II CR 13/56
PostanowienieIzba Cywilna1956-08-16
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy pracownik kontraktowy zatrudniony w zakładzie prowadzonym w sposób przemysłowy, podlegającym Prezydium Miejskiej Rady Narodowej, ma prawo do dodatkowego wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych, pomimo przepisów dotyczących funkcjonariuszy państwowych i pracowników samorządowych?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że pracownik kontraktowy zatrudniony w zakładzie prowadzonym w sposób przemysłowy, nawet jeśli podlega on Prezydium Miejskiej Rady Narodowej, nie jest objęty przepisami dekretu o tymczasowym unormowaniu stosunku służbowego funkcjonariuszów państwowych w zakresie wyłączenia prawa do dodatkowego wynagrodzenia za godziny nadliczbowe. Ustawa o czasie pracy w przemyśle i handlu oraz przepisy dotyczące uposażenia pracowników państwowych i samorządowych nie wyłączają tego prawa dla tego typu pracowników.Stan faktyczny
Powód dochodził wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych, które miał przepracować jako robotnik zakładów kanalizacyjnych w okresie od sierpnia 1952 r. do lutego 1955 r. Pozwany Prezydium Miejskiej Rady Narodowej kwestionował zasadność roszczenia, powołując się na przepisy wyłączające prawo do dodatkowego wynagrodzenia za godziny nadliczbowe dla pracowników kontraktowych zrównanych z pracownikami mianowanymi. Sąd Wojewódzki oddalił powództwo, podzielając argumentację pozwanego.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Wojewódzkiemu w Łodzi dla województwa łódzkiego do ponownego rozpoznania.Pełny tekst orzeczenia
Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Szczerski (sprawozdawca). Sędziowie: J. Tyszka, J. Zarakowska.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Mikołaja A. przeciwko Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Rawie Mazowieckiej o 49.904 zł 42 gr, po rozpoznaniu rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Łodzi dla województwa łódzkiego z dnia 14 października 1955 r.,zaskarżony wyrok uchylił i przekazał sprawę Sądowi Wojewódzkiemu w Łodzi dla województwa łódzkiego do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktycznePowód domaga się spornej sumy tytułem wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych, twierdząc, że podaną w pozwie ilość tych godzin przepracował jako robotnik zakładów kanalizacyjnych w okresie od sierpnia 1952 r. do lutego 1955 r.Pozwane Prezydium przeczy twierdzeniom co do pracy nadliczbowej, a ponadto zarzuca, że powód nie ma prawa do poszukiwanego wynagrodzenia już w świetle art. 9 dekretu z dnia 14 maja 1946 r. o tymczasowym unormowaniu stosunku służbowego funkcjonariuszów państwowych (Dz. U. Nr 22, poz. 139).Sąd Wojewódzki podzielił zarzuty pozwanego oparte na art. 9 przytoczonego dekretu i powództwo w całości oddalił.Zdaniem Sądu Wojewódzkiego powód jako pracownik kontraktowy b. Zarządu Gminy Miejskiej, a następnie Prezydium MRN w Rawie Mazowieckiej zrównany jest w zakresie świadczeń z pracownikami mianowanymi na stałe i zgodnie z orzeczeniem Sądu Najwyższego C. 250/49 z dnia 21 stycznia 1950 r. (PiP z 1950 r. nr 8-9, s. 209) nie ma prawa do dodatkowego wynagrodzenia za godziny nadliczbowe. Wynika to stąd, że ani ustawa o państwowej służbie cywilnej, ani ustawa z dnia 4 lutego 1949 r. o uposażeniu pracowników państwowych i samorządowych (Dz. U. Nr 7, poz. 39) nie przewidują wynagrodzenia za godziny nadliczbowe.Sąd Najwyższy uznaje za zasadną rewizję powoda opartą na zarzutach naruszenia prawa materialnego.Art. 9 dekretu z dnia 14 maja 1946 r. oraz powołane w zaskarżonym wyroku orzeczenie Sądu Najwyższego odnosi się do pracownika zatrudnionego na podstawie umowy, a zajmującego stanowisko funkcjonariusza mianowanego. Chodzi tu w szczególności o pracowników kontraktowych zatrudnionych we władzach i urzędach, z wyłączeniem jednak zakładów pracy "prowadzonych w sposób przemysłowy" [art. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 1919 r. o czasie pracy w przemyśle i handlu (tekst jednolity - Dz. U. Nr 94, poz. 734)], choćby podlegały, jak w sprawie niniejszej, Prezydium Miejskiej Rady Narodowej, i niezależnie od osobowości prawnej oraz samodzielności gospodarczej tych zakładów.Zaskarżony wyrok powołuje się również błędnie na cytowaną ustawę z dnia 4 lutego 1949 r., skoro powód nie był zatrudniony w biurze prezydium rady narodowej (art. 2 ust. 2), a art. 3 tej ustawy wyraźnie wyłącza "pracowników, zatrudnionych w zakładach użyteczności publicznej i przedsiębiorstwach samorządowych".Przytoczone rozważania wskazują na to, że zaskarżony wyrok narusza art. 9 dekretu z 14 maja 1946 r., art. 2 i 3 ustawy z dnia 4 lutego 1949 r. oraz art. 1 i 16 ustawy o czasie pracy w przemyśle i handlu.Sąd Wojewódzki, wychodząc z błędnych założeń, nie poczynił niezbędnych ustaleń faktycznych i dlatego zaskarżony wyrok zostaje uchylony, a sprawa przekazana do ponownego rozpoznania.Po ustaleniu pracy powoda i ilości przepracowanych godzin nadliczbowych należy mieć na uwadze, że ewentualnie z obliczonego wynagrodzenia na podstawie art. 16 ustawy o czasie pracy w przemyśle i handlu ulegnie potrąceniu suma, jaką powód otrzymywał za nadgodziny w formie ryczałtu.
Powiązane orzeczenia
- IV CR 136/62 1962-03-05Czy pracownik kontraktowy zatrudniony w urzędzie państwowym ma prawo do wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych, jeśli umowa odwołuje się do przepisów o państwowej służbie cywilnej i dekretu o tymczasowym unormo…
- C 250/49 1950-01-21Czy pracownik państwowy zatrudniony na podstawie umowy kontraktowej ma prawo do wynagrodzenia za godziny nadliczbowe na podstawie art. 9 dekretu z dnia 14 maja 1946 r. o tymczasowym unormowaniu stosunku służbowego funkcj…
- II PR 32/65 1965-09-22Czy pracownik zatrudniony na część etatu, który faktycznie przepracował więcej godzin niż umówiono, ma prawo do wynagrodzenia za dodatkową pracę, jeśli przepisy dotyczące czasu pracy (art. 16a ustawy o czasie pracy w prz…
- C 370/49 1950-02-28Czy pracownik dochodzący od pracodawcy wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych musi wykazać niesłuszne wzbogacenie pracodawcy jego pracą, a jeśli tak, to czy ograniczenie żądania do wysokości zaoszczędzonej prze…
- WaC 370/49 1950-02-28Czy pracownik dochodzący wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych musi wykazać niesłuszne wzbogacenie pracodawcy jego pracą, a jeśli nie, to jakie są przesłanki zasadności takiego roszczenia w świetle przepisów o…
Powołane przepisy
art. 9art. 1art. 2 ust. 2art. 3art. 2art. 16
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 23.07.2026.