IV CR 897/60

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia H. Dąbrowski (sprawozdawca). Sędziowie: K. Lipiński, W. Formański.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Zofii M. przeciwko Skarbowi Państwa (Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej - Wydział Zatrudnienia i Spraw Socjalnych w P.) o zapłatę 17.400 zł, po rozpoznaniu rewizji nadzwyczajnej Prokuratora Generalnego PRL od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Poznaniu z dnia 29 stycznia 1960 r., stwierdził, że zaskarżony wyrok w części uwzględniającej powództwo został wydany z naruszeniem przepisów prawa.Uzasadnienie faktyczneW pozwie z dnia 28.IV.1959 r. Zofia M. domagała się zasądzenia od pozwanego Prezydium WRN w P. kwoty 17.400 złotych tytułem sześciomiesięcznej odprawy pośmiertnej po zmarłym w dniu 16.I.1959 r. mężu powódki, b. długoletnim pracowniku Ubezpieczalni Krajowej w P., Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w P., Wydziału Rent i Pomocy Społecznej Prez. WRN w P., a ostatnio Wydziału Zatrudnienia i Spraw Socjalnych Prez. DRN w P. Żądanie swoje powódka oparła na przepisie art. 42 rozp. Prezydenta R.P. z dnia 16 marca 1928 r. o umowie o pracę pracowników umysłowych, według którego rodzinie takiego pracownika przysługuje sześciomiesięczna odprawa pośmiertna.Pozwany Skarb Państwa wniósł o oddalenie powództwa zarzucając, że powódce przysługuje jedynie zasiłek pogrzebowy w wysokości trzymiesięcznego uposażenia służbowego przewidziany w art. 21 ustawy z dnia 4 lutego 1949 r. o uposażeniu pracowników państwowych (Dz. U. Nr 7, poz. 39), a wobec tego, że powódka zasiłek ten pobrała, dochodzenie przez nią w pozwie dalszych kwot z tego tytułu nie jest uzasadnione.Wyrokiem z dnia 28 kwietnia 1959 r. Sąd Powiatowy dla m. Poznania uwzględnił powództwo, zasądzając od pozwanego na rzecz powódki kwotę 17.400 zł. Na skutek rewizji pozwanego Sąd Wojewódzki wyrokiem z dnia 29 stycznia 1960 r. zaskarżony wyrok Sądu Powiatowego zmienił o tyle, że zasądzoną kwotę 17.400 zł zmniejszył do kwoty 8.700 zł, w pozostałej zaś części powództwo oddalił.Sąd Wojewódzki podzielił pogląd Sądu Powiatowego, że mąż powódki, jako długoletni pracownik b. Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, korzystał nadal - po przejściu do pracy w organach Prezydium Rady Narodowej - z takich samych uprawnień, jakie poprzednio przysługiwały mu w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych na podstawie wymienionego na wstępie rozporządzenia z dnia 16 marca 1928 r., że zatem rodzinie zmarłego przysługuje prawo do odprawy sześciomiesięcznej pośmiertnej. Mając wszakże na uwadze, iż powódka pobrała już zasiłek pogrzebowy w postaci trzymiesięcznego uposażenia, przewidziany w art. 21 wymienionej ustawy z dnia 4.II.1949 r.. Sąd Wojewódzki uznał powództwo w części przewyższającej połowę dochodzonej sumy, tj. ponad 8.700 zł, za nieuzasadnione, pobieranie bowiem zasiłków z różnych tytułów byłoby sprzeczne z zasadami współżycia społecznego (art. 3 p.o.p.c.).W rewizji nadzwyczajnej, złożonej w dniu 8 grudnia 1960 r., Prokurator Generalny PRL domaga się zmiany powyższego wyroku Sądu w części uwzględniającej powództwo wraz z wyrokiem Sądu Powiatowego dla m. Poznania z dnia 28 września 1959 r. i oddalenia powództwa w całości.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Zgodnie z treścią art. 9 wymienionego dekretu z dnia 14 maja 1946 r. o tymczasowym unormowaniu stosunku służbowego funkcjonariuszy państwowych, pracownicy państwowi kontraktowi zrównani zostali z pracownikami państwowymi mianowanymi na stałe w zakresie wszystkich świadczeń, z wyjątkiem tylko emerytalnych. Świadczenia należne tym pracownikom w zakresie ich uposażenia oraz należności pieniężnej w razie śmierci pracownika normują przepisy powołanej na wstępie ustawy z dnia 4 lutego 1949 r., która w art. 21 stanowi, że rodzinie zmarłego pracownika przysługuje zasiłek - tytułem zwrotu kosztów pogrzebu - w wysokości trzymiesięcznego uposażenia, pobieranego ostatnio przez zmarłego pracownika.Przepisy tej ustawy wyłączają stosowanie do pracowników kontraktowych wymienionych w art. 9 dekretu z dnia 14.V.1946 r., do których zaliczał się również mąż powódki, przepisów rozporządzenia z dnia 16.III.1928 r. dotyczących wszelkich świadczeń, a więc i świadczeń z art. 42 tegoż rozporządzenia.Pogląd odmienny Sądu Wojewódzkiego nie znajduje też oparcia w treści postanowienia § 8 ust. 1 uchwały nr 148 Rady Ministrów z dnia 14.II.1955 r., według którego "pracownicy b. Zakładu Ubezpieczeń Społecznych przechodzący do pracy w wydziałach rent i pomocy społecznej prezydiów wojewódzkich rad narodowych otrzymują wynagrodzenie według zasad obowiązujących w b. Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych, z zaszeregowaniem według tabeli stanowisk podanej w załączniku". Stwierdzić bowiem należy, że wymienione postanowienie uchwały dotyczyło wyłącznie wynagrodzenia, zapewniając pracownikom b. ZUS-u zachowanie wynagrodzenia otrzymywanego poprzednio przez nich w tym Zakładzie. Wynika to wyraźnie z porównania treści ust. 1 z treścią ust. 2 wymienionego § 8. Ustęp 2 stanowi mianowicie, że pozostali pracownicy wydziałów rent i pomocy społecznej "otrzymują wynagrodzenie według zasad obowiązujących w administracji państwowej". Przepis art. 42 rozporządzenia z dnia 16.III.1928 r., na którym oparte zostało powództwo, nie normuje jednak spraw wynagrodzenia pracowników, skoro w wymienionym rozporządzeniu umieszczony jest on w dziale V pt. "Rozwiązanie umowy o pracę", a nie w dziale IV część 3 - pt. "Wynagrodzenie".Jeżeli nadto Sąd Wojewódzki wysnuł swój pogląd z treści art. 9 ust. 1 dekretu z dnia 2.II.1955 r. o przekazaniu wykonywania ubezpieczeń społecznych związkom zawodowym, według którego to artykułu pracownicy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, zatrudnieni przy czynnościach przejmowanych przez Ministra Pracy i Opieki Społecznej, przechodzą do pracy w prezydiach rad narodowych z zachowaniem ciągłości pracy - to stwierdzić należy, że zachowanie ciągłości pracy nie oznacza, jak wynikałoby to z wyroku Sądu Wojewódzkiego, zachowania uprawnień szczególnych nabytych przez pracownika w okresie pracy w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych. Ciągłość pracy w rozumieniu art. 5 powołanego przepisu oznacza jedynie zasadę doliczenia czasu pracy w poprzednim miejscu pracy do czasu pracy w nowym miejscu zatrudnienia i zapewnienie pracownikowi przez to w nowym miejscu pracy takich uprawnień, jakie miałby pracownik prezydium wojewódzkiej rady narodowej z tytułu zatrudnienia go w organach tego prezydium przez tyle lat, ile był on zatrudniony w ZUS przed przeniesieniem go na stanowisko pracownika w prezydium wojewódzkiej rady narodowej.W tym stanie rzeczy sądy na skutek błędnego stosowania wymienionych wyżej przepisów prawa materialnego bezpodstawnie obciążyły Skarb Państwa obowiązkiem zapłaty nienależnej powódce kwoty pieniężnej. Jednakże mając na uwadze, że rewizja nadzwyczajna wpłynęła po upływie niespełna roku od prawomocnego zakończenia sprawy. Sąd Najwyższy - uwzględniając fakt powyższego upływu czasu oraz to, że wobec charakteru i okoliczności sprawy nie można przyjąć, iż zaskarżone orzeczenie narusza również interes Państwa Ludowego - uznał za uzasadnione jedynie stwierdzenie, że zaskarżony wyrok w części uwzględniającej powództwo został wydany z naruszeniem przepisów prawa. Zgodnie więc z dyspozycją art. 399 pkt 1 k.p.c. orzeczono jak w sentencji.