zarzut sprzeczności ustaleń jest nieistotny, dotyczy bowiem zgody przedstawiciela ustawowego.Sąd Powiatowy, któremu sprawę przekazano, przeprowadzi wykazane przez strony dowody, a między innymi dowód z biegłego księgowego i przesłuchania stron.