C 250/49

SentencjaSąd Najwyższy na posiedzeniu w dniu 21 stycznia 1950 r. w sprawie z powództwa Zdzisława B. przeciwko Skarbowi Państwa o 21.544 zł po rozpoznaniu skargi kasacyjnej Prokuratorii Generalnej RP na wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 10 maja 1949 r. sygn. Ca. 493/49 - zaskarżony wyrok w części zatwierdzającej wyrok Sądu Pracy w Warszawie z dnia 5 listopada 1948 r., o ile wyrok ten zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 21.544 zł z odsetkami, jak również w części dotyczącej kosztów sporu uchylił sprawę Sądowi Okręgowemu w Warszawie do ponownego rozpoznania odesłał.Uzasadnienie faktyczneSąd Okręgowy w Warszawie zaskarżonym obecnie wyrokiem zatwierdził wyrok Sądu Pracy w Warszawie z dnia 5 listopada 1948 r., którym zasądzono od pozwanego Skarbu Państwa na rzecz powoda 21.544 zł tytułem wynagrodzenia za godziny nadliczbowe, a oddalono dalsze żądania powoda. Wyrok Sądu Okręgowego w części oddalającej powództwo stał się prawomocnym.W uzasadnieniu swego wyroku Sąd Okręgowy stanął na stanowisku, że art. 9 dekretu z dnia 14 maja 1946 r. o tymczasowym unormowaniu stosunku służbowego funkcjonariuszów państwowych (Dz. U. z 1946 r. Nr 22, poz. 139), nie daje podstawy do odmówienia państwowemu pracownikowi kontraktowemu wynagrodzenia za godziny nadliczbowe, skoro przepis ten zrównuje pracownika kontraktowego z pracownikiem mianowanym na stałe tylko pod względem obciążeń z tytułu podatków i innych opłat publiczno-prawnych oraz korzystania ze wszelkich świadczeń z wyjątkiem emerytalnych. Za nieuzasadnione uznał również Sąd Okręgowy powoływanie się przez pozwany Skarb Państwa na orzecznictwo Sądu Najwyższego, według którego pracownik, wykonywujący pracę kierowniczo-organizacyjną, nie ma prawa do wynagrodzenia za godziny nadliczbowe, a to z uwagi na charakter pracy powoda, który według zeznań świadka S. był organizatorem magazynu i magazynierem Centralnego Magazynu Departamentu Kadr Ministerstwa Przemysłu i Handlu w Bytomiu.Prokuratoria Generalna RP w skardze kasacyjnej wnosi o uchylenie zaskarżonego wyroku w części uwzględniającej żądanie powoda, zarzucając obrazę art. 250 i 351 k.p.c., art. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 1919 r. o czasie pracy w przemyśle i handlu oraz art. 9 powołanego wyżej dekretu z dnia 14 maja 1946 r.W szczególności skarżąca zarzuca, że stanowisko Sądu Okręgowego w sprawie nieaktualności powołanego przez nią orzecznictwa Sądu Najwyższego w zestawieniu z charakterem pracy powoda - organizatora magazynu i magazyniera - jest nietrafne i niczym nie uzasadnione, a więc obraża art. 250 i 351 k.p.c., skoro z przewodu sądowego, a nawet z własnych twierdzeń powoda wynika niewątpliwie, że praca jego miała charakter organizacyjno-kierowniczy.Obraza art. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 1919 r. o czasie pracy w przemyśle i handlu ma polegać na tym, że przepisy tej ustawy w ogóle nie stosują się do powoda jako pracownika kontraktowego Ministerstwa Przemysłu i Handlu.Wreszcie zdaniem skarżącej intencją art. 9 dekretu z 1946 r. było niewątpliwie całkowite zrównanie państwowych pracowników kontraktowych z pracownikami mianowanymi na stałe (z wyjątkiem świadczeń emerytalnych); skoro zatem pracownicy mianowani na stałe nie mają prawa do wynagrodzenia za godziny nadliczbowe, to prawo takie nie służy również pracownikom państwowym kontraktowym.Zarzutom skargi kasacyjnej nie można odmówić słuszności.W szczególności uzasadniony jest zarzut obrazy art. 9 dekretu z dnia 14 maja 1946 r. o tymczasowym unormowaniu stosunku służbowego funkcjonariuszów państwowych (Dz. U. z 1946 r. Nr 22, poz. 139). Przepis ten wyraża zasadę równego traktowania pracownika kontraktowego, zajmującego stanowisko urzędnika państwowego lub niższego funkcjonariusza, tj. obecnie pracownika państwowego (por. art. 2 dekretu z dnia 25 października 1948 r. o zmianie ustawy z dnia 17 lutego 1922 r. o państwowej służbie cywilnej - Dz. U. z 1948 r. Nr 50, poz. 381), z funkcjonariuszem państwowym mianowanym na stałe, pod względem obciążeń z tytułu podatków i innych opłat publiczno-prawnych oraz korzystania ze wszelkich świadczeń z wyjątkiem emerytalnych. Zrównanie w zakresie świadczeń dotyczy wszystkiego, co pracownik otrzymuje od pracodawcy w związku z zawartą umową o pracę. Skoro powołany wyżej przepis stanął na stanowisku równego traktowania pracowników państwowych mianowanych na stałe z pracownikami kontraktowymi w zakresie świadczeń, to oznacza to, że pracownicy kontraktowi mają prawo do wszystkich świadczeń, które z mocy obowiązujących przepisów należą się pracownikom mianowanym na stałe, ale w konsekwencji nie mają praw do świadczeń nienależnych pracownikom mianowanym na stałe. Odmienna wykładnia byłaby sprzeczna z zasadami prawidłowej interpretacji i prowadziłaby do niczym nieuzasadnionego jednostronnego uprzywilejowania pracowników kontraktowych w stosunku do pracowników mianowanych na stałe; pracownicy kontraktowi mieliby bowiem automatycznie prawo do wszelkich świadczeń, służących pracownikom mianowanym na stałe, ale nadto jeszcze do innych korzyści, których ustawa pracownikom mianowanym na stałe odmawia.Dotyczy to w szczególności wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych. Nie ulega wątpliwości, że pracownicy mianowani na stałe obowiązani są w razie istnienia ważnych względów służbowych do sprawowania swych czynności także poza przepisanymi godzinami zajęć służbowych (art. 27 ustawy o państwowej służbie cywilnej) i żadnego wynagrodzenia dodatkowego za taką pracę nie otrzymują (art. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 1919 r. o czasie pracy). W oparciu o powołany art. 9 dekretu z dnia 14 maja 1946 r. nie można również przyznać pracownikom kontraktowym prawa do wynagrodzenia za godziny nadliczbowe, gdyż jedyny wyjątek przewidziany w tym artykule dotyczy świadczeń emerytalnych.Sąd Okręgowy zajmując odmienne, zresztą bliżej nie uzasadnione, stanowisko dopuścił się obrazy zacytowanego przepisu, co pociąga za sobą konieczność uchylenia zaskarżonego wyroku i odesłania sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania, a to celem ustalenia, czy powód w okresie, za który dochodzi wynagrodzenia za godziny nadliczbowe, zajmował stanowisko urzędnika państwowego, co jest przesłanką zasadniczą zastosowania art. 9 powołanego dekretu z dnia 14 maja 1946 r. W tym przedmiocie bowiem zaskarżony wyrok nie zawiera żadnych ustaleń.Gdyby w wyniku ponownego rozpoznania okazało się, że przepis ten do powoda się nie stosuje, rzeczą Sądu Okręgowego będzie rozważyć, czy wynagrodzenie za godziny nadliczbowe jest aktualne z uwagi przede wszystkim na przepis art. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 1919 r. o czasie pracy, skoro, jak to słusznie zarzuca skarżąca, określenie czasu pracy, zawarte w tym przepisie, dotyczy tylko pracowników, zatrudnionych na mocy umowy w przemyśle, handlu, górnictwie, komunikacji i przewozie oraz w innych zakładach pracy, choćby na zysk nie obliczonych, a prowadzonych w sposób przemysłowy. W zaskarżonym wyroku brak jest bowiem również ustaleń, czy Centralny Magazyn Departamentu Kadr Ministerstwa Przemysłu i Handlu w Bytomiu był zakładem pracy, prowadzonym w sposób przemysłowy.Wreszcie, gdyby te ustalenia uzasadniały roszczenia powoda, Sąd Okręgowy winien rozważyć kwestię, czy charakter pracy powoda nie był tego rodzaju, iż wyłącza on dopuszczalność żądania wynagrodzenia za godziny nadliczbowe, a to z uwagi na jego kierownicze stanowisko, jak to twierdzi skarżąca. Nie można bowiem odmówić słuszności wywodom skargi kasacyjnej, iż zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stwierdzenie, że ustalona judykatura Sądu Najwyższego odmawiająca wynagrodzenia za godziny nadliczbowe osobom zajmującym kierownicze stanowisko traci na znaczeniu "w zestawieniu z charakterem pracy powoda - organizatora magazynu i magazyniera", nie czyni zadość przepisom art. 351 k.p.c. i uniemożliwia Sądowi Najwyższemu kontrolę, czy powyższy wniosek oparty jest na prawidłowych przesłankach.W tym stanie rzeczy należało zgodnie z art. 437 k.p.c. orzec, jak w sentencji.