I CR 3/56

PostanowienieIzba Cywilna1956-10-23

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy kontraktowemu pracownikowi państwowemu, a w przypadku jego śmierci jego rodzinie, przysługuje odprawa w wysokości sześciomiesięcznego wynagrodzenia przewidziana w art. 42 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 16 marca 1928 r. o umowie o pracę pracowników umysłowych, czy też świadczenia te są regulowane przez przepisy dotyczące pracowników państwowych mianowanych na stałe?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że kontraktowi pracownicy państwowi, na mocy art. 9 dekretu z dnia 14 maja 1946 r., są zrównani pod względem wszelkich świadczeń (z wyjątkiem emerytalnych) z pracownikami państwowymi mianowanymi na stałe. Świadczenia te są regulowane przez ustawę z dnia 4 lutego 1949 r. o uposażeniu pracowników państwowych. W związku z tym, przepisy rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 16 marca 1928 r., w tym art. 42 dotyczące odprawy, nie mają zastosowania do pracowników kontraktowych państwowych.
Stan faktyczny
Powodowie domagali się od Skarbu Państwa (Ministerstwo Zdrowia) zasądzenia kwoty 8514 zł tytułem odprawy w wysokości 6-miesięcznego wynagrodzenia dla zmarłego męża i ojca, powołując się na art. 42 rozporządzenia Prezydenta RP z 1928 r. Pozwany twierdził, że zmarły był kontraktowym pracownikiem państwowym, któremu przysługuje jedynie zasiłek pogrzebowy w wysokości 3-miesięcznego wynagrodzenia, zgodnie z ustawą z 1949 r., który to zasiłek powodowie już otrzymali. Sąd Wojewódzki zasądził różnicę, uznając, że art. 42 rozporządzenia z 1928 r. ma zastosowanie do pracowników kontraktowych.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy zmienił zaskarżony wyrok i oddalił powództwo.

Pełny tekst orzeczenia

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Zofii C. i in. przeciwko Skarbowi Państwa (Ministerstwo Zdrowia) o 8514 zł po rozpoznaniu rewizji pozwanego od wyroku Sądu Wojewódzkiego dla m. st. Warszawy z dnia 27 stycznia 1955 r. zaskarżony wyrok zmienił i powództwo oddalił.Uzasadnienie faktyczneZmarły w dniu 5 lipca 1953 r. mąż powódki Zofii C., a ojciec małoletnich powodów: Urszuli, Jerzego i Teresy C. Zygmunt C. był kontraktowym pracownikiem Ministerstwa Zdrowia.Powodowie twierdząc, że zmarły pracował ponad 20 lat i miał zaliczoną ciągłość pracy, żądali zasądzenia na ich rzecz od Skarbu Państwa sumy 8514 zł tytułem odprawy w wysokości 6 miesięcznego wynagrodzenia, przewidzianej w art. 42 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 16 marca 1928 r. o umowie o pracę pracowników umysłowych.Pozwany zarzucił, że zmarły, będąc kontraktowym pracownikiem państwowym, zrównany był pod względem wszelkich świadczeń (z wyjątkiem emerytalnych) z pracownikami państwowymi mianowanymi na stałe (art. 9 dekretu z dnia 14 maja 1946 r. Dz. U. z 1946 r. Nr 22, poz. 139), a zatem powodom przysługuje jedynie prawo do zasiłku, stosownie do art. 21 ustawy z dnia 4 lutego 1949 r. o uposażeniu pracowników państwowych (Dz. U. z 1949 r. Nr 7, poz. 39), którą to kwotę w wysokości 4257 zł powodowie otrzymali.Sąd Wojewódzki zasądził na rzecz powodów różnicę pomiędzy żądaną przez nich sumą, a wypłaconą im, wychodząc z założenia, że art. 42 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 16 marca 1928 r. ma zastosowanie również do kontraktowych pracowników państwowych. Brak jest, zdaniem Sądu Wojewódzkiego, podstaw do twierdzenia, że pracownicy kontraktowi zrównani są całkowicie pod względem świadczeń z pracownikami z nominacji, albowiem "istnieje między nimi różnica i to w bardzo ważnej dla pracownika dziedzinie - świadczeń emerytalnych. Różnicę tę wyrównuje do pewnego stopnia przepis art. 42 powołanego wyżej rozporządzenia".W rewizji opartej na zarzucie naruszenia prawa materialnego (art. 42 Rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 16 marca 1928 r., art. 9 dekretu z dnia 14 maja 1946 r. i art. 21 i 39 ustawy z dnia 4 lutego 1949 r.) pozwane Ministerstwo Zdrowia domaga się zmiany zaskarżonego wyroku i oddalenia powództwa bądź uchylenia tegoż wyroku i przekazania sprawy sądowi I Instancji do ponownego rozpoznania.Rewizja jest uzasadniona.Skarżący słusznie zarzuca, że kontraktowi pracownicy państwowi, jakim był zmarły Zygmunt C, zrównani są, z mocy art. 9 dekretu z dnia 14 maja 1946 r. o tymczasowym unormowaniu stosunku służbowego funkcjonariuszy państwowych, pod względem wszelkich świadczeń, z wyjątkiem emerytalnych, z pracownikami państwowymi mianowanymi na stałe. Świadczenia należne tym pracownikom w zakresie uposażenia oraz zasiłku pogrzebowego normuje ustawa z dnia 4 lutego 1949 r. o uposażeniu pracowników państwowych i samorządowych oraz przewodniczących organów wykonawczych gmin miejskich i wiejskich (Dz. U. z 1949 r. Nr 7, poz. 39). Wyłącza ona, poprzez art. 9 powołanego wyżej dekretu, stosowanie do pracowników kontraktowych przepisów rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 16 marca 1928 r. dotyczących wszelkich świadczeń na rzecz pracownika, a więc i przepisu art. 42 tegoż rozporządzenia.W myśl art. 21 ustawy, rodzinie zmarłego pracownika (małżonkowi, dzieciom lub rodzicom), która poniosła koszty jego pogrzebu, przysługuje prawo do zasiłku w wysokości trzymiesięcznego ostatnio pobieranego przez zmarłego wynagrodzenia, bez wzglądu na czas trwania służby pracownika państwowego.Okoliczność, że do chwili wejścia w życie dekretu z dnia 14 czerwca 1954 r. o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin istniały różnice w zakresie świadczeń emerytalnych obu grup tych pracowników, nie zmienia postaci rzeczy, skoro przepis art. 9 dekretu z dnia 14 maja 1946 r. wyjątek ten wyraźnie przewidywał. Bezpodstawnie więc uznał Sąd Wojewódzki, że art. 42 rozporządzenia z dnia 16 marca 1928 r. "wyrównuje" dla pracowników kontraktowych różnice w dziedzinie świadczeń emerytalnych.Z tych to względów, gdy zaskarżany wyrok wydany został z naruszeniem powołanych w rewizji przepisów prawa materialnego, a nie ma uchybień procesowych mogących mieć wpływ na wynik sprawy Sąd Najwyższy na podstawie art. 386 k.p.c. orzekł jak w sentencji.

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 42art. 9art. 21art. 386 KPC

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 24.07.2026.